Elon Musk chính thức rời khỏi DOGE của Mỹ, thừa nhận chính trị khó hơn anh tưởng! Có mâu thuẫn với anh em nhà Trump?

Vài ngày cuối cùng của tháng 5 năm 2025, nhà sáng lập Tesla, ông tỷ phú công nghệ Elon Musk đã chính thức khép lại “vai trò khách mời” ngắn hạn của mình trong chính trường Mỹ. Ông tuyên bố kết thúc nhiệm kỳ đặc biệt của mình tại Bộ Hiệu quả Chính phủ (Department of Government Efficiency, viết tắt DOGE). Mặc dù Tổng thống Donald Trump đã tổ chức một buổi tiễn biệt tại Nhà Trắng, nhấn mạnh rằng Musk “chưa thực sự rời đi” và sẽ tiếp tục giữ vai trò “bạn bè và cố vấn”, nhưng chính Musk cũng thừa nhận rằng thúc đẩy cải cách trong bộ máy chính phủ còn khó khăn hơn nhiều so với dự tính ban đầu. Chuỗi sự kiện này, cùng với những lời chỉ trích công khai của Musk đối với một số chính sách của chính quyền Trump trước đó, đã gây ra nhiều đồn đoán về mối quan hệ “anh em” giữa hai người có thể đã rạn nứt và ảnh hưởng chính trị tương lai của Musk.

Musk chia tay DOGE

Ngày 29 tháng 5 năm 2025, vào sáng sớm, Musk đã chính thức tuyên bố kết thúc nhiệm vụ đặc biệt của mình tại Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) qua một bài đăng ngắn gọn. Ông viết: “Khi nhiệm kỳ của tôi với tư cách nhân viên chính phủ đặc biệt kết thúc, tôi muốn cảm ơn Tổng thống @realDonaldTrump đã tạo cơ hội để tôi giảm lãng phí chi tiêu. Sứ mệnh của @DOGE sẽ ngày càng mạnh mẽ hơn theo thời gian, trở thành một phong cách sống trong hoạt động của chính phủ.”

Chương trình DOGE được Tổng thống Trump chính thức khởi động vào ngày 20 tháng 1 năm 2025 bằng lệnh hành pháp, nhằm hiện đại hóa công nghệ thông tin của chính phủ Mỹ, nâng cao hiệu quả hành chính và cắt giảm đáng kể chi tiêu lãng phí của chính phủ. Musk tham gia sâu vào chương trình này với tư cách “nhân viên chính phủ đặc biệt” và cam kết hoàn thành các nhiệm vụ giai đoạn trong vòng 130 ngày. Việc ông rút lui lần này phù hợp với thời điểm đã được dự kiến trước đó.

Để vinh danh đóng góp của Musk trong bộ phận DOGE, Tổng thống Trump đã tổ chức một buổi họp báo “tiễn biệt” tại Phòng Bầu dục vào ngày 31 tháng 5. Trong buổi lễ, Trump ca ngợi Musk đã mang lại “cách mạng cấp thế hệ trong bộ máy quan liêu”, đồng thời tặng ông một chiếc chìa khóa kim loại có huy hiệu Nhà Trắng, tượng trưng cho sự cảm ơn của quốc gia đối với những đóng góp của ông.

Dù Musk đã hoàn thành 130 ngày nhiệm kỳ theo Luật Nhân viên Chính phủ Đặc biệt, nhưng Trump trong buổi họp báo đã nói một cách dè dặt: “Thực ra, ông ấy chưa thực sự rời đi, ông ấy sẽ xuất hiện thường xuyên… Tôi nghĩ ông ấy còn nhiều việc phải làm.” Thậm chí Trump còn mô tả bộ phận Hiệu quả Chính phủ (DOGE) là “đứa trẻ” của Musk, ngụ ý rằng ông không hoàn toàn từ bỏ.

Trước sự nhiệt tình của Trump, Musk cho biết sau khi kết thúc nhiệm kỳ theo luật định của “nhân viên chính phủ đặc biệt”, ông dự kiến sẽ “thường xuyên ghé thăm” Washington D.C. và tiếp tục giữ vai trò “bạn bè và cố vấn” của tổng thống. Ông cũng tin rằng bộ phận DOGE sẽ tìm ra nhiều cách hơn để cắt giảm chi tiêu của chính phủ, và trước khi kế hoạch này kết thúc dự kiến vào giữa năm 2026 (có thể gia hạn), mục tiêu cắt giảm 1 nghìn tỷ USD vẫn còn khả thi.

Tuy nhiên, trong một cuộc phỏng vấn, Musk cũng thừa nhận rằng việc thực hiện các cải cách lớn trong bộ máy chính phủ còn khó khăn hơn nhiều so với dự tính. Tình trạng quan liêu, lợi ích nhóm và các quy định phức tạp trong nội bộ chính phủ đã tạo ra những thử thách lớn cho việc nâng cao hiệu quả. Những lời này dường như cũng làm rõ thêm lý do ông rời khỏi DOGE.

Điều đáng chú ý là, mặc dù Trump đã cố gắng tạo không khí thân thiết trong buổi tiễn biệt, nhưng đồn đoán về khả năng rạn nứt trong mối quan hệ “anh em” giữa hai người vẫn chưa dừng lại. Một dấu hiệu quan trọng là, trước đó Musk đã trả lời phỏng vấn CBS và bày tỏ thất vọng về dự luật chi tiêu “to lớn và đẹp đẽ” mà chính quyền Trump đề xuất.

Musk cho rằng, dự luật này nhằm thực hiện cắt giảm thuế toàn diện trị giá lên tới 4,5 nghìn tỷ USD trong vòng mười năm tới, sẽ làm tăng đáng kể thâm hụt ngân sách của Mỹ và về cơ bản “phá hủy” những nỗ lực tiết kiệm chi của nhóm của ông tại DOGE. Trong cuộc phỏng vấn, ông nói: “Tôi thất vọng về dự luật chi tiêu khổng lồ này, điều này làm tăng thâm hụt ngân sách… và phá hủy công việc của bộ phận Hiệu quả Chính phủ… Tôi nghĩ một dự luật có thể lớn và đẹp, nhưng tôi không chắc nó có thể vừa cả hai. Đó là ý kiến cá nhân của tôi.”

Các nhà phê bình ước tính, “Dự luật to lớn và đẹp đẽ” có thể làm tăng nợ quốc gia Mỹ từ 3,3 đến 3,8 nghìn tỷ USD trong vòng mười năm tới. Trong thời gian dài, Musk đã cảnh báo rằng nếu vấn đề thâm hụt không được kiểm soát, Mỹ sẽ đối mặt với nguy cơ “phá sản”. Trong bình luận của CBS, ông rõ ràng đồng tình với những lo ngại về việc thâm hụt tăng vọt này.

Ngoài ra, Musk cũng từng chỉ trích chính sách thương mại của Nhà Trắng, gọi Bộ trưởng Thương mại đương nhiệm Peter Navarro là “kẻ ngu dốt” và “ngớ ngẩn hơn một túi gạch”, đồng thời cho rằng giảm thuế quan có thể là một ý tưởng tốt hơn. Những lời công khai này chắc chắn đã tạo ra một bóng đen trong mối quan hệ giữa Musk và Trump.

Tương lai của Musk

Kể từ khi thành lập DOGE, kết quả của bộ phận này luôn gây tranh cãi. Những người ủng hộ cho rằng, sự có mặt của Musk đã mang lại luồng gió mới cần thiết cho các cơ quan chính phủ cứng nhắc, kém hiệu quả, và thúc đẩy tư duy hiệu quả của doanh nghiệp tư nhân. Nhưng những người chỉ trích lại cho rằng, nhiều sáng kiến của DOGE thiếu kết quả thực chất, việc tuyên bố “tiết kiệm 10 tỷ USD mỗi tuần” thiếu dữ liệu đáng tin cậy, và việc cắt giảm lớn nhân sự có thể làm suy yếu chức năng của các cơ quan quản lý, gây rủi ro lâu dài cho quản trị.

Giờ đây, khi Musk chính thức rời khỏi vị trí trung tâm của DOGE, tương lai của bộ phận này và người kế nhiệm vẫn còn là ẩn số, cần thời gian để theo dõi tiếp tục.

Trong khi đó, Musk đã rõ ràng khẳng định sẽ tập trung trở lại các doanh nghiệp cốt lõi của mình, trở về trạng thái toàn lực vận hành doanh nghiệp, nhấn mạnh: “Quay trở lại những ngày 24/7 làm việc, ngủ trong phòng họp, phòng máy chủ hoặc nhà máy. Giờ tôi phải tập trung toàn bộ vào X, xAI, Tesla và Starship vì chúng tôi sắp ra mắt một số công nghệ quan trọng.” Ông cũng đã phản ánh về tình trạng gián đoạn hoạt động của nền tảng X tuần này, thừa nhận còn nhiều điểm cần cải thiện trong vận hành, và việc kích hoạt cơ chế dự phòng lỗi đã không hoạt động đúng cách, điều này cần phải xem xét lại triệt để.

Thông tin này khiến cổ phiếu Tesla tăng nhẹ trong phiên giao dịch sau giờ, phản ánh kỳ vọng tích cực của thị trường về việc Musk sẽ dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động kinh doanh.

“Cố vấn của Musk”

Tổng thể, mặc dù Musk đã chính thức rời khỏi DOGE, nhưng liên minh chính trị giữa ông và Trump dường như chưa hoàn toàn tan vỡ. Theo phát biểu của Trump, trong tương lai, Musk vẫn có thể tiếp tục cung cấp ý kiến cho Nhà Trắng về chính sách và cải cách, duy trì ảnh hưởng của mình tại Washington.

Đối với Musk, việc rời khỏi vị trí chính thức tạm thời có thể giúp giảm bớt những chỉ trích về việc ông phải đảm đương nhiều vai trò quan trọng cùng lúc, “phân thân” quá nhiều, đồng thời không cắt đứt hoàn toàn liên hệ với Nhà Trắng, qua đó giữ được ảnh hưởng chính sách cần thiết. Cả hai dường như đã thực hiện một “cắt đứt tạm thời”, nhưng thực tế vẫn còn nhiều khả năng xoay sở. Trong cuộc chơi giữa các ông trùm công nghệ và chính trị gia quyền lực này, ranh giới giữa chính trị và kinh doanh vẫn còn mơ hồ. Musk chỉ chọn tham gia với tư cách “cố vấn” linh hoạt hơn, và vai trò cùng ảnh hưởng của ông trong tương lai vẫn là tâm điểm chú ý của thị trường.