Trong suốt thập kỷ qua, ngành robot bị kìm hãm bởi chi phí phần cứng cao, khả năng tổng quát hóa của AI có hạn và các thách thức khi triển khai ngoài thực tế. Robot công nghiệp đã phổ biến trong lắp ráp ô tô và hậu cần kho bãi, nhưng chúng hầu như chỉ đảm nhận những tác vụ lặp đi lặp lại và cố định, không thể thích ứng với môi trường phức tạp như con người. Nhờ các bước đột phá nhanh chóng về mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), mô hình thị giác và AI đa phương thức, robot hình người một lần nữa trở thành tâm điểm của ngành công nghệ toàn cầu.
Trong làn sóng AI nhúng này, Figure AI nổi lên như một đại diện tiêu biểu. Không giống các công ty robot truyền thống chỉ chú trọng thiết kế cơ khí và điều khiển chuyển động, Figure AI tập trung vào tích hợp sâu các mô hình AI lớn với phần thân robot, hướng tới một nền tảng robot đa năng thực sự hiểu thế giới vật lý và tự chủ suy luận.
Figure AI là công ty robot AI có trụ sở tại Mỹ, thành lập năm 2022, đặt trụ sở chính tại California và do doanh nhân nhiều lần khởi nghiệp Brett Adcock sáng lập. Sứ mệnh của công ty rất rõ ràng: phát triển robot hình người đa năng, có thể thực hiện công việc thực tế thay thế con người.
Khác với robot công nghiệp truyền thống, robot của Figure AI được thiết kế như một "nền tảng lao động đa năng". Nghĩa là chúng không chỉ làm được các tác vụ vận chuyển trong nhà máy, mà còn xử lý công việc phức tạp trong kho bãi, hậu cần, bán lẻ, dịch vụ gia đình và thậm chí là y tế.
Sản phẩm cốt lõi hiện nay của Figure AI gồm:
- Figure 01
- Figure 02
- Figure 03 (đang phát triển)
- Helix AI
- BotQ – nền tảng sản xuất robot
Trong số đó, Helix AI là hạt nhân công nghệ quan trọng nhất trong toàn bộ hệ sinh thái của Figure AI.
Figure AI lựa chọn robot hình người thay vì robot bánh xe hay cánh tay robot cố định dựa trên một nhận thức then chốt: thế giới thực được tạo ra xoay quanh hình dáng con người.
Từ dụng cụ nhà máy, kệ kho đến thang máy, tay nắm cửa và bếp gia đình, hầu hết cơ sở hạ tầng vật lý đều được thiết kế cho con người. Một robot có hai tay, hai chân và cấu trúc giống người có thể hòa nhập dễ dàng vào cơ sở hạ tầng xã hội hiện tại mà không cần thay đổi lớn.
Figure AI tin rằng robot hình người cuối cùng sẽ trở thành nền tảng tính toán đa năng của thế giới vật lý, tương tự như điện thoại thông minh đã trở thành nền tảng cho Internet di động.
Tầm nhìn này có điểm chung với các dự án như Tesla Optimus và Agility Robotics Digit, nhưng Figure AI nhấn mạnh hơn vào phát triển dựa trên mô hình AI thay vì chỉ thiên về kỹ thuật phần cứng thuần túy.
Helix AI là gì
Helix AI là hệ thống trí tuệ robot cốt lõi của Figure AI, và là yếu tố tạo nên sự khác biệt so với các công ty robot truyền thống.
Robot truyền thống thường hoạt động dựa trên các quy tắc được lập trình sẵn. Ví dụ, một cánh tay robot chỉ có thể gắp vật thể theo một quỹ đạo cố định; chỉ cần môi trường thay đổi là robot thất bại.
Ngược lại, Helix AI sử dụng kiến trúc Thị giác-Ngôn ngữ-Hành động (VLA). Nhờ đó, robot có thể nhìn thế giới thực, hiểu mệnh lệnh bằng ngôn ngữ, suy luận nhiệm vụ và tự động sinh ra hành động.
Chẳng hạn, khi con người bảo robot: "Hãy để quả táo trên bàn vào tủ lạnh", robot phải đồng thời nhận diện quả táo, hiểu nhiệm vụ, xác định tủ lạnh, lập kế hoạch đường đi và thực hiện hành động. Quá trình này về cơ bản phản ánh khả năng thực thi của một tác nhân AI trong thế giới vật lý.
Figure 01 là nguyên mẫu robot hình người đầu tiên được Figure AI công bố, chủ yếu trình diễn khả năng điều khiển chuyển động, đi lại và thao tác cơ bản.
Figure 02 đánh dấu bước khởi đầu cho quá trình thương mại hóa của Figure AI. So với Figure 01, Figure 02 sở hữu năng lực xử lý AI mạnh hơn, tương tác người-máy tự nhiên hơn và điều khiển bàn tay chính xác hơn. Robot này cũng phù hợp hơn cho triển khai công nghiệp dài hạn.
Figure AI từng trình diễn một bản demo trò chuyện trực tiếp, nơi robot hiểu ngôn ngữ tự nhiên và phản hồi trong thời gian thực. Hơn nữa, Figure 02 đã bắt đầu thử nghiệm thực tế tại các nhà máy của BMW, cho thấy Figure AI đang chuyển từ dự án phòng thí nghiệm sang ứng dụng công nghiệp.
BMW là một trong những đối tác thương mại quan trọng nhất của Figure AI.
Với ngành robot hình người, thách thức lớn nhất không phải là "robot có thể di chuyển không", mà là "robot có thực sự đi vào được hệ thống sản xuất thực tế không?".
Quan hệ đối tác tại nhà máy BMW rất quan trọng vì nó cung cấp cho Figure AI dữ liệu công nghiệp thực tế, cho phép huấn luyện liên tục trên các tác vụ thực tế. Đồng thời, mô hình AI nhận được một vòng phản hồi từ thế giới thực.
Khi tham gia vào một nhà máy ô tô thực sự, Figure AI buộc phải giải quyết các vấn đề về độ ổn định, an toàn, vận hành lâu dài, thực thi đa nhiệm và cộng tác người-robot. Đây là cột mốc lớn đưa robot hình người từ ý tưởng đến công nghiệp hóa.
Figure AI trước đây đã hợp tác với OpenAI để khám phá ứng dụng mô hình ngôn ngữ lớn trong robot.
Hai công ty từng trình diễn một bản demo nổi tiếng, nơi robot trò chuyện trực tiếp với con người và hiểu các nhiệm vụ trong môi trường vật lý. Đây là lần đầu tiên công chúng thấy tiềm năng kết hợp LLM với robot.
Tuy nhiên, Figure AI sau đó bắt đầu đi theo hướng AI độc lập, tập trung phát triển các mô hình robot riêng và hệ thống AI nhúng.
Nguyên do là AI robot và AI văn bản thuần túy khác nhau về bản chất. Robot không chỉ cần hiểu ngôn ngữ mà còn cần cảm nhận không gian, lập kế hoạch hành động, suy luận trực quan, điều khiển thời gian thực và hợp nhất đa cảm biến. Vì vậy, Figure AI hướng tới xây dựng một Mô hình nền tảng robot (Robotics Foundation Model) dành riêng cho thế giới vật lý.
Figure AI đã nhận được sự hậu thuẫn từ các quỹ công nghệ hàng đầu gồm Microsoft, NVIDIA, Jeff Bezos và Quỹ khởi nghiệp OpenAI.
Thị trường vốn đặc biệt quan tâm đến Figure AI chủ yếu vì tiềm năng thị trường khổng lồ của robot hình người. Nếu robot có thể thay thế một phần lao động con người, quy mô thị trường có thể lên đến hàng nghìn tỷ USD.
Cùng lúc đó, AI đang thoát ra khỏi thế giới kỹ thuật số và bước vào thế giới vật lý. Tình trạng thiếu hụt lao động toàn cầu cùng nhu cầu tự động hóa sản xuất càng thúc đẩy ngành robot hình người.
Nhiều nhà đầu tư tin rằng AI nhúng có thể trở thành nền tảng AI lớn tiếp theo sau các mô hình ngôn ngữ lớn.
Dù tạo ra nhiều phấn khích, ngành công nghiệp robot hình người vẫn gặp những rào cản đáng kể.
Trước hết là chi phí. Robot hiệu suất cao vẫn còn quá đắt, vì vậy áp dụng đại trà vẫn còn xa.
Thứ hai, thời lượng pin và độ bền là vấn đề. Robot hình người phải hoạt động trong thời gian dài, nhưng hệ thống di động tiêu hao rất nhiều năng lượng.
Ngoài ra, khả năng tổng quát hóa của AI vẫn còn hạn chế. Độ ổn định của robot trong môi trường thực tế phức tạp kém xa con người.
An toàn cũng là yếu tố then chốt. Khi robot đi vào nhà máy và gia đình, chúng không được gây nguy hiểm cho con người.
Cuối cùng, sản xuất hàng loạt là thách thức chung của toàn ngành. Làm thế nào để sản xuất hàng loạt robot như xe hơi là một trở ngại lớn cho ngành robot hình người.
Nếu công nghệ của Figure AI thành công, tác động của nó có thể vượt xa ngành robot truyền thống.
Các lĩnh vực đầu tiên chịu ảnh hưởng gồm sản xuất, kho bãi, hậu cần, bán lẻ, y tế và hỗ trợ gia đình.
Về dài hạn, robot hình người thậm chí có thể trở thành "cơ sở hạ tầng lao động AI" của thế giới vật lý. Điều đó có nghĩa là robot không chỉ là công cụ tự động hóa, mà còn có thể trở thành lực lượng sản xuất chủ chốt trong xã hội tương lai.
Figure AI hiện tập trung vào ba lĩnh vực chính.
Thứ nhất, liên tục nâng cao năng lực AI của robot. Thông qua Helix AI, Figure AI muốn robot của mình có khả năng suy luận và tổng quát hóa nhiệm vụ mạnh mẽ hơn.
Thứ hai, mở rộng triển khai thương mại. Chuyển từ thử nghiệm trong nhà máy sang các môi trường thương mại thực tế là mục tiêu then chốt.
Thứ ba, giảm chi phí sản xuất. Với các hệ thống sản xuất như BotQ, Figure AI muốn xây dựng năng lực sản xuất hàng loạt hoàn thiện cho robot hình người.
Cạnh tranh robot hình người trong tương lai có thể không còn chỉ là phần cứng, mà là cuộc cạnh tranh toàn diện giữa quy mô dữ liệu, năng lực mô hình AI, huấn luyện thế giới thực và hệ thống sản xuất.
Tóm tắt
Figure AI đang thúc đẩy robot hình người từ khái niệm phòng thí nghiệm tiến tới thương mại hóa thực tế. Điều tạo nên sự khác biệt so với các công ty robot truyền thống là sự tích hợp sâu giữa mô hình AI lớn, hiểu biết thị giác và hệ thống điều khiển robot, xây dựng một nền tảng robot đa năng có khả năng suy luận thông qua Helix AI.
Với hợp tác nhà máy BMW, đột phá trong AI robot và dòng vốn đầu tư toàn cầu liên tục, Figure AI đã trở thành một trong những công ty đại diện nhất trong làn sóng AI nhúng và robot hình người.
Câu hỏi thường gặp
Ai sáng lập Figure AI
Brett Adcock sáng lập Figure AI. Ông cũng thành lập các công ty công nghệ khác như Archer Aviation.
Helix AI là gì
Helix AI là hệ thống AI robot của Figure AI, sử dụng kiến trúc Thị giác-Ngôn ngữ-Hành động (VLA) để giúp robot hiểu, suy luận và thực hiện hành động.
Figure AI khác Tesla Optimus như thế nào
Figure AI chú trọng tích hợp mô hình AI với robot, trong khi Tesla Optimus dựa nhiều hơn vào chuyên môn xe tự hành và sản xuất của Tesla.
Figure AI có quan hệ với OpenAI không
Hai công ty từng hợp tác về AI robot, nhưng Figure AI sau đó đã chuyển hướng sang phát triển AI robot độc quyền của riêng mình.
Robot của Figure AI đã thương mại hóa chưa
Figure AI đã bắt đầu thử nghiệm triển khai trong môi trường công nghiệp thực tế, chẳng hạn như tại nhà máy BMW.
Tại sao robot hình người lại quan trọng
Robot hình người có thể thích ứng trực tiếp với cơ sở hạ tầng hiện có của con người, khiến chúng trở thành hướng đi chính cho phát triển robot đa năng.
