Xu hướng đồng USD và TWD đảo chiều! Từ hoảng loạn giảm giá đến vượt mốc 30, phân tích sâu về sự thật đằng sau

Đồng Đô La Mỹ vì sao lại tăng mạnh? Ba yếu tố chính kích hoạt động lực tăng giá

Bạn còn nhớ cách đây một tháng không? Thị trường tràn ngập dự đoán tiêu cực về kinh tế Đài Loan—đồng Đài tệ có thể sẽ phá vỡ mốc 34, thậm chí 35元. Ai cũng không ngờ, chỉ trong vòng 30 ngày, diễn biến USD/NTD đã diễn ra một cú lật kèo ngoạn mục.

Những ngày đầu tháng 5 xảy ra sự kiện, có thể gọi là kỳ lạ của thị trường ngoại hối: ngày 2 tháng 5, đồng Đài tệ đối với đô la Mỹ tăng mạnh 5% trong ngày, lập kỷ lục tăng lớn nhất trong 40 năm; ngày 5 tháng 5 tiếp tục đà tăng, trong phiên đã vượt qua ngưỡng tâm lý 30元, thấp nhất xuống còn 29.59元. Chỉ trong hai ngày giao dịch ngắn ngủi, đồng Đài tệ đã tăng gần 10%, kích hoạt khối lượng giao dịch lớn thứ ba trong lịch sử thị trường ngoại hối.

Đà tăng giá mạnh mẽ này thực sự do đâu mà có?

Yếu tố thúc đẩy đầu tiên là chính sách thuế của Trump. Khi chính quyền Trump tuyên bố hoãn áp dụng thuế đối xứng 90 ngày, thị trường toàn cầu lập tức xuất hiện hai luồng sáng: một là các doanh nghiệp quốc tế có thể tập trung mua hàng từ Đài Loan để tránh thuế, hai là IMF bất ngờ nâng dự báo tăng trưởng kinh tế Đài Loan. Những tin tích cực này như pháo nổ, dòng vốn ngoại đổ vào thị trường Đài Loan ngay lập tức, trở thành nguồn năng lượng đầu tiên đẩy đồng Đài tệ tăng giá.

Yếu tố thứ hai đến từ khó khăn chính sách của Ngân hàng Trung ương. Ngày 2 tháng 5, dù Ngân hàng Trung ương có tuyên bố khẩn cấp phản hồi, nhưng vấn đề thị trường quan tâm nhất—liên quan đến đàm phán Mỹ Đài có liên quan đến điều khoản tỷ giá hay không—lại bị lấp lửng. Thực tế, kế hoạch “công bằng và có lợi” của chính quyền Trump rõ ràng đưa “can thiệp tỷ giá” vào danh sách kiểm tra, khiến Ngân hàng Trung ương rơi vào tình thế khó xử: can thiệp có thể bị cáo buộc là thao túng tỷ giá; không can thiệp, đồng Đài tệ sẽ tiếp tục tăng giá do thặng dư thương mại lớn của Đài Loan. Thứ nhất quý đầu năm, thặng dư thương mại Mỹ-Đài tăng 134%, lên tới 220.9 tỷ USD, nếu Ngân hàng trung ương không hành động, áp lực tăng giá của đồng Đài tệ không thể ngăn cản.

Yếu tố thứ ba là phản ứng dây chuyền trong hệ thống tài chính. Theo nghiên cứu mới nhất của UBS, các công ty bảo hiểm Đài Loan nắm giữ tới 1.7 nghìn tỷ USD tài sản nước ngoài (chủ yếu là trái phiếu chính phủ Mỹ), lâu nay thiếu các biện pháp phòng hộ tỷ giá đầy đủ. Trước đây, họ dám làm vậy vì Ngân hàng trung ương Đài Loan luôn có thể kiểm soát tốt đà tăng của đồng Đài tệ. Nhưng giờ tình hình đã khác—Ngân hàng trung ương lo sợ can thiệp sẽ bị Bộ Tài chính Mỹ để mắt, các công ty bảo hiểm bắt đầu hoảng loạn, tranh nhau phòng hộ USD của mình, phản ứng “hoảng loạn” này lại đẩy mạnh đà tăng của USD/NTD. Báo Financial Times của Anh còn chỉ ra, chính làn sóng phòng hộ của ngành bảo hiểm nhân thọ là động lực chính thúc đẩy đà tăng giá này. Tuy nhiên, Tổng giám đốc Ngân hàng Trung ương, ông Yang Jinlong, sau đó đã phủ nhận điều này.

USD/NTD trong tương lai sẽ diễn biến thế nào? Còn dư địa tăng giá bao nhiêu?

Đã vượt qua mốc 30, câu hỏi mà nhà đầu tư quan tâm nhất là: liệu còn tiếp tục tăng nữa không?

Ý kiến chung của thị trường là: Khó mà còn đẩy lên cao hơn nữa.

Các chuyên gia trong ngành nhận định, khả năng đồng Đài tệ lên tới 28元 đổi 1 USD là rất thấp. Để đánh giá mức độ hợp lý của dự đoán này, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã xây dựng chỉ số tỷ giá thực hiệu quả (REER) làm tham chiếu quan trọng. Chỉ số này lấy 100 làm mức cân bằng, trên 100 thể hiện đồng tiền bị định giá quá cao, dưới 100 thể hiện còn bị định giá thấp.

Dữ liệu đến cuối tháng 3 cho thấy:

• REER của USD khoảng 113 → rõ ràng bị định giá quá cao
• REER của Đài tệ khoảng 96 → hợp lý, hơi thấp
• REER của Yên Nhật chỉ 73 → còn thấp hơn nữa
• REER của Won Hàn Quốc là 89 → cũng thấp

Từ số liệu này, đồng Đài tệ còn dư địa tăng giá, nhưng không nhiều.

Nếu kéo dài khung thời gian, từ đầu năm đến nay, mức tăng của đồng Đài tệ thực ra đồng bộ với các đồng tiền chính trong khu vực: Đài tệ tăng 8.74%, Yên Nhật tăng 8.47%, Won Hàn tăng 7.17%. Nói cách khác, tất cả đều đang tăng, đồng Đài tệ chỉ mới bắt kịp đà tăng này gần đây.

Báo cáo mới nhất của UBS còn thẳng thắn: Dù đà tăng của đồng Đài tệ gần đây rất mạnh, nhưng dựa trên mô hình định giá, kỳ vọng ngoại hối phái sinh, xu hướng lịch sử, đồng Đài tệ vẫn còn dư địa tiếp tục tăng. Mô hình định giá cho thấy đồng Đài tệ đã chuyển từ mức thấp hợp lý sang mức cao hơn 2.7 độ lệch chuẩn; thị trường ngoại hối kỳ vọng đà tăng mạnh nhất trong 5 năm; kinh nghiệm lịch sử cho thấy sau những ngày tăng mạnh, thường không xảy ra điều chỉnh ngay lập tức.

Tuy nhiên, UBS cũng cảnh báo một rủi ro tiềm ẩn: khi chỉ số trọng số thương mại của đồng Đài tệ tăng thêm 3% (gần mức giới hạn Ngân hàng trung ương có thể chấp nhận), chính phủ có thể sẽ tăng cường can thiệp để làm dịu biến động.

Cơ hội nắm bắt xu hướng USD/NTD: Ba phương pháp đầu tư

Muốn kiếm lời trong đợt sóng này, chiến lược tùy theo từng người.

Đối với nhà giao dịch ngoại hối dày dạn kinh nghiệm: Trực tiếp giao dịch ngắn hạn USD/NTD hoặc các cặp tiền liên quan trên nền tảng ngoại hối, bắt sóng biến động trong vài ngày hoặc trong ngày để kiếm lợi, là cách trực tiếp nhất. Nếu bạn đã có sẵn tài sản USD, có thể dùng hợp đồng kỳ hạn hoặc các sản phẩm phái sinh khác để khóa lợi nhuận từ đà tăng, đồng thời phòng hộ rủi ro.

Đối với người mới bắt đầu tham gia thị trường ngoại hối: Cực kỳ hấp dẫn nhưng cũng rất rủi ro. Nhớ rõ ba nguyên tắc: thứ nhất, thử nghiệm với số tiền nhỏ, tuyệt đối không đổ nhiều tiền vào để rồi liên tục tăng vị thế; thứ hai, đặt điểm cắt lỗ để bảo vệ bản thân, không để thua lỗ vượt quá 2% tổng vốn; thứ ba, chọn nền tảng có tài khoản mô phỏng để luyện tập, thử nghiệm chiến lược giao dịch của mình. Nhiều nền tảng ngoại hối cung cấp chức năng giao dịch ảo, giúp bạn rèn kỹ năng trước khi thực chiến. Đồng thời, luôn theo dõi các động thái mới nhất của Ngân hàng trung ương Đài Loan và tiến trình đàm phán thương mại Mỹ-Đài, vì những yếu tố này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hướng đi của USD/NTD.

Đối với nhà đầu tư dài hạn: Kinh tế Đài Loan ổn định, xuất khẩu bán dẫn phát triển mạnh, khả năng đồng Đài tệ dao động trong khoảng 30 đến 30.5元 trong dài hạn là khá cao. Nhưng hãy nhớ nguyên tắc bất biến trong đầu tư: tỷ trọng ngoại hối không vượt quá 5%-10% tổng tài sản, phần còn lại phân bổ đa dạng các loại tài sản toàn cầu để kiểm soát rủi ro. Có thể dùng đòn bẩy thấp để đầu tư USD/NTD, kiếm lợi từ chênh lệch tỷ giá một cách ổn định. Ngoài ra, kết hợp đầu tư cổ phiếu Đài Loan hoặc trái phiếu để giảm thiểu rủi ro biến động của từng loại tài sản.

Nhìn lại lịch sử 10 năm: Diễn biến USD/NTD qua các thời kỳ

Để hiểu rõ mức độ “bất thường” của diễn biến USD/NTD hiện tại, cần xem lại những gì đã xảy ra trong 10 năm qua.

Từ tháng 10 năm 2014 đến tháng 10 năm 2024, tỷ giá Đài tệ/USD dao động trong khoảng 27 đến 34, biên độ khoảng 23%. Trong khi đó, Yên Nhật dao động từ 99 đến 161, biên độ lên tới 50%, gấp đôi so với Đài tệ. Điều này cho thấy Đài tệ là một đồng tiền khá ổn định.

Chìa khóa biến động của Đài tệ không nằm ở Ngân hàng trung ương Đài Loan, mà ở Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Câu chuyện về diễn biến USD/NTD thực chất chính là câu chuyện về chính sách của Fed.

Trong giai đoạn 2015-2018, khi thị trường chứng khoán Trung Quốc biến động, khủng hoảng Euro còn âm ỉ, Fed chậm lại tốc độ thu hẹp bảng cân đối, thậm chí tái khởi động nới lỏng định lượng, khiến đồng Đài tệ mạnh lên. Sau năm 2018, khi Fed nhận định kinh tế Mỹ khả quan hơn, bắt đầu tăng lãi suất, dự kiến thu hẹp dần bảng cân đối, đồng USD bắt đầu mạnh lên. Đến năm 2020, dịch bệnh bùng phát, Fed đổi chiều, mở rộng bảng cân đối từ 4.5 nghìn tỷ USD lên 9 nghìn tỷ, lãi suất về gần 0. Trong môi trường nới lỏng này, USD trở nên mất giá, đồng Đài tệ tăng vọt, thậm chí có thời điểm chỉ cần 27元 là đổi được 1 USD, mức thấp kỷ lục trong lịch sử.

Sự chuyển biến lớn xảy ra vào năm 2022. Lạm phát tại Mỹ vượt kiểm soát, Fed buộc phải tăng lãi suất nhanh chóng. Từ đó, USD trở lại “hái ra tiền”, đồng Đài tệ cũng theo đó giảm giá, tỷ giá từ 27 bắt đầu tăng lên. Đến tháng 9 năm 2024, khi Fed tuyên bố kết thúc chu kỳ tăng lãi suất cao và bắt đầu giảm lãi, diễn biến USD/NTD mới có dấu hiệu biến động trở lại.

Lịch sử còn cho thấy: sau khủng hoảng tài chính 2008, Fed bắt đầu 3 đợt nới lỏng định lượng. Tháng 12 năm 2013, Fed tuyên bố giảm tốc đợt QE thứ ba, lãi suất thị trường Mỹ tăng, dòng vốn chảy về Mỹ, tỷ giá USD/NTD bắt đầu tăng, cao nhất lên tới 33, tạo ra chu kỳ tăng giá kéo dài hơn một thập kỷ.

Tổng hợp 10 năm kinh nghiệm, nhà đầu tư phần nào cũng có thể tự có một thước đo. Phần lớn cho rằng, USD dưới 30 là đáng mua, trên 32 thì nên xem xét bán ra. Muốn đầu tư dài hạn, có thể lấy 30 và 32 làm các điểm tâm lý, định kỳ phân bổ và giảm dần vị thế trong khoảng này.

Kết luận: Nắm bắt cơ hội nhưng đừng quá liều

Sự biến động bất thường của USD/NTD trong đợt này thực sự tạo ra cơ hội cho nhà đầu tư. Nhưng cơ hội luôn đi kèm rủi ro—đặc biệt khi Ngân hàng trung ương rơi vào thế khó, hệ thống tài chính có những điểm yếu cấu trúc.

Dù là nhà giao dịch ngắn hạn hay nhà đầu tư dài hạn, đều cần ghi nhớ một nguyên tắc: không nên đặt toàn bộ vốn vào một biến số duy nhất là tỷ giá. Đa dạng hóa tài sản, phân tán rủi ro, dùng đòn bẩy hợp lý, những nguyên tắc này luôn đúng trong mọi thời điểm. Cuối cùng, liên tục theo dõi chính sách của Fed và tiến trình đàm phán thương mại Mỹ-Đài, vì chính những yếu tố này mới là lực đẩy thực sự của diễn biến USD/NTD, chứ không phải ở Đài Loan.