Hướng dẫn toàn diện về đầu tư ADR Mỹ: Từ cơ bản đến nhà giao dịch thông minh

Một phút tổng quan về ADR Mỹ

ADR Mỹ là gì? —— Là chứng khoán gửi góp của Mỹ (American Depositary Receipt), do ngân hàng gửi góp Mỹ phát hành đại diện cho cổ phiếu nước ngoài trên thị trường chứng khoán Mỹ.

Tại sao tồn tại? —— Các công ty nước ngoài phát hành ADR Mỹ để huy động vốn tại Mỹ, trong khi nhà đầu tư dễ dàng giao dịch các công ty quốc tế trên thị trường Mỹ mà không cần mở tài khoản môi giới địa phương.

Các rủi ro chính —— Biến động thanh khoản, rủi ro tỷ giá, khác biệt về công bố thông tin, chi phí giao dịch bổ sung.

Cơ chế hoạt động của ADR Mỹ: Từ cổ phiếu nước ngoài đến giao dịch tại Mỹ

Khi một doanh nghiệp không phải Mỹ muốn huy động vốn trên thị trường vốn Mỹ, niêm yết trực tiếp sẽ cần thủ tục quản lý phức tạp. Phương án tiện lợi hơn là phát hành ADR Mỹ.

Quy trình cụ thể là: Công ty nước ngoài gửi cổ phiếu vào ngân hàng gửi góp Mỹ → Ngân hàng gửi góp phát hành chứng chỉ ADR tương ứng → ADR được giao dịch trên NASDAQ, NYSE hoặc thị trường OTC.

Thiết kế này giúp nhà đầu tư Mỹ có thể mua cổ phiếu quốc tế như mua cổ phiếu Mỹ, chỉ cần dùng đô la để giao dịch, không cần đổi tiền, mở tài khoản nước ngoài hoặc học quy tắc giao dịch địa phương.

Ví dụ, TSMC niêm yết tại Đài Loan mã 2330, còn ADR phát hành tại Mỹ mã TSM.US, về bản chất là chứng quyền cổ phần của cùng một công ty.

Tại sao doanh nghiệp chọn phát hành ADR thay vì niêm yết trực tiếp?

Đối với doanh nghiệp, niêm yết trực tiếp tại Mỹ đòi hỏi đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt của SEC, thủ tục phức tạp, chi phí cao. Trong khi đó, phát hành ADR Mỹ đơn giản hơn, chi phí thấp hơn, giúp doanh nghiệp giữ vị thế niêm yết trong nước đồng thời mở rộng ra thị trường vốn lớn nhất thế giới.

Với nhà đầu tư, nếu một công ty nước ngoài tiềm năng chưa phát hành ADR, việc mua cổ phiếu nội địa của họ sẽ phải:

• Mở tài khoản môi giới địa phương
• Đổi tiền sang tiền địa phương
• Chịu rủi ro biến động tỷ giá
• Học quy tắc giao dịch lạ

Phát hành ADR Mỹ hoàn toàn loại bỏ các rào cản này.

Hệ thống phân loại ADR Mỹ: Hiểu rõ bạn đang giao dịch gì

Phân loại theo mức độ tham gia

ADR có bảo trợ

• Do ngân hàng gửi góp đại diện phát hành, có thỏa thuận chính thức với doanh nghiệp
• Doanh nghiệp giữ quyền kiểm soát ADR, trả phí ngân hàng
• Tuân thủ quy định SEC, công bố báo cáo tài chính định kỳ
• Quản lý chặt chẽ, thanh khoản tốt

ADR không bảo trợ

• Ngân hàng gửi góp tự phát hành, doanh nghiệp có thể không tham gia
• Chỉ giao dịch trên thị trường OTC
• Thông tin công bố không đầy đủ, rủi ro cao hơn
• Ví dụ: Tencent (TCEHY.US), BYD (BYDDY.US), Meituan (MPNGY.US)

Phân loại theo cấp độ quản lý

ADR cấp 1 có rủi ro lớn nhất do quản lý lỏng lẻo, ít thông tin; cấp 3 theo tiêu chuẩn của các công ty niêm yết Mỹ, rủi ro thấp hơn nhiều.

Tỷ lệ quy đổi của ADR Mỹ: 1 không bằng 1

Nhiều nhà đầu tư bỏ qua một điểm là, ADR Mỹ và cổ phiếu nước ngoài không quy đổi 1:1.

Ví dụ, Foxconn tỷ lệ quy đổi là 1:5, tức 5 cổ phiếu của Foxconn Đài Loan (2317.TW) = 1 ADR (HNHPF.US).

Logic đặt tỷ lệ này dựa trên các yếu tố sau:

• Giá thị trường cổ phiếu nước ngoài
• Mức tỷ giá hiện tại
• Xem xét thanh khoản (giá cổ phiếu quá cao sẽ ảnh hưởng đến hoạt động giao dịch)

Bảng quy đổi ADR của một số doanh nghiệp Đài Loan phổ biến:

Những điểm khác biệt chính giữa cổ phiếu Đài Loan và ADR Đài Loan

Dù cùng một doanh nghiệp nhưng ở các thị trường khác nhau, công cụ giao dịch có sự khác biệt rõ rệt:

Bản chất —— Cổ phiếu Đài Loan là cổ phiếu thực tế, ADR là chứng chỉ gửi góp, đại diện chứ không sở hữu trực tiếp

Địa điểm và quản lý —— Cổ phiếu Đài Loan giao dịch tại Sở Giao dịch Chứng khoán Đài Loan, chịu quản lý của Đài Loan; ADR giao dịch tại Mỹ, chịu quản lý của SEC

Mã chứng khoán hoàn toàn khác nhau —— Ví dụ, mã cổ phiếu Đài Loan của Foxconn là 2317, mã ADR là HNHAY; mã cổ phiếu TSM là 2330, mã ADR là TSM

Cơ cấu nhà đầu tư —— Cổ phiếu Đài Loan chủ yếu hướng đến nhà đầu tư nội địa, ADR thu hút nhà đầu tư toàn cầu

Tỷ lệ chuyển đổi —— Mua cổ phiếu Đài Loan 1 cổ = 1 cổ, mua ADR phải quy đổi theo tỷ lệ đã định

Hiện tượng chênh lệch giá —— Dù xu hướng tương tự, nhưng do khác biệt thị trường, thanh khoản, thành phần tham gia, giá cổ phiếu Đài Loan và ADR có thể chênh lệch. Ví dụ, đầu năm 2023, ADR của TSMC từng có hiện tượng giá cao hơn so với cổ phiếu nội địa, phản ánh nhà đầu tư quốc tế đánh giá tích cực hơn.

Điểm khác biệt cốt lõi giữa A-Share và A-Share ADR

Các doanh nghiệp niêm yết tại Trung Quốc phát hành ADR tại Mỹ cũng phổ biến:

Các yếu tố rủi ro chính khi đầu tư ADR Mỹ

Rủi ro thanh khoản không thể xem nhẹ

Hầu hết các công ty nước ngoài nổi tiếng trong nước, nhưng danh tiếng quốc tế hạn chế, ít nhà đầu tư hiểu và giao dịch ADR của họ. Ngoài ra, lượng phát hành ADR thường ít hơn cổ phiếu thông thường.

Ví dụ, Đài Viễn có trung bình 145,000 cổ phiếu giao dịch mỗi ngày trong tháng 3, trong khi cùng thời điểm đó, cổ phiếu nội địa có trung bình 12,24 triệu cổ phiếu, thanh khoản thị trường Mỹ thấp hơn nhiều. Thiếu thanh khoản sẽ làm chênh lệch giá mua bán lớn hơn, chi phí trượt giá tăng.

Chi phí ẩn từ biến động tỷ giá

Giao dịch ADR Mỹ bắt buộc dùng đô la, dẫn đến rủi ro tỷ giá. Giả sử nhà đầu tư bỏ 30,000 TWD để đầu tư ADR (theo tỷ lệ 1:30 đổi thành 1,000 USD):

• Lợi nhuận 20%, tài sản thành 1,200 USD
• Nhưng nếu tỷ giá đổi thành 1:25, quy đổi về TWD chỉ còn 30,000 TWD
• Dù lợi nhuận 20%, thực tế không lời do mất giá tỷ giá

Ngoài ra, nếu tiền tệ của doanh nghiệp nước ngoài biến động mạnh so với USD, giá ADR cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Thách thức trong nghiên cứu cơ bản doanh nghiệp

Đầu tư ADR cần đánh giá tình hình kinh doanh, triển vọng ngành, chính sách ảnh hưởng. Một số ADR cấp 1 tại Mỹ không bắt buộc công bố đầy đủ báo cáo tài chính, nhà đầu tư phải tra cứu báo cáo tài chính của doanh nghiệp trong nước, tăng chi phí nghiên cứu.

Cơ hội và rủi ro từ giao dịch chênh lệch giá

Giá ADR và cổ phiếu nội địa có xu hướng tương tự nhưng không hoàn toàn trùng khớp. Khi giá ADR (quy đổi) cao hơn cổ phiếu nội địa gọi là hiện tượng chênh lệch giá (premium), thấp hơn gọi là chiết khấu (discount).

Ví dụ, TSMC, tỷ lệ 1:5, ngày nào đó ADR đóng cửa ở 92.6 USD (quy đổi ra 553.3 TWD), trong khi giá cổ phiếu nội địa là 533 TWD, sẽ xuất hiện chênh lệch giá. Nhà đầu tư thông minh có thể bán ADR chờ chênh lệch để mua cổ phiếu nội địa, nhưng cần chính xác thời điểm và kiểm soát chi phí.

Ưu điểm của đầu tư ADR Mỹ

Ưu điểm về thuế

Nhà đầu tư Đài Loan khi lợi nhuận từ ADR Mỹ không vượt quá 1 triệu TWD sẽ không phải nộp thuế thu nhập. So với giao dịch cổ phiếu nội địa, thuế của ADR Mỹ nhẹ hơn nhiều.

Nhà giao dịch thường xuyên sẽ hưởng lợi: phí giao dịch cổ phiếu nội địa cao, trong khi các nhà môi giới quốc tế thường cung cấp dịch vụ giao dịch miễn phí, giảm chi phí.

Cơ hội đa dạng hóa đầu tư

Thị trường cổ phiếu Mỹ truyền thống hạn chế đầu tư vào doanh nghiệp Mỹ. ADR Mỹ mở ra cơ hội tiếp cận các doanh nghiệp quốc tế chất lượng cao.

Ví dụ, trong lĩnh vực xe điện, nhà đầu tư Mỹ có thể đầu tư Tesla (TSLA.US) hoặc NIO của Trung Quốc (NIO.US), đa dạng hóa danh mục theo vùng địa lý.

Nhược điểm và chi phí của đầu tư ADR Mỹ

Phức tạp đối với nhà đầu tư không phải Mỹ

Nhà đầu tư Đài Loan muốn đầu tư ADR Mỹ cần:

1. Mở tài khoản môi giới quốc tế
2. Đổi TWD sang USD
3. Nạp USD vào tài khoản môi giới
4. Bắt đầu giao dịch

Trước đó đã phát sinh chi phí đổi tiền, chuyển khoản. Nếu mua qua nhà môi giới Đài Loan ủy thác, phí thường là 1-2%, cao hơn nhiều so với dịch vụ miễn phí của nhà môi giới quốc tế.

Rủi ro tỷ giá không thể tránh khỏi

Giao dịch ADR Mỹ bắt buộc dùng USD, nghĩa là biến động tỷ giá ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. USD tăng giá có lợi cho nhà đầu tư, giảm giá thì thiệt hại. Đồng thời, biến động mạnh của tiền tệ doanh nghiệp nước ngoài cũng ảnh hưởng đến giá ADR.