Chỉ số USD DXY: Lực lượng vô hình kiểm soát thị trường tài chính toàn cầu

Nếu bạn đã từng tham gia thị trường chứng khoán, ngoại hối hoặc hàng hóa, chắc chắn đã nghe qua các cụm từ như “đồng USD mạnh” hoặc “đồng USD yếu”. Nhưng thực sự hiểu rõ các động lực đằng sau lại không nhiều người nắm rõ. Chỉ số bí ẩn quyết định việc đồng USD tăng hay giảm, ảnh hưởng đến giá trị tài sản toàn cầu chính là Chỉ số USD DXY.

Nhiều nhà đầu tư hàng ngày theo dõi xu hướng giá cổ phiếu, vàng, dầu khí nhưng lại không nhận thức được rằng chính biến động của DXY đang kéo họ theo một hướng nào đó. Chỉ số này như một “nhiệt kế tài chính”, mỗi lần nhảy đều có thể gây ra những làn sóng lan tỏa đến các tài sản toàn cầu.

DXY là gì? Thân thế thực sự của Chỉ số USD

DXY (Dollar Index, Chỉ số USD, USDX) về bản chất là một chỉ số đo lường giá trị tương đối của đồng USD—nó phản ánh sức mạnh thực của đồng USD bằng cách so sánh và tính trọng số với 6 loại tiền tệ chính trên toàn cầu.

Nói đơn giản: nếu rổ tiền tệ khác trong giỏ bị mất giá, đồng USD sẽ tăng giá so với chúng; ngược lại, nếu các đồng tiền này mạnh lên, USD sẽ giảm giá.

Nhưng tại sao lại phải dùng phương pháp phức tạp như vậy, thay vì chỉ nhìn tỷ giá hối đoái của USD với một đồng tiền nào đó?

Lý do rất đơn giản: tỷ giá đơn lẻ dễ bị bóp méo. Ví dụ, USD mạnh so với Yên Nhật nhưng yếu so với Euro, chỉ nhìn vào một tỷ giá sẽ không thể thấy toàn cảnh. DXY như một chiếc gương phản chiếu vị trí tổng thể của đồng USD trong nền kinh tế toàn cầu.

Rổ tiền trong DXY gồm những gì?

Chỉ số DXY được tạo thành từ 6 loại tiền tệ có trọng số như sau:

Lưu ý: Euro có trọng số cao nhất (57.6%), nghĩa là biến động của Euro ảnh hưởng lớn nhất đến DXY. Khi Ngân hàng Trung ương châu Âu thay đổi chính sách hoặc Euro biến động mạnh, DXY cũng sẽ phản ứng dữ dội.

Cách tính DXY? Logic đằng sau công thức

Nếu bạn muốn biết chính xác giá trị của DXY dựa trên đâu, đây là công thức:

USDX = 50.14348112 × EURUSD⁻⁰·⁵⁷⁶ × USDJPY⁰·¹³⁶ × GBPUSD⁻⁰·¹¹⁹ × USDCAD⁰·⁰⁹¹ × USDSEK⁰·⁰⁴² × USDCHF⁰·⁰³⁶

Có một chi tiết cần chú ý: Euro và Bảng Anh có dấu âm trước hệ số. Điều này thể hiện rằng khi hai đồng tiền này tăng giá, chỉ số USD lại giảm. Ngược lại, khi Euro mất giá, DXY sẽ tăng lên—đây chính là thể hiện mối quan hệ tương đối.

Tại sao DXY tăng? Tại sao giảm? Phân tích các yếu tố ảnh hưởng

Chuyển động của DXY phụ thuộc vào một số động lực chính:

1. Chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang (Fed)—ảnh hưởng trực tiếp nhất

Khi Fed nâng lãi suất, lợi suất các tài sản bằng USD tăng, thu hút nhà đầu tư toàn cầu mua USD, DXY tăng. Ngược lại, khi hạ lãi suất, DXY sẽ giảm.

Năm 2022, Fed tăng lãi suất mạnh, DXY vọt lên mức cao hai năm là 114.6. Nhưng khi chu kỳ tăng lãi kết thúc và kỳ vọng lãi suất đạt đỉnh, DXY bắt đầu giảm trở lại.

2. Chính sách tiền tệ của Fed—ảnh hưởng ngầm

Các biện pháp như Nới lỏng định lượng (QE) sẽ làm tăng cung tiền USD trên thị trường, làm giảm giá trị USD, DXY giảm.

Trong đợt dịch COVID-19 bùng phát năm 2020, Fed thực hiện QE, DXY từng giảm xuống khoảng 94. Khi Fed bắt đầu thu hẹp bảng cân đối và thắt chặt chính sách, DXY lại bắt đầu phục hồi.

3. Tâm lý rủi ro toàn cầu—nhu cầu trú ẩn

USD có một vai trò đặc biệt: tài sản trú ẩn toàn cầu. Khi căng thẳng chính trị, dữ liệu kinh tế xấu đi, nhà đầu tư sẽ bán các tài sản rủi ro cao, mua USD để trú ẩn, DXY tăng.

Sau sự kiện 11/9, khủng hoảng tài chính 2008, xung đột Ukraine 2022, DXY đều tăng trong các thời điểm hoảng loạn.

4. Thay đổi chính sách của các ngân hàng trung ương khác

Khi Ngân hàng Trung ương châu Âu, Ngân hàng Nhật Bản nâng lãi suất, đồng tiền của họ sẽ mạnh lên, làm USD yếu đi, DXY giảm.

Mối quan hệ “phản chiếu” giữa DXY và tài sản toàn cầu

Đây là phần quan trọng nhất—DXY không chỉ ảnh hưởng đến thị trường ngoại hối, mà còn truyền dẫn đến tất cả các tài sản tính theo USD.

Mối quan hệ nghịch đảo giữa DXY và hàng hóa

Các hàng hóa lớn toàn cầu (dầu khí, vàng, đồng…) đều định giá bằng USD. Khi DXY tăng (đồng USD mạnh lên):

• Nhà đầu tư tính bằng các đồng tiền khác phải trả nhiều hơn để mua cùng một hàng hóa
• Hàng hóa trở nên kém hấp dẫn hơn
• Giá dầu, vàng giảm

Năm 2022, khi DXY tăng cao, vàng từ 2000 USD/ounce giảm xuống khoảng 1650; đến năm 2023, khi DXY giảm, vàng lại bật tăng.

Mối quan hệ nghịch đảo giữa DXY và thị trường chứng khoán các nước mới nổi

Khi USD mạnh lên, các thị trường mới nổi đối mặt với áp lực rút vốn. Nhà đầu tư bán các tài sản của các nước này để đổi lấy USD trú ẩn hoặc tìm kiếm lợi nhuận cao hơn tại Mỹ. Chứng khoán các thị trường mới nổi chịu áp lực giảm.

Ngược lại, khi DXY giảm, USD yếu đi, các tài sản của các thị trường mới nổi trở nên rẻ hơn, hấp dẫn hơn, dòng tiền chảy vào, thị trường chứng khoán tăng.

Mối quan hệ phức tạp giữa DXY và thị trường chứng khoán Mỹ

Thông thường, USD tăng giá đồng nghĩa với:

• Fed đang tăng lãi suất (tốt cho trái phiếu Mỹ, nhưng gây áp lực cho cổ phiếu công nghệ định giá cao)
• Triển vọng kinh tế toàn cầu ảm đạm (tác động tiêu cực đến tài sản rủi ro)
• Cạnh tranh xuất khẩu của Mỹ giảm, ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận doanh nghiệp

Vì vậy, DXY tăng thường đi kèm với giảm của thị trường chứng khoán Mỹ. Nhưng không phải lúc nào cũng đúng—thị trường còn phụ thuộc vào các yếu tố khác.

Lịch sử của DXY: Hành trình 50 năm

DXY được thành lập bởi Fed từ năm 1973, với cơ số là 100. Xem lịch sử của nó như xem câu chuyện thăng trầm của kinh tế Mỹ và toàn cầu:

Màn 1 (1970s-1980s): Sự phục hưng của USD

Thập niên 1970, khủng hoảng dầu mỏ và lạm phát đình đốn khiến DXY liên tục giảm. Nhưng khi Paul Volcker làm Chủ tịch Fed, thực hiện chính sách tăng lãi suất đột ngột lên 20%, USD tăng giá mạnh. DXY đạt đỉnh lịch sử vào ngày 5/3/1985 là 163.83—kỷ lục chưa bị phá vỡ đến nay.

Màn 2 (1985-2005): 20 năm sóng gió

Sau đó, DXY trải qua các cuộc khủng hoảng như khủng hoảng tài chính châu Á, nợ Nga, bong bóng dot-com, 11/9. Mỗi lần khủng hoảng, DXY lại tăng vọt (như làn sóng trú ẩn), rồi sau đó giảm dần khi phục hồi.

Năm 2002, Euro ra đời, cung cấp một công cụ để các nhà đầu tư phòng chống USD, khiến DXY bắt đầu một chu kỳ giảm dài hạn.

Màn 3 (2005 đến nay): Thời kỳ QE

Năm 2008, khủng hoảng tài chính, Fed bắt đầu thực hiện QE, khiến DXY rơi xuống mức thấp lịch sử là 77. Ba đợt QE kéo dài trong 10 năm đã tiếp tục làm yếu đồng USD.

Tuy nhiên, bước ngoặt đến năm 2015, Fed bắt đầu tăng lãi suất lần đầu sau nhiều năm, DXY bắt đầu phục hồi. Năm 2022, chu kỳ tăng lãi suất mạnh mẽ đẩy DXY lên mức cao gần 114.6, mức cao nhất gần 20 năm.

Năm 2023, dự đoán chu kỳ tăng lãi kết thúc, DXY điều chỉnh về quanh mức 101.55.

DXY hiện tại nhìn nhận thế nào? Quan điểm của các tổ chức chuyên nghiệp

Wells Fargo: Dự báo trong quý 1/2023, USD còn có thể tăng thêm, nhưng sau đó sẽ giảm. Lý do là kỳ vọng suy thoái kinh tế dần hình thành, thị trường sẽ tìm kiếm các tài sản thay thế. Đến cuối năm 2024, DXY có thể giảm khoảng 9.5%.

JP Morgan trung lập: DXY đã phản ánh phần lớn kỳ vọng lãi suất tăng, các tin xấu đã “được định giá”. Sự phục hồi của kinh tế Nhật Bản và châu Á có thể hút dòng vốn ra khỏi USD, nhưng quá trình này sẽ diễn ra chậm. DXY dự kiến dao động trong phạm vi hẹp.

Phân tích kỹ thuật: Trên biểu đồ tuần, sau khi chạm đỉnh 114, DXY xuất hiện phân kỳ RSI, hiện đang điều chỉnh quanh 101. Nếu phá xuống dưới 100, mức hỗ trợ tiếp theo là 96. Phía kỹ thuật cho thấy khả năng phục hồi hạn chế, cần chờ tín hiệu mới.

Làm thế nào để kiếm lợi từ biến động của DXY? Ba phương pháp thực tế

Phương pháp 1: Giữ tiền mặt USD trực tiếp

Cách truyền thống nhưng ít hiệu quả nhất. Đổi tiền tại ngân hàng hoặc sàn ngoại hối sang USD, chờ khi USD tăng giá rồi đổi lại tiền gốc.

• Ưu điểm: Sở hữu trực tiếp tài sản USD
• Nhược điểm: Chênh lệch tỷ giá nhỏ (0.1-0.5%), phí giao dịch cao, thời gian chờ lâu, chỉ có lợi khi USD tăng giá
• Phù hợp với ai: Người cần dùng USD (đi nước ngoài, nhập khẩu)
• Đánh giá:⭐⭐

Phương pháp 2: Đầu tư quỹ trái phiếu USD

Mua các quỹ đầu tư trái phiếu chính phủ Mỹ hoặc trái phiếu tính bằng USD, hưởng lợi từ việc USD tăng và lãi suất trái phiếu.

• Ưu điểm: Có lãi, thanh khoản tốt, vốn nhỏ (chỉ cần 1000 Baht)
• Nhược điểm: Không dùng đòn bẩy, lợi nhuận ổn định nhưng không cao, chỉ rõ ràng khi USD tăng
• Phù hợp với ai: Nhà đầu tư bảo thủ, tìm kiếm thu nhập ổn định
• Đánh giá:⭐⭐⭐

Phương pháp 3: Giao dịch CFD DXY—giải pháp hiệu quả cao

CFD (Hợp đồng chênh lệch) cho phép bạn giao dịch trực tiếp chỉ số DXY mà không cần đổi tiền. Đây là cách linh hoạt nhất:

• Có thể dùng đòn bẩy: chỉ cần 1000 USD nhưng kiểm soát vị thế gấp 10-20 lần
• Giao dịch hai chiều: mua khi DXY tăng, bán khi giảm để kiếm lợi
• Chi phí thấp: chênh lệch giá nhỏ (thường dưới 1 điểm)
• Thanh khoản tốt: giao dịch 24/7, vào ra dễ dàng

Rủi ro của CFD là gì? Đòn bẩy là con dao hai lưỡi—lợi nhuận sẽ bị nhân lên, nhưng thua lỗ cũng vậy. Nếu dự đoán sai hướng với đòn bẩy 20 lần, có thể mất sạch vốn trong vài giờ.

Vì vậy, CFD phù hợp với nhà đầu tư có kinh nghiệm, khả năng chịu rủi ro cao. Quản lý cắt lỗ chặt chẽ và kiểm soát vị thế là bắt buộc.

• Ưu điểm: đòn bẩy cao, lợi nhuận hai chiều, chi phí thấp, giao dịch 24/7
• Nhược điểm: rủi ro cao, đòi hỏi quản lý rủi ro chặt chẽ, không sở hữu tài sản thực
• Phù hợp với ai: nhà giao dịch tích cực, nhạy bén kỹ thuật, chấp nhận rủi ro cao
• Đánh giá:⭐⭐⭐⭐⭐

Lời kết

Chỉ số USD DXY như “hô hấp” của thị trường tài chính—khi nó tăng, các tài sản rủi ro và thị trường mới nổi sẽ chịu áp lực; khi giảm, thị trường chứng khoán toàn cầu và hàng hóa sẽ có cơ hội “thở” nhẹ nhàng hơn.

Hiểu rõ cách vận hành của DXY, bạn sẽ có chìa khóa để nhìn thấu thị trường. Dù là phân bổ dài hạn hay giao dịch ngắn hạn, đều có thể hưởng lợi từ nó.

Quan trọng nhất: Đừng để biến động của DXY làm bạn hoảng sợ, mà hãy hiểu rõ nguyên nhân của nó. Mỗi lần tăng giảm đều phản ánh chính sách của Fed, tình hình kinh tế toàn cầu, tâm lý thị trường. Hiểu được nó, bạn sẽ đọc được nhịp đập của tài chính toàn cầu.