Stablecoin làm thay đổi tài chính mã hóa như thế nào? Phân tích toàn diện thị trường trị giá hơn nghìn tỷ USD này

Logic đằng sau sự trỗi dậy của stablecoin

Stablecoin là phát minh thực tế nhất trong thế giới tiền mã hóa. Nói đơn giản, stablecoin là loại tài sản mã hóa được kiểm soát biến động giá trong phạm vi hợp lý thông qua một cơ chế neo cố định nào đó. So với các biến động “thăng trầm” của Bitcoin, Ethereum, stablecoin cung cấp một kho lưu trữ giá trị tương đối dự đoán được.

Để hiểu tại sao stablecoin lại quan trọng như vậy, hãy tưởng tượng bạn là chủ một quán cà phê, hôm nay nhận được 1 đồng Bitcoin từ khách hàng, theo tỷ giá lúc đó trị giá 5000 USD. Nhưng sau 24 giờ, do biến động thị trường, cùng một đồng Bitcoin có thể chỉ còn giá trị 3000 USD, hoặc thậm chí tăng vọt lên 8000 USD. Sự không chắc chắn này khiến các doanh nghiệp không thể chấp nhận tiền mã hóa làm phương tiện thanh toán hàng ngày. Stablecoin chính là giải pháp cho vấn đề này.

Năm 2014, Tether ra mắt stablecoin đầu tiên là USDT, sau đó MakerDAO (2015), Paxos và Gemini (2018) lần lượt tham gia. Đến năm 2020, trong làn sóng DeFi, các loại stablecoin xuất hiện như nấm sau mưa, tạo thành thị trường trị giá hàng nghìn tỷ USD ngày nay.

Bốn loại chính của stablecoin và đặc điểm của từng loại

Dựa trên tài sản nền tảng, stablecoin được chia thành bốn nhóm, mỗi nhóm có ưu và nhược điểm riêng:

Stablecoin dựa trên tiền pháp định

Đây là loại phổ biến nhất trên thị trường. Người phát hành gửi tiền thật như USD, EUR, HKD vào ngân hàng hoặc tài khoản ủy thác, sau đó phát hành token mã hóa tương ứng theo tỷ lệ 1:1. Các loại như USDT, USDC, TUSD, BUSD thuộc nhóm này. Ưu điểm là tính ổn định cao nhất, nhược điểm là phụ thuộc vào tổ chức trung tâm quản lý, đối mặt rủi ro bị phong tỏa tài sản hoặc can thiệp của chính phủ.

Stablecoin thế chấp bằng tài sản mã hóa

Loại này không dựa trên tiền pháp định mà tạo ra bằng cách thế chấp các tài sản mã hóa như BTC, ETH. Ví dụ như DAI, MIM, sUSD. Do giá trị tài sản mã hóa biến động lớn, nhà phát hành thường yêu cầu tỷ lệ thế chấp vượt quá 100% (ví dụ, thế chấp ETH trị giá 150 USD để tạo ra 100 USD stablecoin), hợp đồng thông minh sẽ tự động thanh lý khi tỷ lệ thế chấp giảm xuống dưới mức quy định, đảm bảo giá trị stablecoin luôn ổn định. Loại này mang tính phi tập trung cao hơn, nhưng người dùng phải chấp nhận rủi ro thanh lý.

Stablecoin neo dựa trên hàng hóa

Dựa trên vàng, bạc hoặc các hàng hóa lớn khác làm dự trữ. Ví dụ như PAXG, XAUT. Loại này phù hợp để chống lạm phát, nhưng thanh khoản thường thấp, độ sâu thị trường hạn chế.

Stablecoin theo thuật toán

Là loại sáng tạo nhất nhưng cũng rủi ro nhất. Stablecoin thuật toán không dựa trên thế chấp vật chất mà duy trì giá bằng cách điều chỉnh cung tiền động. Ví dụ như AMPL, USDD từng là đại diện, nhưng TerraUSD (UST) đã lộ rõ tính mong manh của loại này trong sự kiện sụp đổ năm 2022.

Stablecoin thúc đẩy tài chính mã hóa như thế nào

Stablecoin có vẻ đơn giản nhưng lại là máu của hệ sinh thái tài chính mã hóa. Giá trị cốt lõi của nó thể hiện qua ba khía cạnh:

Thanh toán và thanh khoản

Stablecoin sinh ra phù hợp để chuyển tiền xuyên biên giới. Chuyển khoản ngân hàng truyền thống có thể mất từ 3 đến 7 ngày, phí cao. Trong khi đó, dùng stablecoin để thanh toán có thể hoàn tất trong vài phút toàn cầu, phí chỉ vài xu. Điều này đặc biệt ý nghĩa đối với các khu vực như Đông Nam Á, châu Phi, nơi hạ tầng tài chính còn hạn chế.

Phòng ngừa rủi ro

Thị trường mã hóa biến động hơn 10% mỗi ngày là chuyện bình thường. Khi thị trường hoảng loạn, Bitcoin giảm mạnh, nhà đầu tư có thể nhanh chóng chuyển đổi tài sản sang stablecoin để tránh mất giá thêm. Stablecoin trở thành “bến đỗ an toàn” trong cơn bão thị trường.

Hạ tầng DeFi

Toàn bộ hệ sinh thái DeFi đều dựa trên stablecoin. Người dùng có thể thế chấp tài sản mã hóa để vay stablecoin, gửi stablecoin để kiếm lãi, hoặc dùng stablecoin để giao dịch các loại tài sản khác. MakerDAO, Aave, Compound là các giao thức DeFi hàng đầu phụ thuộc lớn vào tính thanh khoản của stablecoin. Thậm chí, trong các sàn giao dịch phi tập trung, stablecoin là loại tài sản chính để giao dịch, mang lại trải nghiệm giao dịch ít trượt giá.

Thị trường hiện tại và những khó khăn phát sinh

Quy mô thị trường

Tính đến ngày 5/8/2025, tổng giá trị thị trường stablecoin toàn cầu đã vượt quá 268,18 tỷ USD, liên tục tăng trưởng. Trong đó, hơn 90% vẫn do stablecoin neo USD chi phối, nhưng tỷ lệ của các stablecoin đa tiền tệ đang tăng lên.

Gia tăng quy định pháp lý

Hơn 50 khu vực pháp lý đã ban hành hoặc sửa đổi luật liên quan đến stablecoin, trở thành tâm điểm chính sách toàn cầu. Luật GENIUS của Mỹ ( có hiệu lực từ tháng 7/2025 ) cho phép các tổ chức có giấy phép phát hành stablecoin thanh toán; Luật về stablecoin của Hong Kong trở thành khung pháp lý hoàn chỉnh đầu tiên dành cho stablecoin dựa trên tiền pháp định; các khung pháp lý như MiCA của EU, Luật Dịch vụ Tài chính và Thị trường của Anh, hệ thống cấp phép của MAS Singapore đều đang được hoàn thiện. Quy định sẽ là yếu tố quyết định sự tồn tại của stablecoin.

Các vấn đề trọng tâm

Dù thị trường phát triển mạnh, stablecoin vẫn đối mặt với nhiều thách thức:

• Rủi ro tập trung quá cao: Các stablecoin chính như USDT, USDC hoàn toàn do tổ chức phát hành kiểm soát, có khả năng bị phong tỏa hoặc kiểm duyệt
• Thiếu minh bạch dự trữ: USDT lâu nay thiếu kiểm toán đầy đủ, thị trường vẫn còn hoài nghi về lượng dự trữ thực sự
• Phụ thuộc quá nhiều vào USD: Thị trường stablecoin toàn cầu quá dựa vào neo USD, gây rủi ro tỷ giá và chính trị đối với người dùng không dùng USD
• Chi phí tuân thủ cao: Các quy định pháp lý khác nhau giữa các quốc gia khiến nhà phát hành phải bỏ ra nhiều chi phí để đáp ứng môi trường pháp lý phức tạp

Tương lai của stablecoin

Thời đại đa tiền tệ sắp tới

Hiện tại, “độc tôn” của USD đang bị phá vỡ. Các dự án như mBridge của Hong Kong để thử nghiệm CBDC xuyên biên giới, stablecoin JPY của Nhật (như GYEN), thử nghiệm stablecoin nội tệ của Brazil và Argentina đều phản ánh sự chú trọng của các quốc gia vào chủ quyền tài chính. Trong tương lai, thị trường stablecoin sẽ phát triển theo mô hình “đa tiền tệ, đa khu vực, đa trung tâm”.

Mở rộng các ứng dụng

Stablecoin đã không còn giới hạn trong các cặp giao dịch nữa. Ở các quốc gia có lạm phát cao, stablecoin đang trở thành phương tiện tiết kiệm thay thế tiền pháp định. Trong lĩnh vực token hóa tài sản thực (RWA), stablecoin đóng vai trò trung tâm trong dòng chảy vốn, dùng để token hóa trái phiếu, bất động sản, chứng khoán để thanh toán. Trong thanh toán xuyên biên giới, stablecoin được xem là công cụ tiềm năng thách thức hệ thống SWIFT.

Tiến bộ công nghệ

Mở rộng hệ sinh thái đa chuỗi, tối ưu hợp đồng thông minh, ứng dụng công nghệ chứng minh không kiến thức (Zero-Knowledge Proofs) để nâng cao độ tin cậy và linh hoạt sử dụng của stablecoin.

Chính sách và quy định sẽ là bộ lọc

Trong tương lai, chỉ những stablecoin được các cơ quan quản lý công nhận mới có thể tồn tại lâu dài. Các dự án không tuân thủ sẽ dần bị loại khỏi thị trường, hướng tới một ngành “chọn lọc tự nhiên”.