Hiệu ứng thị trường trong cơn xoáy chính sách: đồng đô la chịu áp lực, kim loại quý lập đỉnh, cổ phiếu công nghệ dẫn đầu

Tuần một, thị trường toàn cầu đã diễn ra một chu kỳ dự đoán chính sách điển hình — Trump liên tục lên tiếng về các mối đe dọa thuế quan, ngược lại đã thúc đẩy các giao dịch “bán đô la Mỹ”, chỉ số USD giảm 0.25% xuống 98.8, lợi suất trái phiếu Mỹ dao động. Đồng thời, vàng vượt mốc 4600 USD, tăng 1.97%, lập đỉnh lịch sử; dầu WTI tăng 1.8% lên trên mốc 60 USD. Phản ứng của thị trường đằng sau đó chính là hình ảnh sinh động của hiệu ứng Vít — sự đảo chiều dự đoán thị trường do bất ổn chính sách gây ra.

Logic phân hóa thị trường cổ phiếu dưới tác động chính sách

Thị trường chứng khoán Mỹ tăng toàn diện, nhưng mức tăng không đều, hé lộ một logic thị trường sâu xa: Chỉ số Dow tăng 0.17%, S&P 500 tăng 0.16% lên 6977 điểm, Nasdaq tăng 0.26% lên 23733 điểm. Phía sau vẻ bình ổn là sự phân hóa quyết liệt giữa công nghệ và tài chính.

Giá trị vốn hóa của Alphabet lần đầu vượt mốc 4 nghìn tỷ USD, trở thành tâm điểm thị trường. Hợp tác AI giữa Apple và Google (Siri sử dụng mô hình nền Gemini) một lần nữa xác nhận quyền kiểm soát tuyệt đối của các ông lớn công nghệ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Ngược lại, cổ phiếu ngân hàng bị tàn phá — American Express và Capital One giảm lần lượt 4.2% và 6.4%, JPMorgan Chase và Citigroup giảm 1.4% và 3%. Đợt bán tháo này bắt nguồn từ chính sách mới của Trump: yêu cầu các tổ chức phát hành thẻ tín dụng giới hạn lãi suất trong vòng 10%, nếu không sẽ phạm pháp. Chính sách này trực tiếp tác động đến mô hình chênh lệch lãi suất tài chính, thể hiện hiệu ứng Vít — thị trường đã phản ánh trước lo ngại về thực thi chính sách đối với các ngành liên quan.

Apple tăng 0.34%, Tesla tăng 0.89%, Nvidia tăng 0.03% — sự chênh lệch trong mức tăng của các ngành năng lượng mới và chip phản ánh kỳ vọng khác nhau của nhà đầu tư về tính bền vững của chính sách.

Tăng nhiệt tình hình Iran và tác động kép của thuế quan

Iran xác nhận có hàng trăm người thiệt mạng trong các biến động gần đây, Trump ngay lập tức tung đòn thuế quan: bất kỳ quốc gia nào giao dịch thương mại với Iran đều sẽ phải chịu thuế 25% đối với tất cả các hoạt động thương mại với Mỹ, có hiệu lực ngay lập tức. Lệnh này phá vỡ kỳ vọng về leo thang quân sự — một số nhà đầu tư lại cho rằng hành động này tạm thời giảm khả năng Mỹ can thiệp quân sự vào Iran, tạo thành ví dụ điển hình của hiệu ứng Vít.

Phát ngôn viên Nhà Trắng, bà Lê Viết, cho biết Trump coi ưu tiên ngoại giao, nhưng nếu cần thiết sẽ không do dự sử dụng quân đội. Thái độ “mềm cứng kết hợp” này khiến thị trường rơi vào bất định. Theo các báo cáo, Trump có xu hướng tấn công Iran nhưng chưa đưa ra quyết định cuối cùng, mỗi phát ngôn đều có thể gây ra biến động giá tài sản.

Khủng hoảng độc lập của Cục Dự trữ Liên bang và đồng USD suy yếu

Bộ Tư pháp Mỹ mở cuộc điều tra hình sự đối với Chủ tịch Fed Powell, ông phản hồi rằng “Hậu quả của việc Fed không nghe lời”. Lời này đã gây lo ngại sâu sắc về tính độc lập của Fed. Nhiều cựu Chủ tịch Fed — Yellen, Greenspan, Bernanke, cùng cựu Bộ trưởng Tài chính Paulson, Gietner đồng loạt lên tiếng nhấn mạnh vai trò trung tâm của tính độc lập của Fed đối với ổn định kinh tế.

Bộ trưởng Tài chính Bessent gửi cảnh báo tới Trump, cho rằng cuộc điều tra liên bang nhằm vào Chủ tịch Fed là “một mớ hỗn độn”, có thể gây tổn hại thị trường tài chính. Thái độ này lại càng củng cố vị thế của Powell — ông hiện nay ngày càng cứng rắn hơn. Hiệu ứng Vít lại xuất hiện: các mối đe dọa chính sách không làm suy yếu mục tiêu, mà còn kích thích thị trường đánh giá lại về tính độc lập của chính sách.

Nguyên nhân chính khiến đồng USD chịu áp lực chính là do kỳ vọng của nhà đầu tư rằng can thiệp chính trị sẽ làm giảm hiệu quả chính sách tiền tệ của Fed, từ đó làm giảm độ tin cậy của USD.

Tổng quan thị trường toàn cầu

Thị trường chứng khoán: Thị trường Mỹ tăng toàn diện, châu Âu biến động không đồng nhất; DAX 30 của Đức tăng 0.57%, CAC 40 của Pháp giảm 0.04%, FTSE 100 của Anh tăng 0.16%. Chỉ số Chứng khoán Trung Quốc (Chỉ số Kim Long) tăng 4.26% lên 8023 điểm, phản ánh kỳ vọng lạc quan của nhà đầu tư nước ngoài về triển vọng phát triển AI của Trung Quốc.

Thị trường tiền mã hóa: Bitcoin giá hiện tại 96.98K USD, tăng 1.95% trong 24h; Ethereum giá hiện tại 3.37K USD, tăng 2.09% trong 24h. Thị trường tiền mã hóa theo đà “bán đô la Mỹ” của thị trường truyền thống, tạo phản hồi tích cực về kỳ vọng giảm giá USD.

Biến động tỷ giá: USD/JPY tăng 0.14%, EUR/USD tăng 0.26%. Dù đồng yên có phần hồi phục, theo đánh giá mới nhất của Fitch, đồng yên vẫn ở mức yếu lịch sử, dự kiến đến 2026 sẽ có mức tăng nhẹ nhưng giới hạn (khoảng 6%). Chỉ số USD giảm 0.25% xuống 98.8, nhưng mức giảm hạn chế, cho thấy niềm tin dài hạn vào giá trị của USD vẫn còn.

Thị trường hàng hóa: Vàng tăng 1.97% lên 4597.9 USD/ounce, lập đỉnh lịch sử; dầu WTI tăng 1.8% lên 59.8 USD/thùng, ghi nhận đà tăng liên tiếp ba ngày.

Bùng nổ cổ phiếu Trung Quốc và làn sóng đầu tư công nghệ

Nhà đầu tư chú ý đến triển vọng phát triển công nghệ AI của Trung Quốc, cổ phiếu Alibaba ADR (ADS) đóng cửa tăng 10.2% lên 166.31 USD, mức tăng lớn nhất kể từ 29 tháng 8. Chỉ số Nasdaq của Trung Quốc (Nastkinlong) tăng 4.26% lên 8023 điểm. Kỳ vọng lạc quan của dòng vốn ngoại về khả năng Trung Quốc vượt Mỹ trong thế hệ AI tiếp theo là động lực chính của đợt tăng này.

Cuộc đua năng lực tính toán của các ông lớn công nghệ

CEO Meta, Zuckerberg, tuyên bố khởi động chiến lược “Meta Compute”, dự kiến xây dựng hàng chục gigawatt hạ tầng tính toán trong thập niên này, mở rộng tới hàng trăm gigawatt trong tương lai. Đây là phản ứng trực tiếp trước sự cạnh tranh ngày càng gay gắt của OpenAI và Google AI — sau phản ứng trung bình của thị trường Llama 4, Meta đang đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng. Công ty đã cam kết chi tiêu vốn 720 tỷ USD vào năm 2025.

Moody dự báo trong 5 năm tới, đầu tư vào trung tâm dữ liệu sẽ vượt 3 nghìn tỷ USD. 6 nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô siêu lớn của Mỹ (Microsoft, Amazon, Alphabet, Oracle, Meta, CoreWeave) dự kiến đầu tư trung tâm dữ liệu hơn 500 tỷ USD trong năm nay. Tài chính ngân hàng đóng vai trò “quan trọng”, nhưng do quy mô vốn lớn, nhiều nhà đầu tư tổ chức cũng sẽ tham gia.

Dự đoán chính sách tiền tệ và chuyển biến thầm lặng của mục tiêu lạm phát

Nhà đầu tư huyền thoại quỹ phòng hộ Ackman cho rằng, việc Mỹ quay trở lại mục tiêu lạm phát 2% là “phi thực tế”, Fed sẽ từ bỏ mục tiêu này, chuyển sang mục tiêu mới 2.5%-3%. Ông giữ quan điểm thận trọng về việc cắt giảm lãi suất thêm nữa, cho rằng AI dù có thể nâng cao năng suất, nhưng chưa đủ để duy trì lãi suất về mức thấp trước đây.

Ngoài ra, Ackman đề xuất Mỹ tham khảo mô hình Úc, xây dựng chế độ hưu trí bắt buộc, để chủ lao động và người lao động tiết kiệm đầu tư đa dạng. Ông đã đề xuất ý tưởng này với Trump, người sau đó “rất thích”. Điều này phản ánh nhận thức mới về bất bình đẳng giàu nghèo của Mỹ — thị trường quan tâm liệu có thể biến mọi người thành chủ sở hữu vốn.

Cuộc chiến thuế quan giữa Trump và Tối cao pháp viện

Trump cảnh báo trên mạng xã hội rằng, nếu Tối cao pháp viện ra phán quyết bất lợi cho chính sách thuế, Mỹ sẽ đối mặt với bồi thường hàng nghìn tỷ USD, cộng với các khoản đầu tư của doanh nghiệp để tránh thuế, tổng cộng có thể lên tới hàng chục nghìn tỷ USD — “Thật là hỗn loạn, quốc gia gần như không thể trả nổi”. Trump tuyên bố, nếu Tối cao pháp viện ra phán quyết bất lợi về “an ninh quốc gia và chính sách tài chính”, “Chúng ta sẽ thất bại”.

Điều này phản ánh mặt khác của hiệu ứng Vít — các nhà hoạch định chính sách tạo ra kỳ vọng bằng các phát ngôn cực đoan, nhằm tác động đến phán quyết tư pháp. Thị trường chưa định giá đầy đủ các rủi ro chính trị này, có thể trở thành nguồn biến động trong tương lai.

Triển vọng và cảnh báo rủi ro

Tuần này, mùa báo cáo tài chính quý 4 của Mỹ chính thức bắt đầu, JPMorgan và các ngân hàng lớn sẽ công bố kết quả sớm nhất vào thứ Ba. Hiệu suất thu nhập lãi ròng của các ngân hàng trong bối cảnh bất ổn chính sách sẽ là tâm điểm chú ý của nhà đầu tư. Đồng thời, các dữ liệu kinh tế quan trọng như thương mại tháng 11 của Nhật, CPI tháng 12 của Mỹ, phát biểu của Chủ tịch Fed Musalem cũng sẽ lần lượt công bố, làm gia tăng hiệu ứng Vít của thị trường.

Trong bối cảnh bất ổn chính trị, rủi ro địa chính trị, kỳ vọng chính sách tiền tệ chuyển biến, thị trường đang trải qua quá trình định giá lại sâu sắc các tài sản. Vàng, tiền mã hóa tăng giá, đồng USD suy yếu, cổ phiếu công nghệ có phần vượt trội — tất cả đều phản ánh cùng một logic: nhà đầu tư đang dùng phân bổ tài sản để thể hiện lo ngại về môi trường chính sách tương lai.