Điều gì xảy ra khi một quốc gia mang nợ $38 nghìn tỷ? Khung phân tích của Ray Dalio để hiểu về sụp đổ tiền tệ

Toán Học Đằng Sau Sự Suy Giảm Tiền Tệ

Ray Dalio, nhà sáng lập Bridgewater Associates và một trong những tiếng nói có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực tài chính, gần đây đã trình bày một phân tích nghiêm trọng về cách các chính phủ xử lý nợ nần không bền vững. Với khoản nợ quốc gia của Mỹ hiện vượt quá $38 nghìn tỷ, nghiên cứu lịch sử của Dalio cho thấy một mô hình nhất quán: các quốc gia đối mặt với tình trạng này không giải quyết bằng cắt giảm ngân sách hoặc vỡ nợ. Thay vào đó, họ đi theo một con đường dự đoán được—in thêm tiền tệ, làm giảm giá trị của nó, và đẩy lãi suất thực xuống thấp.

Cơ chế này đơn giản nhưng gây tàn phá cho người tiết kiệm. Khi các chính phủ tham gia vào việc giảm giá trị tiền tệ, người nắm giữ trái phiếu chịu thiệt hại nhiều nhất. Lợi tức đầu tư của họ bị tụt lại sau lạm phát, về cơ bản phân phối lại của cải từ chủ nợ sang nhà nước. “Đây là hình ảnh thực tế của sự vỡ nợ,” Dalio giải thích trong một lần xuất hiện gần đây trên chương trình của David Rubenstein. “Gánh nặng được đẩy lên các thế hệ tương lai, những người thừa hưởng cả khoản nợ lẫn sức mua bị xói mòn của đồng tiền mà họ sẽ dùng để trả nợ.”

Tại Sao Vỡ Nợ Không Bao Giờ Xảy Ra (Và Giảm Giá Luôn Xảy Ra)

Dựa trên hàng thập kỷ nghiên cứu các cuộc khủng hoảng tài chính qua các thế kỷ và châu lục, Dalio nhận diện một mô hình lặp đi lặp lại một cách cơ học. Các quốc gia đối mặt với ba lựa chọn lý thuyết khi chìm trong nợ nần: cắt giảm chi tiêu mạnh mẽ, vỡ nợ các nghĩa vụ, hoặc giảm giá trị tiền tệ. Hầu hết các chính phủ gần như đều chọn con đường thứ ba vì hai con đường đầu mang lại chi phí chính trị ngay lập tức, rõ ràng, trong khi sự xói mòn tiền tệ diễn ra dần dần và vô hình trên toàn bộ dân số.

Nguy cơ vượt ra ngoài các nhà hoạch định chính sách hiện tại để ảnh hưởng đến các thế hệ chưa sinh. Dalio lưu ý, “Các cháu tôi và những người chưa sinh ra sẽ thừa hưởng trách nhiệm đối với khoản nợ này, nhưng với một đồng tiền có giá trị thấp hơn đáng kể so với ngày nay.” Sự chuyển giao của cải giữa các thế hệ này đã được tích hợp vào hệ thống.

Sự Trở Lại Của Vàng Như Một Công Cụ Phòng Ngừa Khủng Hoảng

Quan điểm lịch sử của Dalio mở rộng từ năm 1750, và dữ liệu thật đáng chú ý: trong 275 năm này, khoảng 80% các đơn vị tiền tệ toàn cầu đã trở nên vô giá trị hoàn toàn, phần lớn phần còn lại mất đi sức mua đáng kể. Thống kê này làm nền tảng cho khuyến nghị nhất quán của ông về việc phân bổ 10-15% danh mục đầu tư vào vàng vật chất.

Lý do khác biệt so với đầu tư hàng hóa truyền thống. “Vàng về cơ bản khác biệt vì nó không đại diện cho nghĩa vụ của ai khác,” Dalio nhấn mạnh. Khác với trái phiếu chính phủ hoặc tiền gửi ngân hàng—phụ thuộc vào khả năng thanh khoản của một tổ chức—vàng là một kho lưu trữ giá trị trực tiếp. Sự khác biệt này trở nên đặc biệt rõ ràng khi Nga đối mặt với các lệnh trừng phạt quốc tế sau cuộc xung đột Ukraine. Các ngân hàng trung ương trên toàn thế giới bắt đầu xem xét lại chiến lược dự trữ của họ, ngày càng hướng tới tích trữ vàng thay vì dựa hoàn toàn vào dự trữ ngoại tệ.

Dalio đã vẽ một phép so sánh lịch sử với năm 1971, khi Tổng thống Richard Nixon chấm dứt khả năng chuyển đổi trực tiếp của đô la sang vàng. Khoảnh khắc đó đánh dấu một bước chuyển triết lý trong cách thế giới nhìn nhận về tiền tệ. “Vàng từng là thước đo tiêu chuẩn,” ông phản ánh. Dù các loại tiền tệ đã nhân lên và đa dạng hóa, vàng vẫn giữ vị trí đặc biệt—nó không thể bị trừng phạt, phong tỏa, hoặc trở nên vô giá trị bởi bất kỳ chính sách nào của chính phủ.

Sự Thay Đổi Địa Chính Trị Định Hình Kinh Tế

Ngoài cơ chế nợ, Dalio nhận diện một sự biến đổi toàn cầu rộng lớn đang diễn ra trong thời gian thực. Các quốc gia ngày càng theo đuổi cái mà ông gọi là “tự lực chiến tranh”—giảm phụ thuộc vào hàng nhập khẩu và vốn nước ngoài. Sự chuyển đổi này mang lại những tác động sâu sắc đối với mối quan hệ tiền tệ và thương mại.

Việc tái cấu trúc còn mở rộng sang các lĩnh vực phi truyền thống. Dalio lưu ý rằng lợi ích chiến lược của Mỹ ở các khu vực như Greenland và Venezuela có thể phản ánh mô hình mới nổi này—đảm bảo tiếp cận các nguồn tài nguyên quan trọng mà không dựa vào hợp tác nước ngoài. Khi các quốc gia xây dựng khả năng dự phòng vào chuỗi cung ứng và hướng tới các khối kinh tế khu vực, giả định cũ về sự thống trị của đô la trong dài hạn bắt đầu yếu đi.

Rối Loạn Chính Trị Như Một Rủi Ro Kinh Tế

Một khoảng trống quan trọng tồn tại giữa giả định thị trường và thực tế chính trị ở Washington. Các nhà giao dịch trái phiếu cho rằng Quốc hội sẽ hành động trước khi khủng hoảng trở nên tồi tệ. Các nhà hoạch định chính sách cho rằng thị trường sẽ giữ kiên nhẫn vô thời hạn. Cả hai bên đều tin rằng bên kia sẽ nhường bước trước. Dalio cảnh báo, động thái này tạo ra nguy hiểm sâu sắc: các cuộc khủng hoảng nợ hiếm khi tự phát hiện. Chúng phát triển dần dần, rồi đột ngột tăng tốc.

So sánh với nhận xét của Ernest Hemingway về vỡ nợ—nó xảy ra chậm rãi ban đầu, rồi tất cả cùng một lúc. Sự bế tắc chính trị ở Washington không có cơ chế để giải quyết vấn đề cấu trúc trước khi áp lực trở nên gay gắt.

Các Giải Pháp Tạm Thời Nhưng Sai Lầm

Các nhà hoạch định chính sách đã đề xuất nhiều biện pháp can thiệp: thuế quan nhằm tạo nguồn thu và bảo vệ ngành công nghiệp trong nước, các gói luật pháp toàn diện nhằm giải quyết chi tiêu. Dalio thừa nhận rằng thuế quan từng đóng vai trò quan trọng như nguồn thu chính của chính phủ Mỹ trước khi có thuế thu nhập. Chúng không nhất thiết gây hại.

Tuy nhiên, ông vẫn hoài nghi rằng các điều chỉnh chính sách ở quy mô này có thể ngăn chặn kết quả cuối cùng. “Mọi hình thức thuế đều mang chi phí,” Dalio lưu ý. Căn bản hơn, quỹ đạo nợ cho thấy giảm giá trị tiền tệ vẫn là con đường ít chính trị chống đối nhất—và do đó, khả năng xảy ra nhất.

Xây Dựng Danh Mục Đầu Tư Cho Sự Suy Giảm Tiền Tệ

Nếu giảm giá trị là điều không thể tránh khỏi, các nhà đầu tư nên định vị như thế nào? Dalio đưa ra câu trả lời gồm hai phần nhằm hướng tới lợi nhuận điều chỉnh theo lạm phát thay vì tích lũy của cải danh nghĩa.

Trái phiếu Tăng trưởng Chống Lạm Phát (TIPS) là vị trí phòng thủ an toàn nhất hiện có. Các công cụ này đảm bảo lợi nhuận vượt quá tỷ lệ lạm phát, cung cấp một hàng rào chống lại sự xói mòn sức mua. Chúng loại bỏ sự không chắc chắn về lạm phát khỏi phương trình đầu tư.

Vàng vật chất hoàn thiện phương pháp tiếp cận hai tài sản. Kết hợp với TIPS, phân bổ 10-15% vào vàng cung cấp sự bảo vệ chống lại nhiều kịch bản thất bại: rối loạn chính trị, trừng phạt, xung đột địa chính trị, hoặc sụp đổ tiền tệ kéo dài vượt ra ngoài lạm phát sang việc thay thế tiền tệ.

Ngoài các công cụ cụ thể này, Dalio nhấn mạnh nguyên tắc nền tảng của ông: đa dạng hóa qua các nguồn lợi nhuận không tương quan. Khung của ông yêu cầu 15 nguồn lợi nhuận khác nhau với mức tương quan tối thiểu. Phương pháp này giảm biến động danh mục khoảng 80% mà không làm giảm lợi nhuận kỳ vọng—một mối quan hệ toán học tích lũy theo thời gian.

Dalio cảnh báo các nhà đầu tư cá nhân tránh đầu cơ ngắn hạn, mô tả chính xác đó là một trò chơi không biên giới, trong đó cơ hội nghiêng về các chuyên gia có kinh nghiệm. Hầu hết các nhà giao dịch bán lẻ đều đầu hàng trước cơ chế này.

Chu Kỳ Sẽ Hoàn Tất

Dù phân tích của ông mang tính nghiêm trọng, Dalio kết luận với sự tự tin có cân nhắc về khả năng phục hồi lâu dài. Quốc gia này đã từng vượt qua các điểm biến đổi tài chính trước đây. Nó có khả năng làm lại lần nữa, mặc dù con đường phía trước hoàn toàn phụ thuộc vào cách xã hội quản lý giai đoạn chuyển đổi này. Nợ sẽ không biến mất. Tiền tệ sẽ yếu đi. Vàng sẽ giữ giá trị của nó. Những nhà đầu tư điều chỉnh danh mục phù hợp với khả năng xảy ra này sẽ bảo vệ được của cải của họ; những ai đặt cược ngược lại sẽ chứng kiến sức mua bị xói mòn một cách âm thầm qua nhiều năm và thập kỷ.