Trong giới giao dịch có câu nói phổ biến: Nhà đầu tư thành công không phải vì thông minh, mà vì có kỷ luật. Nghe có vẻ như câu nói truyền cảm hứng, nhưng ý nghĩa thực sự còn sâu xa hơn thế.

**Tại sao phần lớn mọi người lại thua lỗ?**

Ít khi là do không hiểu rõ về cơ bản. Thường thì là bị cảm xúc chi phối—khi Bitcoin tăng giá thì mua đuổi, khi giảm thì hoảng loạn bán tháo, kiếm được chút tiền thì không nỡ chốt lời, thua lỗ rồi lại từ chối cắt lỗ. Đó chính là sự mất kỷ luật.

Cốt lõi của kỷ luật thực ra chỉ gồm ba điểm: trước khi mua đặt ra tiêu chuẩn, trước khi bán đặt ra điều kiện, khi có biến động thì thực hiện, đừng dựa vào cảm giác để thay đổi quyết định. Điểm khó nhất là điểm thứ tư—khi thị trường sôi động, bạn bè đều đang kiếm tiền, bạn có thể giữ vững bản thân không hành động theo cảm xúc không? Xét về dài hạn, điều này quyết định thắng thua còn hơn cả dự đoán ngắn hạn chính xác hay không.

**Nhưng ở đây có một cái bẫy vô hình.**

Một cao thủ khác đã nói: Thị trường luôn đúng, dù dự đoán lý trí đến đâu cũng phải thừa nhận khi giá phủ nhận dự đoán đó. Ý nghĩa của câu này là gì? Là giá liên tục giảm, chứng tỏ có rủi ro mà bạn chưa nhận ra. Lúc này mà cứ cố giữ "lý luận của tôi không sai", thường là tự lừa dối chính mình, kết quả là làm tổn thất càng lớn hơn.

Vì vậy, lý trí không đồng nghĩa với cố chấp. Lý trí thực sự là có thể nhanh chóng điều chỉnh khi thị trường phản bác, chứ không phải chống lại thị trường.

**Thực chiến làm sao để nhận biết?**

Nếu giảm giá chỉ là dao động cảm xúc, cơ bản vẫn tốt, thì hãy giữ vững kỷ luật, đừng bị sợ hãi đẩy ra khỏi thị trường. Nếu cơ bản đã xấu đi, giá liên tục phá vỡ các mức hỗ trợ, thì cố giữ nữa cũng chỉ là tâm lý đánh bạc.

Nói đơn giản: khi thông tin rõ ràng, nghe theo thị trường; khi thông tin thiếu rõ ràng, dựa vào kỷ luật.