Sàn giao dịch tập trung (CEX là) — những điều nhà giao dịch cần biết

Tại sao các nhà giao dịch chọn nền tảng tập trung?

Trong ngành công nghiệp crypto, có hai loại nền tảng giao dịch chính: tập trung và phi tập trung. Câu hỏi về CEX — đó là gì, là câu hỏi mà mỗi người mới bắt đầu trong crypto đều tự hỏi. Về cơ bản, đó là nền tảng trực tuyến để giao dịch tiền điện tử, do một công ty hoặc tổ chức quản lý.

Giao dịch tiền điện tử đi kèm với rủi ro cao — giá có thể biến động mạnh theo bất kỳ hướng nào. Chính vì vậy, các nhà giao dịch ưu tiên sử dụng các nền tảng đã được kiểm chứng với khả năng bảo vệ tài sản đáng tin cậy. Sàn giao dịch tập trung đã trở thành tiêu chuẩn của ngành nhờ sự tiện lợi và tính năng đa dạng.

Nền tảng sàn tập trung hoạt động như thế nào bên trong?

CEX là nền tảng, nơi tập trung các người mua và người bán. Khi bạn đăng ký, bạn cần xác minh danh tính và nạp tiền gửi. Sau đó, bạn có thể đặt lệnh.

Cơ chế hoạt động đơn giản: lệnh mua của bạn sẽ được đưa vào sổ lệnh của nền tảng. Khi có lệnh bán phù hợp, hệ thống sẽ ghép nối chúng, và giao dịch sẽ hoàn tất. Để điều này diễn ra, sàn thu phí giao dịch — đó là nguồn thu chính của họ.

Các sàn cung cấp nhiều công cụ: lệnh giới hạn, lệnh dừng lỗ, giao dịch ký quỹ và giao dịch đòn bẩy. Điều này cho phép cả các nhà giao dịch có kinh nghiệm thực hiện các chiến lược phức tạp.

An toàn tài sản trên sàn tập trung

Hầu hết các nền tảng lưu trữ phần lớn số tiền trong ví lạnh — hoàn toàn tách biệt khỏi internet, giúp bảo vệ khỏi các cuộc tấn công mạng. Ví nóng chỉ được sử dụng để đảm bảo tính thanh khoản và các hoạt động hiện tại.

CEX không chỉ là nền tảng giao dịch, mà còn là dịch vụ ủy thác. Sàn giữ các đồng coin của bạn trong ví riêng, đầu tư vào các giao thức bảo mật nhiều lớp. Nếu nền tảng bị tấn công, công ty thường sẽ bồi thường thiệt hại cho người dùng.

Tuy nhiên, có một điểm cần lưu ý: trong khi tài sản của bạn còn trên sàn, bạn không sở hữu các khóa riêng tư. Trong cộng đồng crypto, người ta nói — “không phải khóa của bạn, không phải coin của bạn”. Sàn có thể tạm thời phong tỏa hoặc tịch thu tài sản của bạn, mặc dù các nền tảng uy tín thường không làm vậy.

Các dịch vụ mà các nền tảng tập trung cung cấp

Ngoài giao dịch, CEX là một dịch vụ toàn diện. Các nền tảng thực hiện nhiều chức năng cùng lúc:

1. Ghép nối lệnh — kết nối người mua và người bán qua sổ lệnh
2. Lưu trữ tài sản — cả tiền fiat lẫn tiền điện tử
3. Chức năng đối tác làm trung gian — sàn đóng vai trò trung gian giữa các nhà giao dịch, bảo vệ tính ẩn danh của họ

Nhờ chức năng thứ ba này, bạn thấy giao dịch với sàn chứ không phải với nhà giao dịch khác. Điều này đảm bảo tính bảo mật và đơn giản hóa quy trình.

Nhiều nền tảng đã mở rộng dịch vụ: họ cung cấp staking, giao dịch NFT, các nền tảng khởi động dự án mới, P2P và các sản phẩm khác trong một nơi.

Những lợi ích chính của các sàn giao dịch tập trung

Tiện lợi sử dụng — đó là lý do chính khiến chúng phổ biến. Giao diện của các nền tảng hiện đại thân thiện ngay cả với người mới bắt đầu. Bạn không phải làm việc trực tiếp với hợp đồng thông minh và blockchain — mọi thứ đã tự động hóa.

Hỗ trợ và bảo vệ — các sàn lớn có dịch vụ hỗ trợ khách hàng, giúp đỡ khi gặp vấn đề. Bảo hiểm chống hack mang lại sự tự tin cho các nhà giao dịch ít kinh nghiệm hơn.

Lựa chọn đa dạng các tài sản — các nền tảng hỗ trợ nhiều loại tiền điện tử từ các blockchain khác nhau trong cùng một nơi.

Thanh khoản cao — trên các CEX lớn, bạn dễ dàng bán hoặc mua số lượng tiền điện tử cần thiết mà không bị trượt giá.

Khả năng nạp tiền fiat — bạn có thể mua crypto bằng đô la, euro hoặc rúp, giúp dễ dàng bước vào thị trường cho người mới.

Nhược điểm của các nền tảng tập trung

Phí giao dịch vẫn còn tồn tại. Mỗi lần mua, mỗi lần bán — đều bị tính phí. Trong dài hạn, các khoản phí này tích tụ lại.

Rủi ro bị tấn công vẫn còn thực tế. Dù đã đầu tư vào bảo mật, hacker đôi khi vẫn phát hiện ra các lỗ hổng, thường qua các lỗi của con người. Phòng thủ tốt nhất là rút tiền khỏi sàn sau khi giao dịch.

Lưu trữ ủy thác có nghĩa là mất quyền kiểm soát. Khóa riêng tư vẫn thuộc về sàn, và bạn hoàn toàn phụ thuộc vào tính trung thực của họ.

Chủ nghĩa tập trung trái với triết lý crypto — sự tập trung mâu thuẫn với bản chất phi tập trung của blockchain. Do yêu cầu của các quy định pháp luật, nhiều nền tảng đã bắt buộc xác minh danh tính và có thể phong tỏa tài khoản khi cần thiết.

Sàn phi tập trung như một sự thay thế

Sự bực bội với sự tập trung đã dẫn đến sự xuất hiện của sàn phi tập trung (DEX). DEX là các nền tảng, xây dựng dựa trên hợp đồng thông minh, không có tổ chức quản lý duy nhất.

Ban đầu, chúng không thành công do thiếu tính thanh khoản. Sau đó, công nghệ tự tạo lập thị trường tự động (AMM) đã ra đời. Người dùng có thể gửi token của mình vào các bể thanh khoản và nhận phần thưởng, trong khi nền tảng sử dụng các bể này để thực hiện các giao dịch.

Các sàn phi tập trung hoạt động như thế nào?

DEX là cơ chế hoàn toàn khác biệt. Không cần đăng ký, xác minh hay nạp tiền gửi. Bạn chỉ cần kết nối ví cá nhân với nền tảng và bắt đầu giao dịch.

Thay vì sổ lệnh, sử dụng nhà tạo lập thị trường — cơ chế tự động tính giá dựa trên tỷ lệ các loại tài sản trong bể. Token được chuyển trực tiếp vào ví của bạn, không qua trung gian.

Ưu điểm rõ ràng: phi tập trung thực sự, giữ khóa riêng tư, không cần xác minh. Nhưng cũng có nhược điểm: đôi khi thiếu tính thanh khoản, khó sử dụng hơn, và không có cách dễ dàng để mua crypto bằng fiat.

CEX hay DEX — chọn cái nào?

Sàn tập trung phù hợp hơn cho người mới bắt đầu và các nhà giao dịch tích cực, tìm kiếm sự tiện lợi và nhiều công cụ. DEX thu hút những ai coi trọng quyền riêng tư và kiểm soát hoàn toàn tài sản của mình.

Theo thời gian, cả hai mô hình đều phát triển. DEX ngày càng tiện lợi hơn, CEX thích nghi với các yêu cầu của nhà quản lý. Hiện tại, các nền tảng tập trung vẫn là mô hình chiếm ưu thế trong ngành.

Lựa chọn lý tưởng là sử dụng cả hai: CEX để lưu trữ lâu dài và giao dịch đòn bẩy, DEX cho các giao dịch riêng tư.