Tại sao Thế giới cần một sự thay thế thực sự cho các nền tảng xã hội truyền thống: Những góc nhìn từ Tầm nhìn của Zanaadu

Sự thống trị của các ông lớn Web2 như X, Facebook và Instagram đã phần lớn không bị thách thức mặc dù đã trải qua nhiều thập kỷ đổi mới blockchain. Tuy nhiên, một câu hỏi vẫn còn tồn tại: liệu blockchain có thể thực sự giải quyết các vấn đề cốt lõi của mạng xã hội hay không? Theo John Calhoun, người sáng lập Zanaadu, câu trả lời không nằm ở việc hoàn toàn từ bỏ Web2, mà ở việc tạo ra một hệ thống lai kết hợp những điểm mạnh của Web3 trong khi duy trì trải nghiệm người dùng của Web2.

Cầu nối Web2-Web3 mà Mọi Người Đều Bỏ Qua

Với 5.5 tỷ người dành hơn hai giờ mỗi ngày trên các nền tảng xã hội, các mạng này có sức ảnh hưởng chưa từng có trong việc định hình diễn đàn và kết nối cộng đồng. Vấn đề không phải ở quy mô của chúng—mà ở kiến trúc của chúng. Các nền tảng hiện tại hoạt động như các silo dữ liệu, nơi người dùng giao quyền sở hữu cho các nhà điều hành tập trung, có thể thay đổi thuật toán qua đêm hoặc hạn chế truy cập mà không cần sự đồng ý.

Đây là điểm khác biệt cơ bản của Zanaadu. Thay vì bắt buộc người dùng từ bỏ thói quen xã hội hiện tại, nó định vị mình như một giải pháp lớp khách hàng thực sự. Hãy tưởng tượng việc truy cập X trực tiếp qua Zanaadu, đăng nội dung đồng thời tồn tại trên cả hai nền tảng, đồng thời giữ quyền kiểm soát dữ liệu. Cách tiếp cận này, được nhà quan sát ngành Kurt Wuckert Jr ủng hộ, thể hiện điều ông gọi là “đường cao tốc” để đưa Web3 phổ biến—tích hợp dần dần thay vì thay thế đột ngột.

Kiến Trúc Mở Như Vách Ngăn Cạnh Tranh

Nền tảng kỹ thuật của Zanaadu khác biệt so với các tiền nhiệm thất bại. Nền tảng này hoàn toàn mã nguồn mở với các hợp đồng thông minh được công khai trên GitHub. Sự minh bạch này không phải là giới hạn—mà là đặc điểm nổi bật. Bất kỳ ai cũng có thể vận hành phiên bản lớp phủ của riêng mình, sao chép dữ liệu của nền tảng và đồng bộ qua nhiều triển khai. Nhiều nút Zanaadu chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực tạo thành một hệ sinh thái phân tán chứ không phải một silo trung tâm khác.

Đối với các nhà phát triển và nhà xây dựng cộng đồng, điều này mang lại khả năng tương tác chưa từng có. Bạn không bị khóa vào tầm nhìn của một công ty duy nhất hoặc phải chịu các thay đổi chính sách đột ngột. Cơ sở hạ tầng thuộc về tất cả mọi người.

Cuộc Cách Mạng Token Substrate

Ngoài cơ chế mạng xã hội, Calhoun và Wuckert đã khám phá cách token hóa định hình lại giá trị kỹ thuật số. Khi mọi thứ—tiền mặt, dữ liệu, chứng khoán, ETF—đều chạy trên cùng một lớp nền tảng, mọi thứ trở thành tiền. Dữ liệu, thường bị khóa trong các kho dữ liệu của doanh nghiệp, có thể trở thành thứ có thể giao dịch và kiếm tiền bởi chính các nhà sáng tạo.

Zanaadu đã thưởng cho người dùng thông qua hệ thống token bản địa của mình. Các lượt repost, thích và chia sẻ tạo ra giá trị cho người sáng tạo. Nhưng ý nghĩa rộng hơn còn mang tính cách mạng hơn: nếu các mạng xã hội trở thành các hạ tầng dữ liệu có thể tương tác, ranh giới giữa các nền tảng xã hội, mạng lưới tài chính và thị trường thông tin sẽ hoàn toàn biến mất.

Tại Sao Các Nỗ Lực Web3 Trước Đó Thất Bại

Hàng trăm nền tảng mạng xã hội dựa trên blockchain đã ra mắt rồi biến mất. Phần lớn đều mắc phải lỗi cơ bản giống nhau: họ đặt ưu tiên cho sự thuần khiết công nghệ hơn là sự chấp nhận của người dùng. Họ yêu cầu mọi người rời khỏi sơ đồ xã hội của mình, từ bỏ người theo dõi và bắt đầu lại từ số không. Việc ra mắt beta của Zanaadu đi theo hướng khác, cho phép người dùng kết nối các mạng hiện có thay vì thay thế chúng.

Quy trình whitelist để truy cập sớm giúp quá trình triển khai diễn ra cẩn thận và dễ kiểm soát, đảm bảo sự ổn định của hạ tầng khi quy mô người dùng tăng lên. Cách tiếp cận này phản ánh những bài học đắt giá từ các thất bại Web3 trước đó.

Cơ Hội Kết Nối Liên Thông

Kurt Wuckert Jr nhấn mạnh rằng việc phá bỏ các bức tường ngăn cách các nền tảng silo không chỉ là một nâng cấp kỹ thuật—mà còn mang tính nhân văn. Khi dữ liệu tự do chảy qua các mạng, các cuộc trò chuyện trở nên phong phú hơn và cộng đồng có thể hình thành trên các hệ sinh thái trước đây bị cô lập.

Đây chính là mỏ vàng mà các nền tảng Web3 có thể khai thác: không phải bằng cách xây dựng nền tảng lớn nhất, mà bằng cách tạo điều kiện cho khả năng tương tác thực sự nơi dữ liệu, giá trị và sơ đồ xã hội chảy trôi một cách liền mạch giữa các hệ thống.