Bài học đầu tư của Buffett trước khi nghỉ hưu vào năm 2025: Nhìn xa trông rộng từ những sai lầm

Khi Warren Buffett chuẩn bị rút lui khỏi vai trò điều hành Berkshire Hathaway vào cuối năm 2025, những bài học ông để lại suốt 60 năm trong giới đầu tư ngày càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Nhà hiền triết Omaha đã biến một doanh nghiệp dệt may đang trên bờ vực phá sản với chỉ 25 triệu USD thành một tập đoàn đa ngành trị giá hàng nghìn tỷ USD. Trong quá trình đó, ông đã trải qua nhiều chu kỳ thị trường và học hỏi từ vô số thất bại.

Tiền mặt chính là vũ khí mạnh nhất—Cơ hội đến với những người đã chuẩn bị

Trung tâm trong triết lý đầu tư của Buffett là luôn chuẩn bị sẵn tiền mặt để có thể hành động khi thị trường rối loạn. Trong thư gửi cổ đông năm 2016, ông còn nhấn mạnh rằng “Chính lúc hoảng loạn bán tháo mới là cơ hội thực sự của nhà đầu tư.”

Nguyên tắc này không chỉ là lý thuyết mà còn là chiến lược thực tiễn. Tích trữ tiền mặt trong thời kỳ tốt đẹp, sẵn sàng “mang xô đi rửa” khi thị trường chìm trong bi quan. Một trong những nguồn gốc của sự tăng trưởng kép của Berkshire chính là việc dũng cảm đầu tư vốn vào thời điểm thích hợp.

Khi người khác tham lam, hãy sợ hãi—Tâm lý đối nghịch

Trong thư năm 1986, Buffett để lại câu nói nổi tiếng trong lịch sử đầu tư. Dù thừa nhận rằng không thể đoán chính xác thời điểm cực đoan của thị trường, ông vẫn khẳng định rằng “làn sóng của nỗi sợ và tham lam” sẽ lặp lại.

Nguyên tắc này đã thể hiện tầm nhìn xa qua nhiều chu kỳ, từ bong bóng dot-com đến làn sóng tiền mã hóa. Việc mua các tài sản tốt trong thời kỳ hoảng loạn và kiên trì chống lại cơn say đầu cơ—đây chính là yếu tố quyết định thành công dài hạn.

Học từ thất bại trong mua lại—Hệ quả của việc phát hành cổ phiếu trả giá quá cao

Bản thân Buffett cũng không tránh khỏi thất bại. Trong vụ mua lại General Lee năm 1998, ông đã trả 272.000 cổ phiếu Berkshire làm phí tổn. Sau này, ông gọi đó là “một sai lầm nghiêm trọng” và thừa nhận rằng giá trị ông đã bỏ ra vượt xa giá trị nhận lại.

Bài học rút ra rõ ràng là: Phát hành cổ phiếu khi mua lại có thể làm loãng giá trị của cổ đông hiện hữu. Nhiều CEO vì quá nhiệt huyết với thương vụ mà mất đi khả năng đánh giá hợp lý. Buffett nhấn mạnh rằng hầu hết các thương vụ mua lại đều phá hủy giá trị của người mua, do đó, thanh toán bằng tiền mặt và đánh giá chính xác giá trị là điều tối quan trọng.

Tầm nhìn về phân bổ vốn—Mua doanh nghiệp tốt với giá hợp lý

Việc Berkshire Hathaway mua lại công ty vào năm 1965 ban đầu là đầu tư vào ngành dệt may đang suy thoái. Tuy nhiên, lợi ích lớn nhất của quyết định này chính là khả năng chuyển hướng dòng tiền vào các cơ hội tốt hơn sau đó.

Năm 1982, Buffett mô tả việc mua toàn bộ một doanh nghiệp tốt với giá hợp lý là “điều khiến chúng tôi thực sự phấn khích.” Dù là mua toàn bộ doanh nghiệp hay đầu tư vào cổ phiếu niêm yết, việc hiểu rõ khả năng sinh lời trong tương lai của đối tượng đầu tư là điều kiện tiên quyết.

Chiến lược đa dạng—Lợi thế từ sự linh hoạt

Năm 1995, Buffett đã giải thích chiến lược “hai lưỡi” của Berkshire một cách dí dỏm. Đó là vừa sở hữu cổ phiếu của các công ty niêm yết tốt, vừa có khả năng mua toàn bộ doanh nghiệp khi thích hợp.

Sự linh hoạt này mang lại lợi thế lớn so với các đối thủ chỉ theo đuổi một phương pháp đầu tư duy nhất. Khả năng chọn lựa phương pháp phân bổ vốn tối ưu theo từng hoàn cảnh thị trường giúp thúc đẩy tăng trưởng kép dài hạn.

Cảnh báo về phái sinh—Rủi ro hệ thống bỏ qua

Năm 2002, Buffett gọi các hợp đồng phái sinh là “bom hẹn giờ” và “vũ khí hủy diệt tài chính.” Những cảnh báo về rủi ro hệ thống từ các đòn bẩy tài chính liên kết chặt chẽ đã trở thành hiện thực trong cuộc khủng hoảng 2008.

Thật thú vị, Berkshire cũng sở hữu 251 hợp đồng phái sinh. Tuy nhiên, các điều khoản chỉ giới hạn trong các trường hợp “được định giá sai ngay từ ban đầu” và chỉ tham gia khi xác suất có lợi rõ ràng. Hiểu rõ sự khác biệt giữa đầu cơ vô trách nhiệm và chiến lược tính toán là yếu tố then chốt trong quản lý rủi ro.

Nhìn thấu điểm yếu tiềm ẩn

Một phép ẩn dụ thường được Buffett dùng là: “Khi thủy triều rút, ai còn khỏa thân bơi.” C câu này nổi tiếng sau thiệt hại của cơn bão Andrew năm 1992.

Các tổ chức tài chính mạnh mẽ trong thời kỳ thịnh vượng hay các nhà đầu tư đòn bẩy đều có thể lộ ra điểm yếu chí tử khi gặp khủng hoảng. Sức mạnh thực sự thể hiện trong thời kỳ nghịch cảnh, chứ không phải lúc thuận lợi.

Niềm tin vào các nhà quản lý xuất sắc—Nền tảng của giá trị dài hạn

Trong khi tập trung vào phân bổ vốn, Buffett vẫn ủy thác vận hành doanh nghiệp cho các nhà lãnh đạo đáng tin cậy. Ông đặc biệt ngưỡng mộ những người dày dạn kinh nghiệm như bà Rose Bramkin (B phu nhân), người đã xây dựng đế chế nội thất và làm việc đến tuổi 103.

Từ năm 2005 trở đi, ông đã minh bạch giới thiệu kế hoạch kế thừa cho các nhà đầu tư, cho thấy rằng các ứng viên xuất sắc và nhiệt huyết đã sẵn sàng. Điều này cũng thể hiện cam kết dài hạn trong việc tạo ra giá trị bền vững.

Câu hỏi cho năm 2025—Những nguyên tắc vĩnh cửu không đổi

Khi Warren Buffett chuẩn bị rời sân khấu, những bài học ông để lại càng tỏa sáng trong thời đại của sự phóng đại và đầu cơ.

Học hỏi từ thất bại, nắm bắt cơ hội bằng tiền mặt, cảm nhận nỗi sợ khi người khác tham lam, dũng cảm theo chiến lược đối nghịch—những nguyên tắc phổ quát này sẽ không bao giờ lỗi thời, bất kể chu kỳ thị trường thay đổi ra sao. Những nhà đầu tư lắng nghe lời khuyên của nhà hiền triết Omaha có thể không dự đoán chính xác được các bong bóng tiếp theo, nhưng họ sẽ chuẩn bị tốt hơn nhiều để vượt qua khi chúng đến.