Nghi lễ "xoa dịu tâm lý" của các nhà giao dịch trong giới tiền điện tử: Tại sao biểu đồ K-line lại trở thành bản đồ chiêm tinh

Thuật chiêm tinh, bài Tarot, xem tử vi, những thứ từng bị xem là văn hóa ngoại vi, ngày nay đã trở thành một nhu cầu tâm lý phổ biến. Trong cộng đồng tiền mã hóa, nhu cầu này đã được đẩy lên cực điểm—có người trực tiếp ánh xạ bản đồ số mệnh vào biểu đồ K-line, dùng nến tăng giảm để dự đoán thăng trầm cuộc đời.

Vào giữa tháng 12, một ứng dụng có tên “K-line cuộc đời” đã gây ra cuộc tranh luận mang tính hiện tượng trong cộng đồng tiền mã hóa. Người dùng chỉ cần nhập thông tin sinh, AI sẽ dựa trên Bát tự tạo ra một biểu đồ K-line từ 1 đến 100 tuổi, dùng nến đỏ xanh để vẽ “xu hướng thị trường” của cả cuộc đời. Kết quả ra sao? Trong vòng ba ngày, lượt gọi đã vượt 30 vạn lần, bài đăng ra mắt có hơn 3,3 triệu lượt xem. Thật kỳ diệu hơn nữa, công cụ này rõ ràng ghi chú “Chỉ dành cho giải trí”, nhưng sau 24 giờ ra mắt đã sinh ra token cùng tên.

Đây không phải là một xu hướng nhất thời, mà là một sự giải phóng tập thể của sự lo lắng trong cộng đồng tiền mã hóa. Phía sau phản ánh là mong muốn sâu thẳm của toàn bộ nhóm nhà giao dịch về sự không chắc chắn—họ cần không phải dự đoán chính xác, mà là một dạng xoa dịu tâm lý.

Bí mật Phố Wall trở thành chủ đề công khai trong cộng đồng tiền mã hóa

Ở Phố Wall, các nhà giao dịch đã tin vào thuật số từ lâu không còn là bí mật.

Nhà phân tích huyền thoại W.D. Gann dùng chiêm tinh để dự đoán thị trường, Soros trong “Chuyên môn luyện kim tài chính” thừa nhận rằng ông dựa vào mức đau lưng để đánh giá rủi ro thị trường—đau lưng càng dữ dội, tín hiệu thị trường đảo chiều càng mạnh.

Nhưng những câu chuyện này lâu nay chỉ dừng lại ở cấp độ “truyền thuyết” trong giới tài chính truyền thống. Không ai dám công khai thừa nhận dùng huyền học để hướng dẫn giao dịch, vì điều đó sẽ bị đồng nghiệp xem là thiếu chuyên nghiệp. Trừ bỏ, nhưng tuyệt đối không công khai.

Trong cộng đồng tiền mã hóa, điều này đã bị phá vỡ.

Trong ngành vốn đã đầy bí ẩn này, thuật chiêm tinh, bản đồ số mệnh, bài Tarot trở thành chủ đề thảo luận hàng ngày. Có người dựa vào “bản đồ sinh” của BTC (khối genesis ngày 3/1/2009) kết hợp chu kỳ hành tinh để dự đoán xu hướng; có người dùng vận mệnh hôm nay để quyết định mở vị thế; trên Twitter xuất hiện nhiều nhà phân tích tiền mã hóa đặc trưng bằng chiêm tinh.

Vị trí của huyền học trong nhóm nhà giao dịch đã thay đổi—từ bí mật ngầm của Phố Wall, trở thành kiến thức phổ biến trên mạng xã hội của cộng đồng tiền mã hóa. Người dùng trong cộng đồng thảo luận nghiêm túc hoặc nửa đùa về “xu hướng cuộc đời” của mình, nhưng không ai nghĩ rằng mình đang “tín ngưỡng mê tín”. Họ chỉ dùng một cách thú vị, có phần lễ nghi hơn để thể hiện sự đồng cảm với sự không chắc chắn.

Tại sao thuật chiêm tinh lại đặc biệt hút khách trong thị trường tiền mã hóa

1. Phương tiện hoàn hảo để xả stress

Thị trường tiền mã hóa sinh ra để tạo ra lo lắng.

Giao dịch 24/7 quanh năm, không có cơ chế ngắt quãng, biến động dữ dội xảy ra bất cứ lúc nào. Một bài tweet của một influencer có thể xóa sổ hàng tỷ vốn hóa của một đồng coin trong chớp mắt, một nhà sáng lập dự án có thể biến mất trong một đêm. Các nhà giao dịch luôn đối mặt với “rủi ro chưa biết”, và điều đáng sợ nhất không phải là rủi ro đó, mà là cái “chưa biết” không thể đo lường được.

Nhà kinh tế Frank Knight đã chỉ ra từ năm 1921: Rủi ro là xác suất có thể lượng hóa, không chắc chắn là điều không thể lượng hóa.

Con người sinh ra đã sợ sự không chắc chắn. Khi không thể lượng hóa rủi ro, não sẽ tự nhiên tạo ra “sự chắc chắn giả tạo” để giảm bớt lo lắng. Huyền học chính là phương tiện tối ưu của sự giả tạo đó.

Khi không biết hướng đi, mở “Lịch giao dịch hôm nay”, ít nhất cũng có thể nhận được một chỉ dẫn rõ ràng. Các nhà chiêm tinh crypto tuyên bố đã dự đoán chính xác đỉnh thị trường bò năm 2017, đáy thị trường gấu 2022 và đỉnh giai đoạn của BTC năm 2024, bằng cách liên kết ngày cụ thể với các sự kiện thiên thể, cung cấp “tín hiệu chờ đợi” cho các nhà giao dịch mông lung—dù tín hiệu đó xuất phát từ vũ trụ.

“Trăng nước không nghịch, trăng tròn sẽ giảm mạnh, bản đồ số mệnh cho thấy năm tới BTC sẽ có thị trường bò”, những dự đoán này không cần phân tích kỹ thuật phức tạp, cũng không cần đọc whitepaper khó hiểu, chỉ cần tin vào “định mệnh”. Nghiên cứu của Đại học Michigan năm 2006 cho thấy, lợi nhuận của thị trường chứng khoán 48 quốc gia trong thời gian trăng tròn thấp hơn 6,6% so với trăng mới—không phải là mặt trăng thực sự ảnh hưởng đến thị trường, mà là niềm tin mê tín tập thể ảnh hưởng đến hành vi của các nhà giao dịch. Khi đủ nhiều người tin rằng “trăng tròn sẽ giảm mạnh”, họ sẽ bán trước, và giảm thật sự xảy ra.

Trong môi trường cộng đồng tiền mã hóa, nơi mà sự lo lắng bị phóng đại gấp nhiều lần, phân tích huyền học còn đáng tin cậy hơn phân tích cơ bản. Các nhà giao dịch cần huyền học không phải vì nó chính xác, mà vì nó cung cấp một lời giải thích—dù là giả tạo, còn dễ chấp nhận hơn là không có câu trả lời rõ ràng. Nghiên cứu của Đại học Michigan năm 2006 phát hiện, trong 48 quốc gia, lợi nhuận thị trường trong kỳ trăng tròn thấp hơn trăng mới 6,6%—không phải mặt trăng thực sự ảnh hưởng, mà là niềm tin mê tín ảnh hưởng hành vi của nhà giao dịch. Khi nhiều người tin rằng “trăng tròn sẽ giảm mạnh”, họ sẽ bán trước, và giảm thật sự xảy ra.

Trong môi trường lo lắng bị phóng đại gấp nhiều lần như vậy, phân tích huyền học còn đáng tin cậy hơn phân tích cơ bản. Các nhà giao dịch cần huyền học không phải vì nó chính xác, mà vì nó cung cấp một lý do để tiếp tục—dù là giả, còn dễ chấp nhận hơn là không có gì để dựa vào. Đó chính là bản chất của xoa dịu tâm lý: không phải là giải quyết vấn đề thật sự, mà là làm dịu tâm trí.

2. Chu trình tự củng cố của các thành kiến nhận thức

Huyền học “luôn luôn có vẻ hiệu quả” chủ yếu là do các thành kiến nhận thức của con người tự củng cố lẫn nhau.

Thiên kiến xác nhận là cơ chế điển hình nhất: những người tin rằng “trăng tròn sẽ giảm mạnh” sẽ nhớ tất cả các trường hợp trăng tròn rồi giảm mạnh, bỏ qua các ngày trăng tròn rồi tăng hoặc đi ngang. “Biểu đồ K-line cuộc đời” của những người dự đoán năm nay thị trường bò sẽ cho rằng mỗi lần tăng nhỏ đều là “đúng dự đoán bản đồ mệnh”, còn các đợt giảm mạnh thì giải thích là “điều chỉnh ngắn hạn, không ảnh hưởng xu hướng lớn”.

Và môi trường mạng xã hội trong cộng đồng tiền mã hóa đã nhân rộng thành kiến này lên gấp nhiều lần.

“Chịu theo Tarot dự ETH tăng 20% trong 3 ngày!”—những bài đăng kiểu này sẽ được chia sẻ, thích, lan truyền rộng rãi. Nhưng những nhà giao dịch thua lỗ vì theo Tarot thì không đăng bài, cũng chẳng ai thấy. Toàn bộ luồng thông tin trong cộng đồng tràn ngập các ví dụ về huyền học ứng nghiệm, còn các thất bại thì bị loại bỏ hoàn toàn.

Quan trọng hơn, tính mơ hồ của huyền học khiến nó không bao giờ có thể bị bác bỏ. Các cao nhân nói rằng trong thời kỳ trăng nước không nên giao dịch, thua là do không nghe lời, thắng là do mệnh đặc biệt; Tarot cho thấy có biến động lớn gần đây, dù tăng hay giảm đều coi như đúng. Tính chất “dù giải thích thế nào cũng đúng” này khiến huyền học không thể bị đánh bại trong cộng đồng tiền mã hóa.

Khi BTC giảm mạnh, các nhà giao dịch cần một lý do. Phân tích kỹ thuật nói “giảm phá hỗ trợ”, phân tích vĩ mô nói “ngân hàng Nhật tăng lãi suất”, tất cả đều quá phức tạp, quá không chắc chắn. Huyền học cung cấp câu trả lời đơn giản: “Thứ Saturn đang nghịch hành, thị trường tiền mã hóa bước vào chu kỳ gấu.” Giải thích này không cần hiểu về xu hướng, chính sách, dữ liệu gì cả, chỉ cần tin rằng các hành tinh ảnh hưởng đến thị trường. Và thế là nó nhanh chóng lan truyền, trở thành một sự đồng thuận.

Các nhà giao dịch không phải là mê tín, mà là bộ não dùng cách tiết kiệm năng lượng nhất để xử lý thông tin: ghi nhớ những gì hữu ích, bỏ qua những gì vô ích, thay thế phân tích phức tạp bằng lời giải thích đơn giản. Huyền học không phổ biến vì nó chính xác, mà vì nó luôn trông có vẻ chính xác.

3. Thuộc tính xã hội: đồng cảm không cần cửa

Lý do thứ ba khiến huyền học trở nên phổ biến trong cộng đồng tiền mã hóa là nó trở thành một dạng tiền tệ xã hội.

Nói về phân tích kỹ thuật có thể gây tranh cãi, còn huyền học thì không có đúng sai, chỉ có sự đồng cảm. “Bạn có đúng về biểu đồ cuộc đời không” có thể được bàn luận sôi nổi, không phải vì mọi người tin thật, mà vì đó là chủ đề ai cũng có thể tham gia, không cần trình độ chuyên môn.

Trước đây, cộng đồng tiền mã hóa luôn hỏi có thể thêm chức năng xem vận mệnh không, hỏi nhiều quá, nền tảng thực sự đã làm ra “Lịch vận hôm nay”. Không nhất thiết dựa vào đó để ra quyết định, mà mọi người muốn có một chủ đề chung, một nghi lễ tâm lý hàng ngày.

Khi bạn nói trong nhóm “Hôm nay trăng nước nghịch, tôi không mở lệnh nữa”, sẽ không ai hỏi “Điều này không khoa học”, ngược lại sẽ có người trả lời “Tôi cũng vậy, cùng nhau tránh đợt này”. Bản chất của sự tương tác này chính là xác nhận rằng lo lắng của nhau là hợp lý.

Khảo sát của Pew Research năm 2025 cho thấy, 28% người trưởng thành ở Mỹ ít nhất một lần trong năm tư vấn về chiêm tinh, Tarot hoặc xem tử vi. Huyền học đã không còn là văn hóa ngoại vi nữa, mà là một nhu cầu tâm lý phổ biến. Cộng đồng tiền mã hóa chỉ biến nhu cầu này từ “sử dụng riêng tư” thành “công khai thể hiện”.

Điều chúng ta thực sự muốn dự đoán không phải cuộc đời

Sự bùng nổ của “biểu đồ cuộc đời” đã nói ra điều mà mỗi nhà giao dịch đều nghĩ nhưng không dám thừa nhận: Chúng ta cảm giác kiểm soát thị trường có thể mong manh như cảm giác kiểm soát số phận.

Khi bạn thấy biểu đồ cuộc đời của mình cho thấy năm nay là thị trường gấu, bạn không thực sự bán hết sạch. Nhưng khi thua lỗ, bạn sẽ ít tự trách hơn, khi bỏ lỡ cơ hội, sẽ an ủi nhiều hơn: “Không phải lỗi của tôi, là do mệnh của tôi không đúng”.

Trong thị trường 24/7, không ngừng nghỉ, đầy bất định này, điều nhà giao dịch thực sự muốn dự đoán không phải là xu hướng cuộc đời, mà là một dạng hỗ trợ tâm lý để họ tiếp tục ở lại bàn chơi.

Thuật chiêm tinh, bản đồ số mệnh, bài Tarot—giá trị của những công cụ này không nằm ở độ chính xác thực sự, mà ở chỗ chúng mang lại một nghi lễ, một sự đồng cảm, một lần xoa dịu tâm trí. Khi mọi phân tích cơ bản đều thất bại, mọi câu trả lời đều như vô vọng, huyền học đã cho nhà giao dịch một lý do để tiếp tục.

Đây không phải là mê tín, mà là chiếc phao họ tìm thấy trong đại dương không chắc chắn này.