Hiểu về Bán khống trong Crypto: Vượt ra ngoài những kiến thức cơ bản

Khi hầu hết các nhà giao dịch nói về việc kiếm tiền trong crypto, điều đầu tiên xuất hiện trong đầu là mua thấp bán cao. Nhưng còn nếu bạn thấy một đồng coin hoặc token đang giao dịch ở mức giá mà bạn cho là bị thổi phồng? Hoặc bạn tin rằng nó sắp sập? Đó là lúc short crypto trở nên hữu ích—một cách để kiếm lợi nhuận khi tài sản giảm giá thay vì tăng.

Short có thể nghe có vẻ phản trực giác, nhưng nó đại diện cho hàng tỷ đô la trong khối lượng giao dịch hàng năm trên các thị trường toàn cầu. Chìa khóa là hiểu cách nó hoạt động và, quan trọng hơn, cách quản lý rủi ro đi kèm.

Khái niệm cốt lõi: Short thực sự hoạt động như thế nào

Về bản chất, short hoặc bán khống là đặt cược chống lại một tài sản. Khác với việc giữ lâu (gọi là “going long”), nơi bạn mua và chờ giá tăng, các nhà bán khống vay vốn từ nền tảng giao dịch để bán một tài sản ở mức giá hiện tại. Mục tiêu? Mua lại sau đó ở mức giá thấp hơn và giữ phần chênh lệch.

Dưới đây là ví dụ cụ thể: giả sử Ethereum đang giao dịch ở mức 2.500 đô la mỗi coin. Bạn tin rằng nó đang bị định giá quá cao và dự đoán sẽ giảm. Bạn vay ETH từ một nhà môi giới và bán ở giá thị trường hiện tại. Vài tuần sau, dự đoán của bạn đúng—ETH giảm xuống còn 2.100 đô la. Bây giờ bạn mua lại ETH đã vay, trả lại cho nhà môi giới, và giữ lợi nhuận 400 đô la mỗi coin (trước phí và lãi suất).

Các nhà giao dịch gọi đây là chiến lược “giảm giá” vì bạn đang đặt cược vào giá giảm. Ngược lại—mua và giữ để kiếm lợi là “tăng giá.”

Ba con đường để short tài sản kỹ thuật số

Không phải tất cả các phương pháp short đều hoạt động giống nhau. Dưới đây là các cách chính mà các nhà giao dịch sử dụng:

Giao dịch ký quỹ: Phương pháp truyền thống

Đây là cách đơn giản nhất. Bạn vay tiền điện tử từ nền tảng giao dịch, bán ngay lập tức, và chờ giá giảm để mua lại với giá rẻ hơn.

Hãy nghĩ như là vay xe, bán đi, rồi mua lại rẻ hơn. Nhưng với crypto, bạn còn phải trả lãi trên số tiền vay.

Công thức: Bán Bitcoin ở 18.000 đô la với khoản vay. Nếu giá giảm xuống còn 15.000 đô la, bạn mua lại, trả khoản vay, và giữ phần chênh lệch 3.000 đô la (trước phí và lãi). Tuy nhiên, nếu Bitcoin tăng lên 22.000 đô la, lỗ của bạn sẽ tăng lên—và khác với việc mua và giữ, nơi rủi ro tối đa là mất 100%, short ký quỹ có thể thua nhiều hơn số vốn ban đầu của bạn.

Nhiều nền tảng cung cấp giao dịch ký quỹ, mặc dù mỗi nền tảng có các mức phí và yêu cầu tối thiểu khác nhau. Luôn đọc kỹ các điều khoản trước khi mở vị thế ký quỹ.

Hợp đồng tương lai: Đòn bẩy mà không sở hữu

Hợp đồng tương lai là các thỏa thuận đặt cược vào biến động giá trong tương lai mà không thực sự sở hữu tài sản cơ sở. Thay vì vay và bán coin thật, bạn giao dịch các hợp đồng dự đoán giá.

Ví dụ: Bitcoin hiện tại là 20.000 đô la. Bạn bán hợp đồng tương lai dự đoán Bitcoin sẽ giao dịch ở 22.000 đô la vào cuối tháng tới. Miễn là Bitcoin không vượt quá 22.000 đô la cho đến khi hết hạn, bạn giữ lợi nhuận. Nếu giá vượt trên 22.000 đô la, bạn sẽ lỗ.

Một số nền tảng hiện cung cấp hợp đồng tương lai vĩnh viễn—không có ngày hết hạn. Các hợp đồng này sử dụng hệ thống phí linh hoạt để điều chỉnh theo điều kiện thị trường, mang lại nhiều sự linh hoạt hơn so với hợp đồng tương lai truyền thống có thời hạn.

Hợp đồng chênh lệch (CFDs): Lựa chọn OTC

CFDs hoạt động tương tự hợp đồng tương lai nhưng giao dịch ngoài thị trường qua dịch vụ OTC. Bạn đặt cược vào biến động giá mà không qua sàn giao dịch trung tâm.

Ưu điểm? Linh hoạt hơn trong việc thiết lập điều khoản giao dịch. Nhược điểm? Giao dịch OTC ít được quản lý và minh bạch hơn thị trường hợp đồng tương lai, và một số khu vực pháp lý (như Mỹ) có hạn chế về CFDs. Luôn kiểm tra quy định địa phương trước khi tham gia.

Tại sao nhà giao dịch short: Lợi ích vượt ra ngoài lợi nhuận

Lợi ích chính: Bạn kiếm tiền trong thời kỳ thị trường giảm, khi phần lớn nhà đầu tư mất tiền.

Lợi ích phụ: Phòng ngừa rủi ro (hedging). Nếu bạn nắm giữ một lượng lớn Bitcoin dài hạn nhưng dự đoán giảm ngắn hạn, bạn có thể mở vị thế short để bù đắp thiệt hại tiềm năng. Ví dụ, nếu bạn nắm giữ 10 BTC và giá giảm 5.000 đô la mỗi coin, vị thế short của bạn sẽ có lợi 5.000 đô la, giúp giảm trung bình chi phí vốn của bạn.

Rủi ro mà không ai muốn nói đến

Đây là phần nguy hiểm của short: không có giới hạn giá cho bất kỳ tài sản nào.

Trong khi rủi ro lớn nhất của người giữ dài hạn là mất toàn bộ tài sản (lỗ 100%), người bán khống có thể thua không giới hạn. Nếu đồng coin bạn short tăng gấp ba, gấp bốn lần giá trị, khoản lỗ của bạn có thể vượt quá số vốn ban đầu.

Rủi ro squeeze short: Khi nhiều nhà giao dịch short cùng lúc một tài sản, sự tăng giá nhanh có thể kích hoạt các đợt mua vào panic. Hàng trăm hoặc hàng nghìn nhà short vội vàng mua để đóng vị thế, tạo ra áp lực mua đẩy giá lên cao hơn nữa. Chu kỳ này làm tăng thiệt hại cho tất cả các vị thế short.

Chi phí phí: Mỗi ngày duy trì vị thế short, bạn phải trả lãi vay cộng phí giao dịch. Các chi phí này ăn vào lợi nhuận, đặc biệt khi giữ vị thế trong nhiều tuần hoặc tháng.

Bảo vệ vị thế short của bạn

Nếu bạn tin rằng short phù hợp với mình, hãy áp dụng các biện pháp an toàn sau:

Đặt lệnh dừng lỗ tự động: Đây là các lệnh đã lập trình sẵn tự động đóng vị thế của bạn ở mức giá nhất định, giới hạn thiệt hại. Ví dụ, nếu short Bitcoin ở 20.000 đô la, đặt lệnh dừng lỗ để mua lại ở 23.000 đô la, giới hạn lỗ còn 3.000 đô la mỗi coin. Nhiều nền tảng cung cấp tính năng này.

Dựa vào phân tích kỹ thuật: Các mẫu biểu đồ, trung bình động, và các mức hỗ trợ/kháng cự giúp bạn xác định điểm vào và thoát tối ưu. Dù phân tích kỹ thuật không phải là chính xác tuyệt đối, nó giúp bạn tự tin hơn về thời điểm vào/ra vị thế.

Theo dõi tỷ lệ short interest: Kiểm tra tỷ lệ phần trăm nhà giao dịch đang short một tài sản cụ thể. Tỷ lệ short cao (ví dụ, 20% trở lên) làm tăng biến động và khả năng squeeze short. Tránh short các tài sản có tỷ lệ short cực cao trừ khi bạn sẵn sàng đối mặt với biến động lớn.

Bắt đầu nhỏ: Vị thế short đầu tiên của bạn nên chiếm khoảng 10-20% so với lượng giao dịch bình thường. Điều này giúp hạn chế rủi ro khi bạn học cách vận hành.

Short crypto có phù hợp với bạn không?

Short crypto đòi hỏi sự tin tưởng, quản lý rủi ro, và kỷ luật về cảm xúc. Nó nguy hiểm hơn vị thế dài hạn nhưng cũng có thể mang lại lợi nhuận lớn nếu thực hiện đúng cách. Trước khi short lần đầu, bạn cần có luận điểm rõ ràng (tại sao nghĩ rằng tài sản bị định giá quá cao), chiến lược thoát rõ ràng (mục tiêu lợi nhuận và dừng lỗ), và khả năng chấp nhận thua lỗ khi dự đoán sai.

Những nhà giao dịch kiếm tiền từ short không phải là những người chạy theo squeeze short hoặc đặt cược vào các sự kiện cực đoan. Họ là những người sử dụng phân tích kỹ thuật, quản lý kích thước vị thế, và biết khi nào nên thừa nhận rằng luận điểm của mình sai.