Sụp đổ của đồng rial Iran, 2000 người thiệt mạng, tại sao người dân lại đổ xô tập thể vào Bitcoin

Khi hệ thống tiền tệ của một quốc gia hoàn toàn sụp đổ, các cuộc biểu tình leo thang thành xung đột đẫm máu, người dân sẽ lựa chọn điều gì? Iran đã đưa ra câu trả lời: chuyển sang Bitcoin. Theo các tin tức mới nhất, người dân Iran đang tăng tốc chuyển Bitcoin từ các nền tảng giao dịch sang ví cá nhân, điều này không chỉ phản ánh một cuộc khủng hoảng kinh tế mà còn tiết lộ giá trị thực của tài sản mã hóa trong môi trường cực đoan.

Bức tranh chân thực về khủng hoảng kinh tế

Tốc độ sụp đổ của đồng Rial vượt xa mọi tưởng tượng. Theo các nguồn tin liên quan, tỷ giá hối đoái Rial Iran so với USD đã giảm mạnh xuống còn 1.470.000:1, có nghĩa chỉ cần 879 USD là có thể trở thành “đại gia” ở Iran. Thậm chí còn đáng sợ hơn, của cải của người dân Iran đã bị thu hẹp 99% trong vòng 15 năm.

Đây không chỉ là trò chơi số liệu mà là sự tuyệt vọng thực sự trong cuộc sống. Khi hệ thống tiền pháp định của một quốc gia thất bại, tiết kiệm trở thành giấy vụn, các gia đình bình thường đối mặt với sự sụp đổ hoàn toàn của sức mua. Trong bối cảnh như vậy, bất kỳ tài sản nào có khả năng giữ giá trị đều trở thành cứu cánh.

Chứng cứ dữ liệu trên chuỗi về cuộc di cư lớn

Các số liệu từ công ty phân tích blockchain Chainalysis thể hiện rõ hơn quy mô của cuộc di cư này. Từ ngày 28/12/2025 đến ngày 8/1/2026, các hoạt động liên quan đến Iran trên chuỗi đã có những biến đổi rõ rệt. Đặc biệt sau khi Iran mất mạng diện rộng vào đầu tháng 1, lượng Bitcoin chảy vào ví cá nhân mỗi ngày đã tăng đáng kể.

Điều này có ý nghĩa gì? Người dân không chỉ mua Bitcoin mà còn quan trọng hơn, là chuyển Bitcoin khỏi các nền tảng giao dịch và lưu trữ trong ví do chính họ kiểm soát. Mô hình hành vi này phản ánh một sự chuyển đổi tâm lý sâu sắc: từ đầu cơ sang bảo vệ tài sản.

Chainalysis chỉ ra rằng xu hướng này là một quy luật toàn cầu. Trong chiến tranh, bất ổn kinh tế hoặc môi trường siết chặt quản lý, lượng rút Bitcoin luôn tăng lên. Đối với người dân Iran, Bitcoin đang trở thành một “bộ đệm tài chính”, cung cấp khả năng thanh khoản tương đối trong môi trường hạn chế.

Sự chuyển đổi vai trò của Bitcoin

Điều đáng chú ý là vai trò của Bitcoin tại Iran đang thay đổi. Từ ban đầu được xem như một tài sản đầu cơ, đến nay đã trở thành công cụ lưu trữ giá trị và phương án phòng tránh rủi ro kinh tế trong mắt một số người dân, phản ánh giá trị thực của tài sản mã hóa trong khủng hoảng kinh tế thực sự.

Khi tiền pháp định mất giá, hệ thống ngân hàng không đáng tin cậy, đặc tính phi tập trung của Bitcoin không còn là lợi thế lý thuyết nữa mà trở thành nhu cầu thực tế. Người dân có thể vượt qua hệ thống tài chính hạn chế, trực tiếp sở hữu và chuyển đổi tài sản.

Tuy nhiên, nhà kinh tế Peter Schiff đã có quan điểm khác. Ông cho rằng trong khủng hoảng tiền tệ Iran, nên chọn các loại tiền mã hóa được hỗ trợ bằng vàng thay vì Bitcoin, lý do là Bitcoin “không có bất kỳ sự hỗ trợ vật chất nào”. Quan điểm này có phần hợp lý, nhưng rõ ràng không ngăn cản được lựa chọn thực tế của người dân Iran.

Bối cảnh phức tạp hơn

Hệ sinh thái tiền mã hóa của Iran còn phức tạp hơn nhiều so với bề nổi. Theo báo cáo, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) giữ vị trí quan trọng trong hệ sinh thái tiền mã hóa của quốc gia này, dự kiến đến quý 4 năm 2025, các hoạt động liên quan trên chuỗi sẽ chiếm khoảng 50% thị trường tiền mã hóa của Iran.

Điều này có nghĩa là, thị trường tiền mã hóa Iran không chỉ là công cụ phòng tránh rủi ro của người dân mà còn là kênh phân bổ tài sản của chính phủ. Quy mô hệ sinh thái tiền mã hóa Iran đã vượt quá 7,78 tỷ USD vào năm 2025, tốc độ tăng trưởng rõ rệt so với năm trước, phản ánh cả nhu cầu của người dân lẫn sự tham gia của chính quyền.

Thúc đẩy bởi các yếu tố địa chính trị

Điều khiến người ta lo ngại hơn nữa là tình hình Iran ngày càng xấu đi. Theo các nguồn tin, số người chết trong các cuộc biểu tình đã vượt quá 2000 người, Mỹ đang điều tàu sân bay đến Trung Đông, dự đoán khả năng Mỹ tấn công Iran tăng lên 70-78%. Trong bối cảnh leo thang địa chính trị như vậy, sức hút của Bitcoin như một tài sản trú ẩn sẽ còn tăng cao hơn nữa.

Tóm lại

Cuộc di cư lớn sang Bitcoin của người dân Iran về bản chất là biểu hiện của sự tuyệt vọng kinh tế. Khi Rial mất giá, biểu tình bùng phát, địa chính trị căng thẳng, Bitcoin từ một món đầu cơ đã trở thành công cụ sinh tồn. Dữ liệu trên chuỗi xác nhận điều này, hành động của người dân thuyết phục hơn bất kỳ tuyên truyền nào.

Trường hợp này cũng nhắc nhở chúng ta rằng giá trị thực của tài sản mã hóa thường chỉ thể hiện rõ trong môi trường cực đoan. Đối với người dân Iran, Bitcoin không phải là giấc mơ làm giàu mà là lựa chọn cuối cùng để bảo vệ bản thân trong khủng hoảng kinh tế. Trong tương lai, nếu tình hình địa chính trị tiếp tục leo thang, nhu cầu trú ẩn này có thể đẩy mạnh hơn nữa nhu cầu về Bitcoin.