Khi Bạc Trở Nên Không Thể Tiếp Cận Được: Các Nhà Sản Xuất Pin Mặt Trời Đang Tín Dụng Đồng Như Một Lựa Chọn Thay Thế Đột Phá

Ngành công nghiệp quang điện đang đối mặt với cuộc khủng hoảng chi phí chưa từng có. Tính dẫn điện và dẫn nhiệt vô song của bạc—hệ số α (alpha) đo lường hiệu quả truyền nhiệt—đã khiến nó trở thành thành phần không thể thiếu trong sản xuất pin mặt trời. Tuy nhiên, quỹ đạo giá của kim loại trắng này kể một câu chuyện cảnh báo: từ chi phí 5% trong năm 2023 lên 14% vào tháng 9 năm 2025, bạc đã trở thành gánh nặng khó kiểm soát đối với các nhà sản xuất đã hoạt động với biên lợi nhuận rất mỏng.

Các con số vẽ nên một bức tranh rõ ràng. Vào tháng 9 năm 2025, bạc dao động quanh mức 42-46 USD mỗi ounce. Đến tháng 1 năm 2025, giá bạc bùng nổ lên mức đỉnh mọi thời đại là 93,77 USD—tăng gấp đôi chỉ trong bốn tháng và gần gấp ba lần so với năm trước đó. Đối với một ngành dựa trên giá cả cạnh tranh, sự biến động như vậy là không thể duy trì.

Áp lực chuỗi cung ứng và sự thống trị của Trung Quốc

Trung Quốc kiểm soát câu chuyện trong sản xuất năng lượng mặt trời, chiếm hơn 80% công suất PV toàn cầu trong polysilicon, wafer, tế bào và mô-đun. Sự tập trung này có nghĩa là các nhà sản xuất Trung Quốc phải gánh chịu tác động của cú sốc giá bạc. Đồng thời, nhu cầu tăng vọt từ ngành điện tử và các danh mục đầu tư đã làm tăng cạnh tranh cho nguồn cung hạn chế.

Theo các nhà phân tích thị trường, sự mất cân đối giữa nhu cầu công nghiệp và nguồn cung hạn chế đã làm giảm biên lợi nhuận của các nhà sản xuất mô-đun đến mức giới hạn. Giải pháp? Chuyển hướng công nghệ khỏi phụ thuộc vào bạc.

Đặt cược vào đồng: Khả năng kỹ thuật và các đánh đổi

Hãy đến với đồng—kim loại đỏ có giá thấp hơn khoảng 22.000% mỗi troy ounce so với bạc. Các nhà sản xuất năng lượng mặt trời hàng đầu của Trung Quốc như LONGi Green Energy (SHA:601012), JinkoSolar Holding (NYSE:JKS), và Shanghai Aiko Solar Energy (SHA:600732) đã công bố hoặc bắt đầu chuyển đổi sang tế bào năng lượng mặt trời mạ đồng.

Đồng mang lại những lợi thế hấp dẫn: nguồn cung dồi dào, mạng lưới cung ứng đa dạng và chi phí thấp hơn đáng kể. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra những thách thức kỹ thuật. Tính dẫn điện của kim loại này, dù khá tốt, vẫn kém xa bạc. Quan trọng hơn, đồng oxi hóa và phân hủy theo thời gian, gây ra những lo ngại về độ bền lâu dài cho các hệ thống lắp đặt ngoài trời chịu ảnh hưởng của điều kiện môi trường khắc nghiệt.

Quá trình sản xuất còn phức tạp hơn nữa. Công nghệ TOPCon (tunnel oxide passivated contact), chiếm khoảng 70% thị trường năng lượng mặt trời hiện nay, đòi hỏi nhiệt độ xử lý cực cao khiến việc tích hợp đồng trở nên phức tạp. Trong khi đó, kiến trúc tế bào mặt sau (BC), lại phù hợp hơn với đồng do yêu cầu nhiệt độ thấp hơn ít gây khó khăn hơn.

Thực tế hiệu suất: Các tế bào dựa trên đồng đang thu hẹp khoảng cách

Dữ liệu thực tế gần đây thách thức giả định rằng các tế bào năng lượng mặt trời dựa trên đồng hoạt động kém hơn. Các thiết kế mạ đồng thế hệ mới đang đạt hiệu suất gần bằng các mô-đun dựa trên bạc truyền thống. Một số hệ thống còn cho thấy cải thiện về độ bền cơ học và độ bền của mô-đun—những yếu tố quan trọng cho độ tin cậy lâu dài.

Các mô-đun BC đặc biệt nổi bật trong các nghiên cứu so sánh. Bằng chứng thực tế cho thấy công nghệ BC tạo ra khoảng 11% năng lượng nhiều hơn trong vòng đời của mô-đun so với các phiên bản TOPCon—một lợi thế đáng kể có thể bù đắp cho bất kỳ sự giảm hiệu suất nào từ việc thay thế bạc bằng đồng.

Quỹ đạo thị trường: Điều gì xảy ra với nhu cầu bạc?

Báo cáo của Viện Bạc tháng 11 năm 2025 dự báo giảm 2% nhu cầu bạc công nghiệp xuống còn 665 triệu ounce vào năm 2025. Đáng chú ý, tiêu thụ bạc trong ngành năng lượng mặt trời giảm khoảng 5% mặc dù lắp đặt PV toàn cầu đạt mức cao kỷ lục—một sự chuyển dịch rõ ràng do giảm tiêu thụ bạc trên mỗi mô-đun.

Tuy nhiên, thị trường vẫn còn linh hoạt. Với dự kiến TOPCon sẽ chiếm 70% công suất đến năm 2026 và chi phí sản xuất tế bào BC có khả năng không đạt ngang bằng với TOPCon cho đến cuối thập kỷ này, các nhà quan sát ngành dự đoán sẽ có giai đoạn tồn tại song song từ 2028-2030. Giai đoạn chuyển đổi kéo dài này đồng nghĩa với việc nhu cầu bạc sẽ ổn định hơn là sụp đổ mạnh mẽ—ít nhất là trong ngắn hạn.

Sự thay đổi cấu trúc đang diễn ra không chỉ đơn thuần là cắt giảm chi phí; nó còn phản ánh cách áp lực cạnh tranh và hạn chế nguyên liệu thô định hình lại thiết kế công nghiệp trên quy mô lớn.