Những điều cần mong đợi: Xu hướng giá quặng sắt hướng tới năm 2026

Thị trường quặng sắt bước vào năm 2026 với nhiều thử thách. Sau một năm 2025 biến động, đánh dấu bởi căng thẳng địa chính trị và sự thay đổi trong mô hình cầu, các nhà giao dịch và nhà phân tích đang điều chỉnh triển vọng cho mặt hàng cơ bản này, vốn là nền tảng của sản xuất thép toàn cầu. Thách thức cơ bản là rõ ràng: cầu yếu đi va chạm với nguồn cung tăng vọt.

Thực tế năm 2025

Quặng sắt bắt đầu năm 2025 mạnh mẽ với giá 99,44 USD/tấn, tạm chạm mức 107,26 USD vào giữa tháng 2 trước khi tâm lý tiêu cực hơn. Những tháng từ tháng 3 đến tháng 7 kể câu chuyện về áp lực không ngừng nghỉ. Giá giảm xuống dưới US$100 vào đầu tháng 5 và lao dốc xuống mức thấp nhất trong năm là US$93,41 vào ngày 1 tháng 7 — một cú sốc lớn đối với các nhà khai thác mỏ và xuất khẩu. Sự phục hồi bắt đầu vào Quý 3, với giá bật lên trên US$106 vào tháng 9. Quý cuối cùng mang lại sự ổn định nhẹ, với năm kết thúc gần US$106,13 sau khi đạt đỉnh US$107,88 vào đầu tháng 12.

Nguyên nhân của cú lộn xộn này là gì? Hai lực lượng chi phối: sự sụp đổ liên tục của lĩnh vực bất động sản Trung Quốc và sự không chắc chắn về thuế quan do chính sách thương mại của Mỹ gây ra.

Tại sao sự sụt giảm trong xây dựng của Trung Quốc lại quan trọng đến vậy

Đây là sự thật khó chịu: xây dựng chiếm khoảng một nửa nhu cầu thép toàn cầu, và Trung Quốc kiểm soát phần lớn sản lượng thép toàn cầu. Khi thị trường bất động sản Bắc Kinh sụp đổ vào năm 2021 sau khi các tập đoàn Country Garden và Evergrande phá sản, đã gây ra hiệu ứng dây chuyền trên thị trường quặng sắt toàn cầu. Các gói kích thích của chính phủ ít giúp vực dậy ngành này, để lại những yếu kém cấu trúc tồn tại khi bước vào năm 2026.

Tuy nhiên, câu chuyện tiêu thụ quặng sắt của Trung Quốc không hoàn toàn ảm đạm. Trong khi nhu cầu liên quan đến bất động sản tiếp tục giảm, thì công nghiệp hóa, đô thị hóa và xuất khẩu thép sang Đông Nam Á, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh đã hỗ trợ tiêu thụ. Sự định hướng lại xuất khẩu này rất quan trọng — nó đã ngăn chặn sự sụp đổ hoàn toàn của cầu mặc dù gặp phải những khó khăn nội địa.

Thuế quan và gián đoạn chính sách

Mối đe dọa về thuế quan của Mỹ vào tháng 4 năm 2025 đã kích hoạt bán tháo hoảng loạn trên các mặt hàng. Các tuyên bố của Trump về “Ngày Giải phóng”, hứa hẹn áp thuế 10% toàn diện và các biện pháp trả đũa, đã gây ra lo ngại suy thoái và khiến thị trường rơi vào hỗn loạn. Tuy nhiên, tuyên bố này chỉ mang tính cảnh báo hơn là hành động thực thi; thị trường đã ổn định khi việc thực thi thuế bị hoãn lại và điều chỉnh.

Nhìn về phía năm 2026, tình hình thuế quan của Mỹ ít đe dọa hơn so với dự đoán ban đầu. Nhu cầu thép của Mỹ vượt quá sản xuất nội địa, nhưng nhập khẩu từ Trung Quốc chỉ chiếm một phần nhỏ trong nguồn cung của Mỹ. Quan trọng hơn, Canada và Brazil đối mặt với mức thuế thép lần lượt là 25% và 50%, mặc dù cả hai đều được miễn trừ đối với pellet quặng sắt. Yếu tố bất ngờ là liệu CUSMA (hiệp định thương mại giữa Canada, Mỹ và Mexico) có được đàm phán lại vào năm 2026 hay không — nếu các khoản miễn trừ toàn diện biến mất, các khoản thuế bổ sung đối với hàng hóa của Canada có thể gây ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng Bắc Mỹ.

Cú sốc carbon của châu Âu

Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) của châu Âu đã chuyển từ giai đoạn chuyển tiếp sang thực thi chính thức vào ngày 1 tháng 1 năm 2026. Chính sách này đánh thuế các mặt hàng nhập khẩu có lượng carbon cao như thép, nhằm trừng phạt các nhà sản xuất dựa vào lò cao truyền thống. Hệ quả phía sau: các nhà sản xuất thép Trung Quốc đang đẩy nhanh chuyển đổi từ lò cao phát thải carbon cao sang lò hồ quang điện, hiện chiếm 12% sản lượng của Trung Quốc nhưng dự kiến sẽ đạt 18% vào năm 2030.

Vấn đề là gì? Các lò hồ quang điện tiêu thụ thép phế liệu, không phải quặng sắt thô. Sự chuyển đổi công nghệ này làm giảm nhu cầu đối với nguyên liệu chính mà các nhà khai thác mỏ bán ra.

Yếu tố bất ngờ Simandou

Mỏ Simandou của Guinea làm thay đổi bộ bài cung cấp toàn cầu. Các mỏ số 3 và 4 do Rio Tinto, Chinalco và chính phủ Guinea cùng sở hữu; các mỏ số 1 và 2 do liên doanh Trung Quốc-Singapore (Winning International và China Hongqiao Group) kiểm soát. Mỏ này đã vận chuyển lô hàng đầu tiên vào tháng 12 năm 2025 và sẽ dần nâng công suất lên 15-20 triệu tấn/năm trong năm 2026, mở rộng đến 40-50 triệu tấn vào năm 2027.

Tại sao điều này quan trọng? Quặng của Simandou có hàm lượng sắt 65% — chất lượng cao cấp. Quan trọng hơn, sở hữu của liên doanh Trung Quốc mang lại cho Bắc Kinh chiến thắng địa chính trị trong 15 năm: đa dạng hóa nguồn cung thay vì phụ thuộc vào Australia, vốn là nguồn chính trong nhiều thập kỷ. Điều này làm thay đổi rõ ràng quỹ đạo cung cầu theo hướng có lợi cho Trung Quốc.

Dự đoán giá quặng sắt năm 2026

Các nhà phân tích thị trường đồng thuận với giả thuyết giảm giá. Dự báo của Project Blue cho thấy giá sẽ giảm xuống dưới US$100 một tấn trong nửa cuối năm 2026, với giá nửa đầu dao động trong khoảng US$100-105 nhờ sức mạnh theo mùa. Các ước tính đồng thuận tập trung quanh mức US$94-98 mỗi tấn trong cả năm, với BMI dự báo US$95 và RBC Capital Markets ở mức US$98.

Phép tính đơn giản: nguồn cung mới dồi dào từ Simandou gặp phải nhu cầu yếu đi do khủng hoảng bất động sản của Trung Quốc, quá trình giảm phát carbon châu Âu và các chuyển đổi cấu trúc liên tục sang vật liệu phụ. Trong khi Ấn Độ, Nga, Brazil và Iran sẽ tăng sản lượng thép, thì không quốc gia nào là nhà nhập khẩu quặng sắt đáng kể — họ tự cung tự cấp về nguyên liệu thô.

Kết luận

Quặng sắt bước vào năm 2026 đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan. Nhu cầu tăng trưởng đã chậm lại còn chút ít do yếu kém trong lĩnh vực bất động sản của Trung Quốc, chuyển đổi lò nung do chính sách thúc đẩy, và năng lực sản xuất thép đã trưởng thành ở các nền kinh tế phát triển. Đồng thời, nguồn cung mới từ Simandou và mở rộng công suất của các nhà khai thác lớn tràn ngập thị trường. Giá duy trì ở mức thấp — quanh mức US$100 hoặc giảm xuống mức trung bình của những năm 90 — có vẻ là kết quả chung. Những bất ngờ tích cực sẽ đòi hỏi sự phục hồi kinh tế mạnh mẽ của Trung Quốc hoặc gián đoạn nguồn cung địa chính trị; rủi ro giảm giá tập trung vào việc Simandou mở rộng nhanh hơn dự kiến hoặc lo ngại suy thoái gây ra giảm giá hàng hóa rộng hơn.