Cổ phiếu tăng mạnh nhờ Trump quay đầu về thuế quan, nhưng bong bóng tiền điện tử vẫn chịu áp lực

Vào ngày 21 tháng 1, thị trường đã trải qua một sự đảo chiều đột ngột, hé lộ những yếu tố cấu trúc sâu hơn bên dưới bề mặt. Trong khi các nhà đầu tư châu Âu vẫn còn sốc trước các mối đe dọa về thuế quan và dòng chảy vốn rút khỏi, Trump đã tuyên bố hủy bỏ thuế đối với tám quốc gia châu Âu, khẳng định đã đạt được một “khung” về Greenland. Phố Wall bùng nổ trong niềm vui: chỉ số Dow tăng 1,21% lên 49.077, S&P 500 tăng 1,16% lên 6.875, và Nasdaq tăng 1,18% lên 23.224. Tuy nhiên, trong khi các cổ phiếu truyền thống phục hồi mạnh mẽ, phản ứng trầm lặng của lĩnh vực tiền điện tử cho thấy một sự ngắt quãng đáng lo ngại—một điều làm nổi bật sự dễ tổn thương của bong bóng crypto khi tâm lý rủi ro thay đổi.

Hiệu ứng TACO: Khi Chính sách Đảo chiều Phơi bày Sự Mỏng Manh của Thị Trường

Đây là một sự kiện theo kiểu “TACO” (Trump Announcement Causes Overreaction). Chỉ 24 giờ trước đó, Trump đã đe dọa áp thuế 10% lên Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan. Hoảng loạn lan rộng khắp các thị trường toàn cầu. EU chuẩn bị các biện pháp trả đũa trị giá 93 tỷ euro, quỹ hưu trí Đan Mạch công bố kế hoạch bán trái phiếu Mỹ, và dòng vốn tháo chạy khỏi các tài sản đô la. Chỉ số S&P 500 giảm 2,06%—mức giảm tồi tệ nhất kể từ tháng 10 năm ngoái.

Rồi đến sự đảo chiều. Trước thềm Davos, Trump đã giảm bớt thái độ cứng rắn, rút lại các đe dọa về thuế trong khi vẫn giữ lập luận rằng “Greenland là quan trọng đối với an ninh quốc gia của Mỹ” sẽ được giải quyết thông qua các khung đàm phán chứ không phải bằng quân sự. Các chiến lược gia của Goldman Sachs nhanh chóng diễn giải lại câu chuyện: “Thị trường đánh giá thấp khả năng đàm phán linh hoạt của Trump. Các đe dọa về thuế chủ yếu là để gây sức ép hơn là chính sách.” Hiểu đơn giản: bán sợ, mua dip. Tuy nhiên, cú đảo chiều này chính là cảnh báo. Sự biến động do chính sách gây ra với mức độ này cho thấy các định giá hiện tại của thị trường thực sự mỏng manh đến mức nào.

Tài sản Rủi ro Phục hồi—Nhưng Crypto Chậm Hơn

Sự phục hồi của cổ phiếu được dẫn dắt bởi các ngành bị ảnh hưởng nặng nề nhất trong cơn hoảng loạn: cổ phiếu bán dẫn tăng gần 3%, khi rủi ro địa chính trị giảm bớt. Nvidia tăng gần 3%, lấy lại phần lớn mất mát 4% của phiên trước đó. Chỉ số Công nghệ Bảy Tuyệt Vời (Magnificent Seven) tăng 0,98%, Tesla tiến gần 3%, và Google tăng gần 2%. Amgen dẫn đầu Dow với mức tăng gần 4%. Ngay cả các cổ phiếu ADR Trung Quốc cũng tham gia, với các tên như Baidu tăng hơn 8%.

Nhưng đây chính là điểm mà yếu tố cấu trúc của bong bóng crypto trở nên rõ ràng. Trong khi cổ phiếu phục hồi rõ rệt, Bitcoin chỉ tăng nhẹ, dừng ở khoảng 87.900–90.000 đô la—và dữ liệu mới nhất (tính đến ngày 26 tháng 1) cho thấy BTC ở mức 87,92K đô la, giảm 0,86% trong 24 giờ. Ethereum và Solana theo sau theo mô hình tương tự, với ETH ở mức 2,90K đô la (-1,66% hàng ngày) và SOL ở mức 122,45 đô la (-3,55% hàng ngày). Khối lượng giao dịch vẫn khá mỏng. Mô hình “giảm nhiều hơn, tăng ít hơn” này trực tiếp mâu thuẫn với câu chuyện crypto như “vàng kỹ thuật số” hoặc một công cụ phòng hộ đáng tin cậy chống lại sự biến động của cổ phiếu.

Chu kỳ Thanh lý và Thận trọng của Các Tổ chức

Dữ liệu của Coinglass cho thấy tổng cộng 630 triệu đô la bị thanh lý trong vòng 24 giờ qua trên các hợp đồng vĩnh viễn crypto, ảnh hưởng đến 140.000 nhà giao dịch. Dù thấp hơn mức của ngày trước, việc tháo dỡ các vị thế đòn bẩy vẫn tiếp tục cho thấy các nhà chơi lớn vẫn giữ thái độ phòng thủ. Điều đáng chú ý hơn nữa: các quỹ như IBIT của BlackRock và GBTC của Grayscale đã có dòng chảy rút lớn dù thị trường chứng khoán phục hồi, cho thấy các nhà phân bổ vốn tổ chức đang giảm dần, chứ không phải chuyển sang crypto.

Mô hình này phản ánh một sự bất đối xứng cơ bản. Trong các đợt bán tháo cổ phiếu do lo ngại địa chính trị, crypto giảm vì các nhà giao dịch giảm đòn bẩy toàn diện và tâm lý rủi ro không phân biệt. Trong các đợt phục hồi của cổ phiếu do giảm leo thang, crypto không tham gia đáng kể vì nhu cầu của các tổ chức vẫn còn yếu—nhà giao dịch đang đóng các vị thế đòn bẩy, chứ không phải mở mới. Do đó, bong bóng crypto thể hiện rõ bản chất thật của nó: không phải là một loại tài sản thay thế, mà là một cược có đòn bẩy, có mối liên hệ chặt chẽ với tâm lý rủi ro, không mang lại alpha hay đa dạng hóa.

Vàng Tăng Nhanh, Trái Phiếu Giao Động Toàn Cầu

Vàng tạm thời vượt qua mức 4.800 đô la trong đỉnh điểm nhu cầu trú ẩn an toàn, rồi giảm về quanh mức 4.650 đô la khi sự đảo chiều thuế của Trump làm giảm dòng chảy phòng hộ. Tuy nhiên, xu hướng chung vẫn vững chắc. Aakash Doshi, Trưởng bộ phận Chiến lược Vàng tại State Street Global Advisors, nhận định rằng mặc dù biến động trong ngày vượt quá 150 đô la, “xu hướng chung vẫn còn nguyên vẹn. Việc vượt qua mức 5.000 đô la mỗi ounce vào năm 2026 không còn là điều phi lý.” Nhu cầu của các ngân hàng trung ương vẫn giữ giá—Ngân hàng Trung ương Ba Lan vừa phê duyệt mua 150 tấn vàng, nâng tổng dự trữ lên 700 tấn. Sau mức tăng 67% của năm ngoái và thêm 6% nữa trong nửa đầu tháng 1, lý do cấu trúc để giữ vàng vẫn còn nguyên.

Thị trường trái phiếu, ngược lại, gửi tín hiệu mơ hồ hơn. Lợi suất trái phiếu Kho bạc 10 năm giảm nhẹ xuống 4,28% nhưng vẫn nằm trong phạm vi cao kể từ tháng 9 năm 2025. Điều đáng lo ngại hơn nữa: lợi suất JGB 10 năm của Nhật Bản giảm năm điểm cơ bản xuống 2,32%, nhưng chỉ sau khi chạm mức 4% trong kỳ hạn 40 năm—mức kỹ thuật từng được xem là không thể nghĩ tới. Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Shunichi Kawamura kêu gọi giữ bình tĩnh, nhưng thị trường vẫn còn hoài nghi. Sự ổn định tạm thời này có vẻ là do các nhà đầu tư đang mua vào để đóng các vị thế bán khống hơn là một sự điều chỉnh cơ bản. Trong khi đó, quỹ hưu trí Đan Mạch AkademikerPension không đảo ngược quyết định thoái toàn bộ trái phiếu Mỹ vào cuối tháng, cho thấy sự hoài nghi của các tổ chức châu Âu về khả năng thanh khoản của đô la đã chuyển từ phản ứng cảm xúc sang định hướng cấu trúc.

Sự Mỏng Manh của Bong bóng Crypto

Điều mà sự đảo chiều ngày 21 tháng 1 thực sự phơi bày không phải là sự khó lường của Trump, mà là sự mong manh của một hệ thống toàn cầu liên kết chặt chẽ hoạt động trong bối cảnh bất ổn chính sách kéo dài và tình hình tài chính ngày càng xấu đi. Bong bóng crypto nằm đúng trong bức tranh này.

Giá trị tài sản trên toàn bộ lĩnh vực crypto đã tăng vọt trong kỳ vọng về các điều kiện pháp lý và tiền tệ thuận lợi. Tuy nhiên, bên dưới sự lạc quan đó là một sự phụ thuộc nguy hiểm: toàn bộ hệ sinh thái vẫn rất nhạy cảm với các chu kỳ đòn bẩy, sự thay đổi tâm lý của các tổ chức, và các đảo chiều chính sách vĩ mô—đúng như những biến động mà chúng ta đã chứng kiến trong một ngày. Khi biến động xảy ra, các nhà đòn bẩy buộc phải bán tháo, và sự thiếu vắng nhu cầu của các tổ chức giữ vai trò ổn định trở nên rõ ràng.

Vấn đề cốt lõi là bong bóng crypto thiếu các dòng tiền hoặc cổ tức hỗ trợ có thể biện minh cho định giá trong các giai đoạn rủi ro rút lui. Khi cổ phiếu giảm, nhà đầu tư ít nhất còn sở hữu các tài sản sinh lời hoặc có thể định giá dựa trên lợi nhuận tương lai. Crypto thì không có gì trong số đó. Nó chỉ là một trò chơi dựa trên đà tăng và tâm lý—và đà tăng có thể đảo chiều bất cứ lúc nào, như ngày 21 tháng 1 đã chứng minh.

Triển vọng phía trước: Các Rủi ro Cấu trúc Đang Hiện Hữu

Những tuần tới sẽ kiểm tra xem sự phục hồi ngày 21 tháng 1 có giữ vững hay các điểm yếu sâu hơn sẽ lại nổi lên. Kỳ vọng cắt giảm lãi suất của Fed đã sụp đổ—tương lai hiện chỉ định giá 47 điểm cơ bản nới lỏng trong cả năm 2026, giảm so với 53 điểm cơ bản vào cuối năm. Hầu hết các nhà kinh tế dự đoán lãi suất sẽ duy trì ổn định trong Quý 1, với khả năng cắt giảm bị trì hoãn cho đến sau khi Powell kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 5.

Bài phát biểu sắp tới của Trump tại Davos sẽ được theo dõi sát sao. Nếu căng thẳng Greenland bùng phát trở lại hoặc sự biến động trái phiếu Nhật Bản tái xuất hiện, nợ dài hạn toàn cầu có thể đối mặt với sóng gió mới. Nhưng mối lo ngại mang tính cấu trúc hơn là: thâm hụt ngân sách ngày càng mở rộng của Mỹ, sự hoài nghi ngày càng tăng của châu Âu về độ tin cậy của đô la, và bong bóng nợ toàn cầu mong manh dưới áp lực của lãi suất cao kéo dài—đây không phải là những điều có thể giải quyết chỉ bằng các tuyên bố về thuế quan.

Phản ứng trầm lặng của thị trường crypto đối với đợt tăng của cổ phiếu tuần trước không phải là một hiện tượng kỹ thuật nhỏ. Nó là một triệu chứng rõ ràng của một căn bệnh lớn hơn: bong bóng crypto ngày càng xa rời nhu cầu thực, ngày càng phụ thuộc vào đòn bẩy và tâm lý, và ngày càng dễ tổn thương khi các bất ngờ chính sách làm lung lay tâm lý rủi ro. Khi TACO tiếp theo đến—và chắc chắn sẽ—khả năng giữ vững của lĩnh vực crypto sẽ bị thử thách nghiêm trọng. Đối với các nhà đầu tư nắm giữ crypto, sự đảo chiều ngày 21 tháng 1 nên là một lời nhắc nhở tỉnh thức: bong bóng thường không xì hơi nhẹ nhàng, và sự mong manh thường ẩn sau một ngày hưng phấn nhất thời.