Ai đã tạo ra Bitcoin? Câu chuyện chưa kể về Satoshi Nakamoto và hành trình tìm kiếm nhà sáng lập thực sự của Bitcoin

Năm 2008, khi hệ thống tài chính toàn cầu đứng trên bờ vực sụp đổ—với Lehman Brothers sụp đổ và các chính phủ vội vàng cứu trợ các ngân hàng—một nhân vật bí ẩn đã xuất hiện từ bóng tối của internet. Người này, chỉ được biết đến với cái tên Satoshi Nakamoto, sẽ định hình lại cách chúng ta hiểu về tiền tệ, lòng tin và phi tập trung. Tuy nhiên, hàng thập kỷ sau, một trong những câu hỏi công nghệ cấp bách nhất của lịch sử vẫn chưa có lời giải: ai là người sáng lập Bitcoin?

Câu hỏi này đã thu hút các nhà mật mã học, nhà báo và cả những người bình thường quan tâm. Một số tin rằng Satoshi là một lập trình viên xuất sắc đơn lẻ. Những người khác cho rằng đó là một nhóm hoạt động dưới một bí danh. Điều làm nên sự đặc biệt của bí ẩn này là nó có thể mãi mãi không được giải đáp—và đó chính là điểm mấu chốt. Người sáng tạo ra Bitcoin, dù là ai đi nữa, đã cố ý chọn ẩn danh. Nhưng không để lại tên không có nghĩa là không để lại manh mối.

Sự ra đời của Bitcoin: Phản ứng trước khủng hoảng tài chính và sự trỗi dậy của những ước mơ phi tập trung

Để hiểu ai có thể đã tạo ra Bitcoin, trước tiên chúng ta phải hiểu tại sao nó lại ra đời. Thời điểm đó không phải là ngẫu nhiên.

Khủng hoảng tài chính 2008 đã làm lung lay niềm tin của công chúng vào các tổ chức tập trung. Sự sụp đổ của Lehman Brothers, các gói cứu trợ của chính phủ và thiệt hại kinh tế lan rộng đã thuyết phục hàng triệu người rằng hệ thống ngân hàng truyền thống đã bị hỏng hóc căn bản. Một thông điệp được nhúng trong khối đầu tiên của Bitcoin đã thể hiện rõ cảm xúc này: “The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks.”

Đây không chỉ là sự hoài niệm kỹ thuật. Đó là một tuyên ngôn chính trị được mã hóa trong mã nguồn.

Trong suốt thập niên 1990 và đầu 2000, một phong trào gọi là “Cypherpunk” đã âm thầm xây dựng. Đây là những người đam mê mật mã, nhà khoa học máy tính và những người ủng hộ quyền riêng tư tin rằng công nghệ có thể giải phóng con người khỏi sự kiểm soát tập trung. Họ hình dung một thế giới nơi cá nhân có thể thực hiện các giao dịch mà không cần ngân hàng hay chính phủ làm trung gian. Nhưng những nỗ lực trước đó đều thất bại. DigiCash, do David Chaum tạo ra năm 1989, dựa quá nhiều vào các tổ chức trung tâm. B-money của Wei Dai (1998) chưa từng được triển khai. “Bit gold” của Nick Szabo (2005) thì sáng tạo nhưng chưa hoàn chỉnh.

Rồi, vào ngày 31 tháng 10 năm 2008, ai đó tự xưng là Satoshi Nakamoto đã công bố một bài báo trắng gồm chín trang có tiêu đề “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System.” Đó là khoảnh khắc mọi thứ thay đổi.

Điều làm cho tài liệu này mang tính cách mạng không chỉ là ý tưởng mới—mà còn là một giải pháp hoạt động thực tế. Satoshi không chỉ mơ về một loại tiền tệ phi tập trung. Họ đã xây dựng nó. Họ đã giải quyết vấn đề “chi tiêu gấp đôi” đã làm phiền các đồng tiền kỹ thuật số suốt nhiều thập kỷ. Họ giới thiệu công nghệ blockchain, ghi lại các giao dịch trong một chuỗi bất biến. Họ phát minh ra cơ chế Proof of Work, cho phép những người xa lạ đạt được đồng thuận mà không cần tin tưởng vào một trung tâm quyền lực.

Ba tháng sau, vào ngày 3 tháng 1 năm 2009, mạng lưới Bitcoin chính thức hoạt động với việc khai thác khối Genesis. Giao dịch Bitcoin đầu tiên diễn ra vài ngày sau đó. Và như vậy, cuộc cách mạng tiền mã hóa bắt đầu.

Thiên tài kỹ thuật của Satoshi: Những đổi mới Blockchain và Proof-of-Work đã thay đổi mọi thứ

Để hiểu ai đã tạo ra Bitcoin, việc phân tích những gì họ đã tạo ra là điều cần thiết. Hệ thống Bitcoin tiết lộ một trí tuệ—hoặc nhiều trí tuệ—có trình độ kỹ thuật phi thường.

Cuộc cách mạng Blockchain

Bitcoin không phát minh ra cơ sở dữ liệu hay mạng phân tán, nhưng nó kết hợp chúng theo một cách chưa từng có. Mỗi “khối” chứa dữ liệu giao dịch, dấu thời gian và một hàm băm mật mã liên kết nó với khối trước đó. Cấu trúc chuỗi này có nghĩa là việc sửa đổi bất kỳ giao dịch lịch sử nào sẽ yêu cầu tính lại hàm băm của tất cả các khối tiếp theo—một nhiệm vụ tính toán gần như không thể thực hiện được khi chuỗi đủ lớn.

Các nhà nghiên cứu phân tích mã nguồn của Bitcoin nhận thấy điều đáng chú ý: nó tối giản. Gần như không có dòng mã thừa, không có bình luận dài dòng, không thư viện nặng nề. Mã được viết bằng C++, cho thấy sự thành thạo trong lập trình hệ thống. Mức độ kiểm soát và hiệu quả này cho thấy ai đó có hiểu biết sâu sắc về cách máy tính hoạt động ở mức cơ bản nhất.

Proof of Work: Đột phá của thiên tài

Cơ chế Proof of Work của Bitcoin rất tinh tế. Các thợ mỏ cạnh tranh để giải các câu đố mật mã. Người giải được sớm nhất sẽ thêm một khối mới vào blockchain và nhận phần thưởng bằng Bitcoin. Quá trình này vừa xác thực các giao dịch, vừa tạo ra coin mới—giải quyết hai vấn đề cùng lúc.

Thiên tài ở đây mang tính kinh tế. Bằng cách làm cho việc khai thác tốn nhiều tính toán, Satoshi đã tạo ra một hệ thống mà việc tấn công mạng sẽ đắt hơn nhiều so với việc tuân thủ các quy tắc. Sự gian lận trở nên phi lý về mặt kinh tế. Niềm tin xuất phát từ toán học và các động lực, chứ không phải từ các tổ chức.

Các nhà sử học lưu ý rằng “Hashcash” của Adam Back (1997)—một cơ chế proof-of-work ban đầu được thiết kế để chống spam email—đã ảnh hưởng lớn đến thiết kế của Bitcoin. Điều này quan trọng vì nó cho thấy người sáng tạo Bitcoin rất am hiểu các công trình mật mã trước đó và có khả năng tổng hợp ý tưởng từ nhiều lĩnh vực.

Giải quyết các vấn đề hàng thế kỷ

Bitcoin đã giải quyết “Vấn đề tướng Byzantine,” một thử thách lý thuyết trong khoa học máy tính. Làm thế nào để một mạng lưới đạt được thỏa thuận khi một số thành viên có thể gian lận? Câu trả lời của Bitcoin: làm cho gian lận không có lợi. Chuỗi dài nhất (chứa nhiều công sức tính toán nhất) trở thành sự thật theo sự đồng thuận. Không cần trung tâm quyền lực.

Theo dấu vết kỹ thuật số: Những gì mã nguồn, lời nói và hành vi của Satoshi tiết lộ

Nếu chúng ta không thể tìm thấy diện mạo của Satoshi, có thể chúng ta sẽ tìm thấy dấu vân tay của họ. Các nhà nghiên cứu đã dành nhiều năm phân tích mọi manh mối mà người sáng lập để lại.

Khảo cổ ngôn ngữ học

Viết của Satoshi tiết lộ các mẫu nhất định. Bài báo trắng của Bitcoin sử dụng chính tả tiếng Anh Anh: “whilst,” “colour,” “favour.” Lựa chọn từ như “a block of transactions” và “chain of blocks” xuất hiện trong cả các bài viết của Satoshi và trong các bài báo học thuật của một số nhà mật mã. Một số nhà ngôn ngữ học máy tính đã lập luận rằng từ vựng và cấu trúc câu thể hiện sự nhất quán đáng kể với các công trình trước đó của các nhà nghiên cứu này.

Văn phong rõ ràng, dễ hiểu—tránh các thuật ngữ phức tạp không cần thiết nhưng vẫn chính xác về mặt kỹ thuật. Điều này gợi ý ai đó có khả năng giao tiếp tốt cả với kỹ sư lẫn lý thuyết gia. Có thể là một học giả. Hoặc ai đó có kinh nghiệm giải thích các hệ thống phức tạp.

Phân tích dấu thời gian tiết lộ một mẫu khác. Các bài đăng trên diễn đàn và email của Satoshi hầu như không bao giờ gửi vào cuối tuần. Phần lớn hoạt động diễn ra từ 5 giờ sáng đến 10 giờ tối theo Giờ Trung bình Greenwich, cho thấy ai đó ở múi giờ gần Tây Âu hoặc Vương quốc Anh. Nhưng cũng có thể đây là một sự đánh lừa có chủ ý—đúng kiểu suy nghĩ của một người cẩn trọng.

Phong cách lập trình

Mã nguồn của Bitcoin giống như một dấu vân tay. Mỗi lập trình viên có thói quen riêng: quy ước đặt tên, cấu trúc mã, thư viện ưa thích, phong cách bình luận. Mã của Bitcoin thể hiện:

• Chú trọng cực kỳ đến an ninh
• Triết lý tối giản (mỗi dòng đều có mục đích)
• Hiểu biết sâu sắc về mật mã học
• Kinh nghiệm xây dựng hệ thống hoạt động mà không cần máy chủ trung tâm
• Quen thuộc với hệ điều hành và kỹ thuật mạng

Mã nguồn này gợi ý ai đó đã từng làm việc trên các hệ thống không thể thất bại. Hệ thống an ninh cấp quân sự? Công tác tình báo? Nghiên cứu mật mã nâng cao? Mã không nói ra, nhưng gợi ý.

Hành vi mạng

Satoshi tích cực tham gia cộng đồng Bitcoin từ năm 2008 đến giữa 2010. Họ phản hồi các báo cáo lỗi, giải thích các quyết định kỹ thuật và bảo vệ Bitcoin trước các chỉ trích. Nhưng họ không bao giờ tiết lộ thông tin cá nhân. Không có chi tiết về vị trí, trình độ học vấn, công việc hay quá khứ. Mọi tương tác đều tính toán để thể hiện năng lực kỹ thuật trong khi giữ bí mật tuyệt đối.

Sau đó, vào tháng 4 năm 2011, trong một email gửi Gavin Andresen, Satoshi viết: “Tôi đã chuyển sang những việc khác.” Không giải thích. Không lời chia tay. Chỉ có câu đó, rồi im lặng. Hơn 10 năm rưỡi trôi qua, không còn một lời.

Chín ứng cử viên tiềm năng: Gặp gỡ các nghi phạm trong bí ẩn lớn nhất của Bitcoin

Cộng đồng mật mã học là một nhóm nhỏ. Nhóm người có kiến thức, khả năng và động lực để tạo ra Bitcoin còn nhỏ hơn nhiều. Trong suốt những năm, chín cá nhân đã nổi lên như những ứng cử viên nghiêm túc cho danh tính Satoshi Nakamoto. Không ai chứng minh được. Tất cả vẫn còn là khả năng.

Hal Finney: Người tiên phong của Bitcoin

Hal Finney là huyền thoại trong giới mật mã từ lâu trước khi có Bitcoin. Một cựu nhà phát triển PGP (Pretty Good Privacy) và Cypherpunk, Finney tin tưởng mãnh liệt vào quyền riêng tư và tự do cá nhân. Ông là người thứ hai chạy phần mềm khách Bitcoin, sau Satoshi. Ông nhận giao dịch Bitcoin đầu tiên: 10 coin do Satoshi gửi ngày 12 tháng 1 năm 2009.

Finney và Satoshi thường xuyên trao đổi email và tin nhắn trên diễn đàn. Họ thảo luận các chi tiết kỹ thuật với hiệu quả ấn tượng. Khi được hỏi về danh tính của Satoshi, Finney vẫn giữ im lặng, nói rằng ông chỉ là “người dùng sớm.” Nhưng nhiều người nhận thấy sự thân mật trong các trao đổi kỹ thuật của họ và tự hỏi liệu Finney có đang che giấu điều gì không.

Năm 2011, Finney được chẩn đoán mắc bệnh xơ cứng teo cơ cột bên amyotrophic (ALS). Sức khỏe của ông suy giảm trong khi Satoshi Nakamoto cùng lúc biến mất khỏi tầm nhìn công chúng. Một số suy đoán rằng bệnh của Finney đã kích hoạt sự rút lui của Satoshi. Khi Finney qua đời năm 2014, các giả thuyết càng thêm phần sôi động. Liệu ông có phải là Satoshi tất cả? Người sáng tạo thực sự đã giữ kín danh tính trong khi một proxy đã chết, mang theo bí mật?

Bằng chứng mang tính gợi ý nhưng chưa đủ căn cứ. Finney chưa từng thừa nhận gì, và ông sở hữu tất cả các kỹ năng kỹ thuật cần thiết để trở thành người sáng lập Bitcoin.

Nick Szabo: Nhà triết học của tiền mã hóa

Nick Szabo đã nghĩ về tiền tệ phi tập trung từ trước khi internet ra đời. Năm 1998, ông đề xuất “bit gold,” một hệ thống tương tự Bitcoin. Giống như Bitcoin, bit gold sử dụng proof of work, tạo ra một sổ cái chống giả mạo, và hoạt động mà không cần trung tâm quyền lực.

Khi Bitcoin xuất hiện năm 2008, các nhà quan sát ngay lập tức nhận ra sự tương đồng. Gần như có thể mô tả Bitcoin là “bit gold, nhưng hoạt động.” Nghiên cứu của Szabo đã giải quyết nhiều vấn đề lý thuyết. Satoshi đã cung cấp phần thực thi.

Szabo cực kỳ kín tiếng. Ông hiếm khi phỏng vấn, tránh mạng xã hội, và hầu như không bàn về đời tư. Các công trình học thuật của ông thể hiện kiến thức sâu sắc về mật mã, kinh tế và pháp luật—đúng là sự kết hợp cần thiết để thiết kế Bitcoin.

Khi được hỏi liệu ông có phải là Satoshi Nakamoto không, Szabo từ chối xác nhận hoặc phủ nhận điều gì. Sự im lặng này chỉ làm tăng thêm các giả thuyết. Trong triết lý Cypherpunk, ẩn danh và giữ thấp profile được xem là đức tính. Liệu sự im lặng của Szabo có phải là dấu hiệu của danh tính, hay chỉ đơn thuần phù hợp với giá trị của ông?

Dorian Nakamoto: Một trường hợp nhầm lẫn danh tính

Tháng 3 năm 2014, Newsweek đăng bài gây chấn động, tuyên bố đã xác định được Satoshi Nakamoto. Người bị cáo buộc? Một kỹ sư đã nghỉ hưu ở California tên là Dorian Prentice Satoshi Nakamoto. Tên ông ta chứa đúng “Satoshi Nakamoto.” Ông có nền tảng kỹ thuật hệ thống và các dự án chính phủ liên quan đến an ninh và mật mã.

Điều này có vẻ quá hoàn hảo để là sự trùng hợp. Báo chí đổ xô. Dorian bối rối và kiên quyết: ông chưa từng nghe về Bitcoin, không biết gì về tiền mã hóa, và chưa từng nghe đến bí danh Satoshi Nakamoto.

Cộng đồng Bitcoin đã đứng về phía ông. Một quỹ gây quỹ đã được khởi xướng. Cuộc sống của Dorian, vốn yên tĩnh và kín đáo, trở thành một vòng xoáy truyền thông. Cuối cùng, rõ ràng là Newsweek đã phạm một sai lầm lớn. Dorian Nakamoto chỉ là một sự trùng hợp ngẫu nhiên—một người có tên đúng và thời điểm sai.

Nhưng sự kiện này đã tiết lộ điều quan trọng: người sáng lập Bitcoin đã bị giấu kín đến mức các nhà báo phải tìm kiếm ai đó có tên trùng khớp. Bí ẩn này cực kỳ kín kẽ.

Adam Back: Liên hệ Hashcash

Adam Back tạo ra Hashcash năm 1997, một cơ chế proof-of-work mật mã ban đầu nhằm chống spam email. Hệ thống proof-of-work của Bitcoin trực tiếp kế thừa sáng kiến của Back. Trong bài báo trắng, tham chiếu đến các công trình trước đó khá mơ hồ, cho thấy sự khiêm tốn—hoặc cố ý giảm nhẹ mối liên hệ cá nhân.

Back là một nhà mật mã học có kiến thức sâu rộng về quyền riêng tư, an ninh và hệ thống phi tập trung. Ông đã tích cực hỗ trợ phát triển Bitcoin và đồng sáng lập Blockstream, một công ty tiền mã hóa. Nền tảng kỹ thuật của ông phù hợp hoàn hảo. Lập trường tư tưởng của ông là không thể phủ nhận.

Tuy nhiên, Back luôn phủ nhận là Satoshi Nakamoto. Ông khẳng định chỉ là một người ủng hộ Bitcoin, người đã phát minh ra một công nghệ tiền đề quan trọng. Trong cộng đồng Cypherpunk, sự khiêm tốn và tránh né này không phải là hiếm. Triết lý này rõ ràng giảm nhẹ vai trò cá nhân để hướng tới thành tựu tập thể.

Wei Dai: Nhà lý thuyết

Wei Dai đã xuất bản bài báo B-money năm 1998, đề xuất một hệ thống tiền tệ phi tập trung hoàn toàn. Giống như bit gold của Szabo, B-money đã đi trước Bitcoin một thập kỷ. Giống như Bitcoin, nó đề xuất dùng proof of work và đạt được đồng thuận phi tập trung. Nhưng khác với Bitcoin, nó chỉ là lý thuyết—một bài báo chưa từng được triển khai.

Satoshi đã trích dẫn rõ ràng B-money trong bài báo trắng của Bitcoin, thừa nhận đóng góp trí tuệ của Dai. Nhưng liệu lời cảm ơn này có che giấu tác giả thật không? Liệu Satoshi có lấy ý tưởng chưa hoàn thiện của Dai rồi thực sự xây dựng nó?

Dai rất kín tiếng. Ông chưa từng công khai tuyên bố tham gia Bitcoin, nhưng cũng chưa từng phủ nhận. Sự im lặng của ông trong bối cảnh các giả thuyết vẫn đáng chú ý. Trong phong trào Cypherpunk những năm 1990, ẩn danh và không tham gia tranh luận công khai là chuẩn mực. Dai phù hợp hoàn hảo với hình mẫu này.

Gavin Andresen: Người kế nhiệm

Gavin Andresen là một nhà phát triển Bitcoin sớm, người tiếp quản dự án khi Satoshi biến mất. Một số giả thuyết cho rằng Andresen không chỉ là người kế nhiệm mà còn có thể là Satoshi hoặc là thành viên của một nhóm.

Andresen đã nhận quyền kiểm soát trực tiếp từ Satoshi, điều này cho thấy mối quan hệ tin cậy sâu sắc. Việc chuyển giao kỹ thuật diễn ra suôn sẻ, cho thấy Andresen hiểu hệ thống rất rõ. Liệu mối quan hệ thân thiết này có thể mở rộng thành đồng sáng tạo?

Chứng cứ còn yếu. Andresen luôn khẳng định ông được Satoshi tuyển dụng, không phải ngược lại. Nhưng vị trí đặc biệt trong lịch sử Bitcoin khiến khả năng ông có liên quan không thể loại trừ hoàn toàn.

Craig Wright và Dave Kleiman: Tuyên bố sai

Năm 2016, doanh nhân Australia Craig Wright công khai tuyên bố mình là Satoshi Nakamoto. Ông đưa ra bằng chứng mật mã và khẳng định rằng Dave Kleiman, một chuyên gia an ninh máy tính đã qua đời, là cộng sự của ông. Theo Wright, họ đã cùng nhau tạo ra Bitcoin.

Kleiman đã mất năm 2013, để lại các tập tin mã hóa mà Wright khẳng định chứa bằng chứng về sự hợp tác của họ. Tuy nhiên, các chuyên gia nhanh chóng bác bỏ “bằng chứng” mật mã của Wright. Cộng đồng Bitcoin từ chối các tuyên bố của ông. Các tòa án cũng không đủ bằng chứng.

Dẫu vậy, góc độ Kleiman vẫn gây tò mò. Kleiman thực sự có kỹ năng mật mã và an ninh. Ông phù hợp với hồ sơ kỹ thuật. Các tập tin mã hóa bí ẩn và cái chết đột ngột của ông tạo nên câu chuyện bi kịch. Nhưng cuối cùng, bằng chứng không đủ sức thuyết phục.

Peter Todd: Người bảo vệ an ninh

Peter Todd là một nhà phát triển cốt lõi của Bitcoin, nổi tiếng vì sự chú trọng vào an ninh và phi tập trung. Todd am hiểu sâu về blockchain và có quan điểm rõ ràng về việc giữ vững các giá trị cốt lõi của Bitcoin. Phong cách lập trình của ông cẩn trọng và an toàn.

Có người đồn đoán rằng Todd có thể là Satoshi dựa trên kiến thức và triết lý của ông. Tuy nhiên, Todd tham gia cộng đồng Bitcoin sau khi dự án đã hình thành rõ ràng. Thời điểm không phù hợp.

Dù vậy, cam kết không dao động của Todd với các nguyên tắc của Bitcoin và profile thấp của ông khiến ông luôn nằm trong tầm ngắm của các giả thuyết.

Len Sassaman: Nhà cách mạng Cypherpunk

Len Sassaman là một nhà ủng hộ quyền riêng tư và mật mã, đã góp phần xây dựng hệ thống email ẩn danh Mixmaster. Kiến thức của ông về mật mã và hệ thống phi tập trung rất đáng kể. Ông gắn bó sâu sắc với triết lý Cypherpunk.

Điều đặc biệt là Sassaman qua đời tháng 7 năm 2011, mới 31 tuổi. Ngay sau đó, hoạt động trực tuyến của Satoshi Nakamoto hoàn toàn chấm dứt. Một số giả thuyết cho rằng Sassaman chính là Satoshi và cái chết của ông đã kích hoạt người sáng lập rút lui khỏi đời sống công cộng.

Tuy nhiên, giả thuyết này vẫn chỉ là suy đoán. Cái chết của Sassaman có thể chỉ là sự trùng hợp với sự rút lui của Satoshi. Không có bằng chứng cụ thể, giả thuyết Sassaman vẫn là một trong những suy đoán bi kịch nhất trong truyền thuyết Bitcoin.

Sự biến mất: Tại sao người sáng lập Bitcoin lại biến mất và điều đó có ý nghĩa gì đối với phi tập trung

Năm 2010, khi Bitcoin bắt đầu thu hút sự chú ý và cộng đồng mở rộng, Satoshi dần trở nên ít hoạt động hơn. Đến giữa 2011, mọi liên lạc công khai đều chấm dứt. Hơn 15 năm trôi qua, vẫn im lặng.

Tại sao Satoshi biến mất? Một số giả thuyết cạnh tranh:

Tránh áp lực pháp lý

Bitcoin được thiết kế rõ ràng để tránh kiểm soát tài chính truyền thống. Khi các chính phủ và cơ quan quản lý bắt đầu để ý đến tiền mã hóa, họ sẽ tìm cách hiểu và kiểm soát nó. Một người sáng lập rõ danh tính sẽ trở thành mục tiêu pháp lý. Bằng cách biến mất, Satoshi đảm bảo không ai có thể bị truy tố vì sự tồn tại hay hành động của Bitcoin.

Nhất quán với triết lý

Nguyên tắc cốt lõi của Satoshi là phi tập trung. Một người sáng lập còn sống và được công nhận rõ ràng sẽ tạo ra một nền văn hóa cá nhân. Các quyết định sẽ tập trung vào một cá nhân. Quyền lực sẽ tập trung. Bằng cách biến mất, Satoshi buộc cộng đồng tự quản lý. Các quyết định trở thành tập thể. Quyền lực vẫn phân tán.

Sự biến mất này có thể là quyết định kỹ thuật quan trọng nhất của Satoshi—một quyết định qua việc vắng mặt.

Nhiệm vụ đã hoàn thành

Đến năm 2010, Bitcoin đã chứng minh được giá trị. Mạng hoạt động, mã nguồn mở, cộng đồng đã hình thành. Công việc của Satoshi đã xong. Người sáng lập đã ươm mầm một ý tưởng để nó có thể tự sống độc lập. Rồi họ rút lui để nó phát triển.

Sự phát triển sau đó của Bitcoin—từ một ý tưởng đến một tài sản trị giá hàng nghìn tỷ đô la—diễn ra mà không có sự hướng dẫn của người sáng lập. Đây có thể là bằng chứng mạnh nhất cho thấy tầm nhìn của Satoshi về hệ thống phi tập trung thực sự đã thành công. Bitcoin không cần người sáng lập. Nó tồn tại và phát triển dựa trên sự đồng thuận.

Kho Bitcoin: Hiểu về tài sản ẩn của Satoshi và tương lai của nó

Một trong những bí ẩn lâu dài của Bitcoin là về tài sản của Satoshi. Khai thác các khối đầu tiên và các khối sớm, Satoshi tích lũy khoảng một triệu Bitcoin—khoảng 4.76% tổng số Bitcoin sẽ ever tồn tại.

Ở giá hiện tại, số tài sản này trị giá hàng chục tỷ đô la. Nhưng những Bitcoin này chưa từng di chuyển. Chúng nằm trong các ví im lặng, không bị xáo trộn kể từ khi tạo ra. Sự im lặng này chính là một manh mối. Hoặc Satoshi:

1. Đã chết, và số Bitcoin này mãi mãi mất tích
2. Còn sống nhưng hoàn toàn cam kết ẩn danh và từ chối làm xáo trộn mạng với các giao dịch lớn đột ngột
3. Giữ số coin để chiến lược, có thể sẽ tái tham gia thị trường Bitcoin vào thời điểm quan trọng
4. Sợ rằng di chuyển số coin này sẽ tiết lộ danh tính của họ

Việc số tài sản khổng lồ này vẫn còn yên lặng suốt hơn 15 năm cho thấy sự kỷ luật hoặc niềm tin phi thường. Đó là hành vi của ai đó không quan tâm đến tiền bạc hoặc rất coi trọng tính toàn vẹn của Bitcoin—hoặc cả hai.

Những ví im lặng này thỉnh thoảng lại xuất hiện trong các giả thuyết. Mỗi lần một địa chỉ Bitcoin có hoạt động sau nhiều năm im lặng, câu hỏi lại đặt ra: đây có phải là Satoshi không? Cho đến nay, các ví im lặng lớn nhất vẫn chưa có dấu hiệu di chuyển.

Câu hỏi muôn thuở: Bí ẩn này nói lên điều gì?

Sau khi phân tích các bằng chứng, manh mối ngôn ngữ, dấu vân tay kỹ thuật và chín ứng cử viên, chúng ta quay lại câu hỏi ban đầu: ai là người sáng lập Bitcoin?

Câu trả lời là chúng ta có thể sẽ mãi mãi không biết. Và đó chính xác là ý định của người sáng tạo Bitcoin.

Thành công của Bitcoin—sự tồn tại và phát triển của nó mà không cần trung tâm quyền lực—chứng minh rằng hệ thống phi tập trung không cần người sáng lập. Họ không cần lãnh đạo. Chỉ cần những người tin tưởng và xây dựng sẵn sàng đóng góp cho một thứ lớn hơn chính họ.

Bí ẩn về Satoshi Nakamoto biến một câu hỏi có thể chỉ cần câu trả lời tiểu sử đơn giản thành một điều sâu sắc hơn nhiều: một tuyên ngôn về khả năng đóng góp ẩn danh, sức mạnh của ý tưởng vượt trên cá nhân, và khả năng tồn tại của các hệ thống vượt qua người sáng lập.

Người sáng lập Bitcoin đã đạt được điều ít ai làm được: họ tạo ra một thứ mang tính cách mạng đến mức câu hỏi về danh tính của họ trở thành thứ yếu so với câu hỏi về sáng tạo của họ. Trong quá trình đó, Satoshi Nakamoto đã chứng minh luận đề cốt lõi của mình: hệ thống quan trọng hơn người sáng lập. Phi tập trung hoạt động. Và đôi khi, hành động cách mạng nhất là tạo ra thứ vĩ đại rồi biến mất, để thế giới xây dựng dựa trên nó mà không cần bóng dáng của bạn.

Đó chính là di sản thực sự của người sáng lập Bitcoin—dù là ai đi nữa.