Nền tảng chứng khoán token hóa của NYSE: Ý nghĩa thực sự và tác động đến thị trường của "gươm hai lưỡi"

Vào đầu năm 2025, Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) chính thức công bố phát triển nền tảng giao dịch và thanh toán chứng khoán token hóa dựa trên công nghệ blockchain. Quyết định này không chỉ đơn thuần là một nâng cấp kỹ thuật, mà còn là sự tái cấu trúc chính các quy tắc đã được ngành tài chính truyền thống xây dựng trong hơn 200 năm lịch sử. Trong bối cảnh ranh giới giữa tài sản kỹ thuật số và tài chính truyền thống đang dần biến mất, sự tham gia của NYSE dự kiến sẽ mang lại ảnh hưởng như một “gươm hai lưỡi” đối với toàn ngành.

Câu hỏi đặt ra là, nền tảng mang tính cách mạng này thực sự có ý nghĩa gì? Nó không chỉ mang lại cơ hội cho các nhà tham gia thị trường, mà còn có thể đe dọa sự tồn tại của các nhóm lợi ích cũ, thể hiện một quá trình chuyển đổi phức tạp và đa tầng lớp.

Giao dịch 24/7 và thanh toán tức thì: Cuộc cách mạng về hiệu quả vốn nhờ công nghệ hybrid

Kiến trúc hybrid mà NYSE áp dụng kết hợp công nghệ “Pillar matching engine” hiện có với chức năng thanh toán dựa trên blockchain. Engine Pillar là công nghệ trung tâm của NYSE, có khả năng xử lý hàng triệu lệnh mỗi giây, và dựa trên nền tảng này, quá trình thanh toán và thanh khoản sẽ được thực hiện trên chuỗi (on-chain), loại bỏ hoàn toàn các chu kỳ thanh toán truyền thống như T+1 hay T+2.

Kết quả là, các giao dịch mua bán có thể đồng thời thực hiện thanh toán tức thì (atomic settlement) về tiền và tài sản. Điều này có nghĩa là rủi ro tín dụng liên quan đến giao dịch chứng khoán truyền thống sẽ biến mất, và vốn sẽ luôn được sử dụng hiệu quả tối đa.

Điểm đáng chú ý nữa là chức năng “giao dịch cổ phiếu lẻ”. Người dùng có thể mua cổ phiếu trị giá hàng nghìn đô la chỉ với số tiền nhỏ bằng đô la Mỹ, mở ra cơ hội cho các nhà đầu tư cá nhân trên toàn thế giới tham gia vào các tài sản có giá trị cao vốn chỉ dành riêng cho các tổ chức lớn. Đây vừa là bước tiến trong dân chủ hóa cơ hội đầu tư, vừa phân tán quyền quyết định giá cả trong cấu trúc thị trường hiện tại.

Về mặt thanh toán vốn, NYSE đã hợp tác chặt chẽ với các ngân hàng như Citybank và Bank of New York Mellon để giới thiệu “tài khoản gửi tiền token hóa”. Trước đây, các thanh toán chứng khoán phụ thuộc vào giờ hành chính ngân hàng, nhưng với tài khoản gửi tiền token hóa, việc chuyển tiền có thể thực hiện theo thời gian thực ngay cả vào cuối tuần hoặc ban đêm. Điều này nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu vốn trong nhiều múi giờ khác nhau, đồng thời giảm đáng kể lượng vốn nhàn rỗi cần giữ.

Cạnh tranh số hóa toàn cầu: Cuộc chiến giữa NYSE, Nasdaq, Sở Giao dịch London và Singapore

NYSE không phải là một thực thể đơn độc. Các sàn giao dịch lớn trên thế giới đã bắt đầu tham gia mạnh mẽ vào thị trường chứng khoán token hóa. Cuộc cạnh tranh này có thể gọi là “cuộc chạy đua vũ trang kỹ thuật số”, khi các sàn tranh giành quyền lực thị trường bằng các phương pháp tiếp cận khác nhau.

Nasdaq đã nộp đơn xin phép SEC vào mùa thu 2025 để giao dịch cổ phiếu token hóa, và đã chọn mô hình “Hybrid”. Trong mô hình này, các lệnh trong cùng một sổ đặt hàng có thể chọn giữa phương thức thanh toán truyền thống hoặc thanh toán token hóa. Đây là chiến lược “tiến hóa từ từ”, mở ra các cơ hội cho nhà đầu tư cũ đồng thời chào đón nhà đầu tư mới.

Trong khi đó, chiến lược của NYSE lại mang tính chủ động hơn. Thay vì chỉ mở rộng lựa chọn, NYSE đang xây dựng nền tảng chứng khoán token hóa độc lập, nhằm tạo ra mẫu chuẩn cho thị trường tài chính thế hệ tiếp theo. Nếu Nasdaq “mở rộng lựa chọn”, thì NYSE lại “xây dựng tiêu chuẩn mới”.

Ở phía bên kia Đại Tây Dương, các động thái cũng rất sôi động. Sở Giao dịch chứng khoán London đang triển khai DisH (Digital Clearing House), nhằm thực hiện thanh toán tức thì xuyên biên giới 24/7, giải quyết các vấn đề về chênh lệch tỷ giá và rủi ro tín dụng. Sàn Deutsche Börse tập trung vào chiến lược “Horizon 2026”, phát triển nền tảng phát hành chứng khoán kỹ thuật số D7 và nền tảng giao dịch tài sản số DBDX, đã đạt quy mô phát hành chứng khoán kỹ thuật số vượt quá 10 tỷ euro. Sở Giao dịch Singapore hợp tác với MAS (Ngân hàng Trung ương Singapore) qua các dự án như Project Guardian và BLOOM Initiative để thử nghiệm thanh toán trái phiếu chính phủ và giấy tờ có giá bằng CBDC.

Tái cấu trúc ngành: Ảnh hưởng “gươm hai lưỡi” của các dự án token hóa, sàn giao dịch tiền mã hóa và nhà cung cấp thanh khoản

Việc NYSE triển khai nền tảng chứng khoán token hóa mang ý nghĩa phức tạp, như một “gươm hai lưỡi” đối với toàn bộ thị trường tiền mã hóa. Đối với các nhà tham gia khác nhau, động thái này sẽ tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức, đan xen trong một bối cảnh cạnh tranh khốc liệt.

Vị thế của các dự án token hóa: Chuyển đổi từ nhà phát hành sang nhà phân phối

Các dự án token hóa như OndonFinance hay Securitize sẽ chịu tác động kép từ sự tham gia của NYSE.

Phía tích cực, quy định trở nên rõ ràng hơn nhiều. Các dự án này đã phải đối mặt với áp lực điều tra của SEC trong nhiều năm, nhưng sự tham gia của các tổ chức tài chính chính thống như NYSE có thể giúp chứng khoán trên blockchain trở thành một phần của hệ sinh thái chính thống, chuyển đổi từ các đổi mới phụ trợ sang sự đồng thuận chính thống. Cơ hội hợp tác với các nhà đầu tư tổ chức cũng sẽ mở rộng đáng kể.

Tuy nhiên, cũng tồn tại thách thức. NYSE kiểm soát nguồn thanh khoản, khiến các dự án hiện tại phải đối mặt với mức cạnh tranh chưa từng có. Hiện tại, các dự án này vẫn giữ vai trò “nhà phát hành tài sản”, nhưng nếu NYSE trực tiếp cung cấp chứng khoán token hóa, họ có thể buộc phải chuyển sang vai trò “nhà phân phối tài sản” hoặc “nhà cung cấp chiến lược”. Điều này đồng nghĩa với việc mất quyền phát hành tài sản.

Vị thế của các sàn giao dịch tiền mã hóa: Hấp thụ thanh khoản hai chiều

Việc NYSE hỗ trợ giao dịch chứng khoán 24/7 sẽ tạo ra đối thủ cạnh tranh mạnh mẽ chưa từng có cho thị trường tiền mã hóa.

Lượng lớn stablecoin còn tồn đọng trên chuỗi có thể chảy vào các tài sản cổ phiếu Mỹ có lợi suất ổn định hơn. Các cổ phiếu token hóa chất lượng cao có mô hình doanh thu rõ ràng, được bảo vệ bởi quy định, sẽ tạo ra hiệu ứng hấp thụ vốn mạnh mẽ đối với các altcoin dựa trên narrative thiếu thực chất, có thể dẫn đến thiếu thanh khoản cho các đồng này.

Nguy hiểm hơn, dòng tiền của các nhà đầu tư cá nhỏ có thể trực tiếp đổ vào nền tảng token hóa của NYSE. Trước đây, các nhà đầu tư này chủ yếu tiếp xúc với cổ phiếu Mỹ qua các sàn giao dịch tiền mã hóa, nhưng có thể trong tương lai họ sẽ ưu tiên chọn nền tảng NYSE an toàn, có quy định rõ ràng hơn.

Vị thế của các nhà cung cấp thanh khoản: Đổi mới toàn diện về chiến lược thuật toán

Sự xuất hiện của thị trường chứng khoán 24/7 đòi hỏi các nhà tạo lập thị trường và nhà cung cấp thanh khoản phải trang bị khả năng phòng hộ rủi ro theo thời gian thực trên toàn thị trường.

Các nhà tạo lập thị trường của NYSE truyền thống cần phải tương thích với các thuật toán AMM (tự động tạo lập thị trường) trong DeFi, trong khi các giao thức DeFi cũng cần tích hợp các công nghệ ghép nối cao tần kiểu Pillar của tài chính truyền thống. Sự kết hợp này có thể tạo ra nhóm nhà cung cấp thanh khoản hàng đầu, có khả năng vận dụng linh hoạt cả hai hệ thống công nghệ.

Tuy nhiên, mô hình 24/7 cũng mang lại rủi ro phân mảnh thanh khoản, đặc biệt vào ban đêm hoặc cuối tuần, khi thanh khoản tại các thị trường địa phương có thể bị cạn kiệt, dẫn đến mở rộng spread và biến động giá bất thường.

“Thích nghi hay bị bỏ lại phía sau”: Chuyển đổi không thể đảo ngược của tài chính số hóa

Việc NYSE phát triển nền tảng chứng khoán token hóa đồng nghĩa với việc tái cấu trúc “tầng lớp logic” của thị trường tài chính truyền thống ở mức độ mã nguồn. Không chỉ là mở rộng thời gian giao dịch không giới hạn, mà còn thúc đẩy hiệu quả vốn, giảm rào cản gia nhập thị trường, và tái phân bổ quyền lực cũ.

Đối với thị trường tài sản số, động thái này đánh dấu sự chuyển đổi từ “câu chuyện ảo” sang “hỗ trợ vật lý”. Đối với tài chính truyền thống, đây là “cuộc cách mạng công nghiệp thứ hai” sau khi tiếp thu năng suất cao của DeFi.

Quyết định tham gia của NYSE chính là tín hiệu rõ ràng về tính không thể đảo ngược của quá trình số hóa hệ thống tài chính. Thay vì còn lựa chọn “tham gia hay không”, thị trường đã bước vào thời kỳ cạnh tranh “thích nghi như thế nào”. Những ai thích nghi thành công sẽ trở thành lãnh đạo của thị trường vốn thế hệ mới, còn những ai không theo kịp sẽ bị đẩy ra ngoài.

Tác động “gươm hai lưỡi” của chứng khoán token hóa sẽ mang ý nghĩa khác nhau hoàn toàn tùy thuộc vào vị thế và năng lực của từng nhà tham gia thị trường.