Cảnh báo của Michael Burry: Thị trường chứng khoán đang đối mặt với một cuộc sụp đổ tồi tệ hơn Dot-Com?

Nhà đầu tư huyền thoại từng dự báo cuộc khủng hoảng nhà ở gần hai thập kỷ trước đang cảnh báo về những rủi ro mới đối với thị trường tài chính ngày nay. Michael Burry, người sáng lập Scion Asset Management, đã lên tiếng về những nguy cơ tiềm ẩn dưới bề mặt của một thị trường chứng khoán có vẻ đang bùng nổ. Mối quan tâm của ông không chỉ về việc định giá quá cao—mà còn về một điểm yếu cấu trúc có thể khiến một đợt sụp đổ tiềm năng trở nên nghiêm trọng hơn cả sự sụp đổ của bong bóng dot-com đầu những năm 2000.

Điểm yếu cấu trúc nguy hiểm của thị trường

Thị trường chứng khoán hiện tại đã có một chu kỳ tăng trưởng khá ấn tượng. Chỉ số S&P 500 đã mang lại lợi nhuận hai chữ số liên tiếp trong ba năm, thúc đẩy các dự đoán về việc liệu một đợt điều chỉnh lớn có thể xảy ra hay không. Trên bề mặt, thị trường ngày nay trông khác biệt so với thời kỳ dot-com. Lúc đó, vô số công ty internet không có doanh thu hay lợi nhuận chỉ dựa vào hype và đầu cơ để tăng giá.

Các công ty chiếm lĩnh đà tăng trưởng ngày nay, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, đều ghi nhận lợi nhuận thực sự và thể hiện các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp. Nvidia là ví dụ điển hình—mặc dù vốn hóa thị trường khoảng 4,6 nghìn tỷ USD có vẻ lớn, tỷ số giá trên lợi nhuận dự kiến (forward P/E) của họ dưới 25, điều này không quá vô lý khi xét đến đà tăng trưởng bùng nổ của công ty.

Tuy nhiên, Michael Burry cho rằng định giá trên toàn thị trường đã trở nên nguy hiểm quá mức. Quan trọng hơn, ông lập luận rằng cấu trúc thị trường chính nó đã tạo ra một điểm yếu mới, khiến cho một sự sụp đổ có thể gây thiệt hại lớn hơn các tiền lệ lịch sử.

Vấn đề đầu tư thụ động: Khi mọi người cùng di chuyển

Điều khiến Michael Burry không thể ngủ yên là sự bùng nổ của các chiến lược đầu tư thụ động. Khác với cuộc khủng hoảng dot-com, khi nhiều cổ phiếu bị định giá quá cao chỉ riêng lẻ và không liên quan đến hiệu suất của thị trường chung, ngày nay có các quỹ chỉ số lớn và quỹ giao dịch trao đổi (ETF) nắm giữ hàng trăm cổ phiếu cùng tăng hoặc giảm theo nhịp.

Sự liên kết này tạo ra rủi ro hệ thống. “Năm 2000, có nhiều cổ phiếu bị bỏ qua mà vẫn giữ vững được ngay cả khi Nasdaq sụp đổ,” Burry nhận xét. “Bây giờ, tôi nghĩ cả hệ thống sẽ sụp đổ.” Lý luận đơn giản—khi Nvidia và các cổ phiếu công nghệ lớn khác chiếm phần lớn trong các quỹ này, và nếu chúng gặp khó khăn, chúng có thể kéo toàn bộ danh mục xuống theo.

Câu chuyện truyền thống về đa dạng hóa danh mục đầu tư bị phá vỡ trong các đợt suy thoái liên kết này. Một danh mục có thể nắm giữ 100 cổ phiếu khác nhau trong các ngành khác nhau, nhưng nếu tất cả đều di chuyển cùng nhau qua các quỹ thụ động, thì sự đa dạng hóa đó gần như chỉ là ảo tưởng.

Xem xét luận điểm của Burry: Lo ngại hợp lý hay rủi ro thời điểm thị trường?

Câu hỏi đặt ra cho các nhà đầu tư là liệu cảnh báo của Michael Burry có nên thúc đẩy hành động ngay lập tức hay chỉ là một lời cảnh báo để theo dõi. Ông đúng khi nói rằng việc bảo vệ trở nên cực kỳ khó khăn khi hoảng loạn lan rộng khắp thị trường. Trong các đợt sụp đổ, nhà đầu tư thường bán tháo toàn bộ danh mục—không chỉ các khoản đầu tư thụ động—làm tăng thiệt hại qua việc bán tháo hàng loạt.

Tuy nhiên, phản biện cũng cần được xem xét. Cố gắng thoát khỏi thị trường dựa trên dự đoán sụp đổ mang theo những rủi ro đáng kể. Suy thoái dự kiến có thể đến sau vài tháng hoặc vài năm nữa. Trong khi đó, các nhà đầu tư chuyển sang tiền mặt có thể chứng kiến thị trường tiếp tục tăng, bỏ lỡ các khoản lợi nhuận đáng kể trong khi vẫn đứng ngoài cuộc.

Câu hỏi nan giải này—giữa việc nhận biết các rủi ro hợp lý và tránh sai lầm đắt giá khi cố gắng dự đoán đỉnh hoặc đáy thị trường—là thách thức trung tâm của các nhà đầu tư ngày nay.

Chiến lược phòng thủ mà không bỏ rơi cổ phiếu

Câu trả lời không nhất thiết là bỏ rơi hoàn toàn cổ phiếu, mặc dù quan điểm cảnh báo của Michael Burry. Có một số cách tiếp cận thực tế giúp nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro hệ thống mà không cần phải dự đoán chính xác thời điểm thị trường đảo chiều.

Tìm kiếm sự kỷ luật trong định giá: Các cổ phiếu có định giá vừa phải so với lợi nhuận và triển vọng tăng trưởng thường có khả năng chống chịu tốt hơn trong các đợt suy thoái. Các cổ phiếu đắt đỏ thường giảm mạnh hơn trong các đợt điều chỉnh.

Chọn các chứng khoán có beta thấp: Các công ty có beta thấp—những cổ phiếu không di chuyển hoàn toàn theo chỉ số thị trường chung—đem lại sự bảo vệ tự nhiên. Khi thị trường chung gặp căng thẳng, các cổ phiếu này thường giảm ít hơn.

Ưu tiên các yếu tố cơ bản: Ngoài các chỉ số giá, các yếu tố như nền tảng doanh nghiệp thực sự mạnh mẽ, lợi thế cạnh tranh bền vững và bảng cân đối vững chắc đều rất quan trọng. Trong thời kỳ thị trường căng thẳng, chất lượng ngày càng được đánh giá cao.

Thực tế là không phải tất cả các cổ phiếu đều giảm cùng nhau trong các đợt điều chỉnh. Trong khi một đợt suy thoái toàn thị trường có thể khó tránh khỏi, mức độ nghiêm trọng và tác động đến từng khoản đầu tư có thể được kiểm soát thông qua lựa chọn cẩn thận và xây dựng danh mục hợp lý.

Quan điểm cân bằng

Michael Burry xứng đáng được ghi nhận vì đã chỉ ra những điểm yếu thực sự trong cấu trúc thị trường ngày nay, đặc biệt là về việc đầu tư thụ động làm tăng rủi ro hệ thống. Hồ sơ dự đoán của ông tạo thêm độ tin cậy cho những cảnh báo này. Tuy nhiên, mối quan tâm của ông không nhất thiết đòi hỏi phải bỏ rơi toàn bộ danh mục.

Thị trường ngày nay trông khác so với thời kỳ dot-com—nhưng không nhất thiết an toàn hơn. Tuy nhiên, vẫn có cơ hội để định vị phòng thủ. Các nhà đầu tư biết nhận thức các rủi ro này, kết hợp với việc lựa chọn cổ phiếu có kỷ luật và định giá hợp lý, có thể bảo vệ tài sản dài hạn của mình mà không mắc phải sai lầm đắt giá khi cố gắng dự đoán chính xác đỉnh hoặc đáy thị trường.