#WhyAreGoldStocksandBTCFallingTogether?

Tại sao Cổ phiếu Vàng và Bitcoin Cùng giảm? Giải mã câu đố về mối tương quan rủi ro 2026

Trong những tuần đầu tháng 2 năm 2026, một cảnh tượng bất thường đã xuất hiện trên các màn hình tài chính: cổ phiếu khai thác vàng và Bitcoin giảm cùng nhau gần như đồng bộ, thách thức những giả định lâu nay về vai trò của chúng trong danh mục đầu tư. Trong khi vàng vẫn duy trì khá ổn định—dao động gần mức cao nhiều năm như một nơi trú ẩn an toàn cổ điển—các cổ phiếu vàng (được đại diện bởi các chỉ số như ETF VanEck Gold Miners – GDX) đã mất từ 12–18% so với đỉnh tháng 1. Trong khi đó, Bitcoin đã lao dốc từ mức trung bình $90,000 đến dưới $65,000 trước khi phục hồi một phần, xóa bỏ khoảng 45–50% so với đỉnh cuối năm 2025.

Sự yếu đi đồng bộ này đã làm các nhà quan sát bối rối, những người vốn thường xem các tài sản liên quan đến vàng và Bitcoin như các công cụ phòng hộ nghịch chiều chống lại sự mất giá của tiền tệ hoặc lạm phát. Vậy điều gì giải thích cho đợt bán tháo chung này?

1. **Chung Rủi ro và Lợi suất thực**
Cả cổ phiếu khai thác vàng và Bitcoin đều hành xử giống như các tài sản tăng beta cao hơn là các nơi trú ẩn an toàn thuần túy trong các giai đoạn lãi suất thực tăng hoặc điều kiện tài chính thắt chặt. Các công ty khai thác vàng mang đòn bẩy hoạt động (chi phí cố định, chi phí thăm dò, nợ), khiến cổ phiếu của họ rất nhạy cảm với biến động giá hàng hóa và lãi suất chiết khấu. Bitcoin, với thị trường phái sinh đòn bẩy khổng lồ và nhóm nhà đầu tư tổ chức trùng lặp lớn với các nhà đầu tư công nghệ và tăng trưởng, phản ứng tương tự với các thay đổi trong tâm lý rủi ro.
Khi lợi suất thực kỳ hạn 10 năm tăng—như đã diễn ra nhẹ nhàng vào đầu 2026 do các số liệu lạm phát dai dẳng và tín hiệu của Fed về việc cắt giảm có tính đo lường—dòng vốn chảy ra khỏi các tài sản được coi là “khoảng thời gian đắt đỏ” hoặc đầu cơ. Vàng giữ giá vì không sinh lãi, không có tín dụng, nhưng các công ty khai thác vàng lại gặp khó khăn do chi phí vốn cao hơn và biên lợi nhuận bị thu hẹp.

2. **Chuỗi giảm đòn bẩy bắt buộc**
Việc tháo gỡ đòn bẩy trong thị trường crypto đã rất khốc liệt. Hơn 2–3 tỷ USD vị thế BTC đã bị thanh lý trong đợt giảm mạnh nhất, kích hoạt các lệnh cắt lỗ và yêu cầu ký quỹ liên tiếp. Nhiều quỹ đa chiến lược và các gia đình đầu tư sở hữu cả BTC và cổ phiếu khai thác vàng (dưới dạng “tài sản cứng” hoặc phòng hộ lạm phát) đã phải chịu áp lực cùng lúc, buộc phải bán ra để đáp ứng nhu cầu thanh khoản. Sự lây lan qua các loại tài sản này đã làm đà giảm mạnh hơn so với những gì các yếu tố cơ bản đơn thuần có thể dự đoán.

3. **Ảnh hưởng từ bán tháo công nghệ và tăng đột biến tương quan**
Đợt bán tháo toàn cầu trong lĩnh vực công nghệ—do các dự báo chi tiêu lớn cho AI từ các tập đoàn lớn—đã kéo theo các tài sản có đặc tính tăng trưởng hoặc đầu cơ. Mối tương quan của Bitcoin với Nasdaq 100 đã dao động trong khoảng 0.65–0.80 trong phần lớn 2025–2026, cao hơn nhiều so với trước 2020. Các cổ phiếu khai thác vàng, thường được xếp vào nhóm vật liệu nhưng hành xử như các cổ phiếu tăng trưởng nhỏ đến trung bình trong các chu kỳ tăng giá, cũng đã chứng kiến mối tương quan với cổ phiếu công nghệ tăng mạnh. Khi các giao dịch “rủi ro tăng” đảo chiều, cả hai đều chịu thiệt hại cùng nhau.

4. **Sức mạnh đồng đô la và động thái carry trade**
Đồng đô la Mỹ tăng giá trở lại—được thúc đẩy bởi kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao hơn trong thời gian dài—đặt áp lực giảm đối với các hàng hóa định giá bằng USD và crypto. Các công ty khai thác vàng cảm nhận rõ điều này qua chi phí đầu vào (lao động, năng lượng, thiết bị thường được định giá bằng USD) và doanh thu chuyển đổi. Bitcoin, thường được dùng như một phương tiện đầu cơ định giá bằng đô la, mất sức hấp dẫn khi đồng đô la mạnh lên.

5. **Sự phân kỳ so với “Vàng thuần túy”**
Vàng vật chất vẫn giữ vững vị thế vì các ngân hàng trung ương tiếp tục mua ròng (hơn 1.000 tấn mỗi năm trong năm thứ ba liên tiếp), căng thẳng địa chính trị vẫn tồn tại, và các danh mục đầu tư tổ chức vẫn tìm kiếm sự cân bằng chống lại biến động của cổ phiếu. Tuy nhiên, cổ phiếu vàng, trong các chu kỳ tăng giá, thường giao dịch với mức nhân tố cao hơn nhiều so với giá trị ròng tài sản ròng và giảm mạnh khi tâm lý tiêu cực—đúng như mô hình hiện tại.

**Điều gì có thể thay đổi câu chuyện?**
Một sự giảm mạnh rõ ràng của lợi suất thực, tín hiệu nới lỏng của ngân hàng trung ương hoặc sự ổn định trong tâm lý về công nghệ/AI có thể giúp cả hai tài sản phục hồi. Đặc biệt đối với Bitcoin, việc bảo vệ thành công mức giá 60.000–62.000 USD (gần trung bình động 200 tuần) có thể kích hoạt các đợt mua bắt đáy. Các cổ phiếu khai thác vàng có thể có tiềm năng tăng lớn nếu vàng vật chất phá vỡ mức trên 2.800–2.900 USD một cách rõ ràng, vì đòn bẩy hoạt động theo cả hai chiều.

Hiện tại, đợt giảm đồng bộ này là một lời nhắc nhở mạnh mẽ: trong thời kỳ rủi ro cao và thiếu thanh khoản, các nhãn hiệu đa dạng hóa danh mục truyền thống có thể bị phá vỡ. Vàng vật chất vẫn có thể là công cụ phòng hộ tối ưu, nhưng cổ phiếu vàng và Bitcoin—dù có nguồn gốc khác nhau—hiện đang hành xử như những người anh em trong cùng gia đình có độ rủi ro cao.

Các nhà đầu tư theo dõi sự kết hợp bất thường này nên chú ý đến hướng đi của lợi suất thực, đà đồng đô la và điều kiện huy động vốn trong các phái sinh crypto sát sao. Câu trả lời cho câu hỏi “tại sao chúng cùng giảm?” cuối cùng chỉ gói gọn trong một từ: rủi ro. Và hiện tại, rủi ro đang rất xa vời.