Tôi nhận thấy một xu hướng thú vị trong thế giới AI — khi số tiền lớn gặp gỡ các nguyên tắc đạo đức, thì không phải lúc nào điều đầu tiên cũng thắng. Câu chuyện của Mira Murati chính là nói về điều đó.

Trước hết, một chút bối cảnh. Trong ngành công nghiệp công nghệ, cô ấy đã đi theo con đường kinh điển: bắt đầu với vai trò kỹ sư, làm việc tại Tesla trên Model X, rồi sau đó đến Leap Motion, nơi cô phụ trách lĩnh vực tương tác giữa con người và máy móc. Nhưng bước ngoặt thực sự bắt đầu khi Mira Murati gia nhập OpenAI vào năm 2018. Tại đó, cô trở thành giám đốc kỹ thuật và phụ trách việc phát triển ChatGPT, DALL-E, Codex — tức là những hệ thống hiện đang thay đổi toàn bộ ngành công nghiệp.

Những người theo dõi sự nghiệp của cô ấy đã thấy ở cô không chỉ là một kỹ sư, mà là một nhà lãnh đạo nói về AI không chỉ từ góc độ kỹ thuật, mà còn từ góc độ đạo đức. Đây là một sự kết hợp hiếm có.

Chính ở đây đã xảy ra điều thú vị. Khi AI trở thành chiến trường chính giữa Google, Microsoft và Meta, Mark Zuckerberg quyết định “chiêu mộ” Mira Murati về phe của mình. Đề nghị lần này rất nghiêm túc — 1 tỷ đô la, để cô đứng đầu mảng AI của Meta. Không phải là lương theo đúng nghĩa cổ điển — đó là cổ phiếu, quyền chọn, và toàn quyền. Với phần lớn mọi người, đó sẽ là lập luận cuối cùng để khiến họ chấp nhận.

Nhưng Mira Murati đã nói không. Và từ đây bắt đầu điều hấp dẫn nhất.

Khi tôi đọc về lời từ chối đó, phản ứng đầu tiên của tôi là hoài nghi — liệu chăng đó chỉ là PR? Nhưng rồi tôi hiểu rằng điều đó hoàn toàn hợp logic với câu chuyện của cô ấy. Những năm tháng tại OpenAI cho thấy cô không chỉ là một người làm công nghệ, mà là một người quan tâm đến việc phát triển AI một cách có trách nhiệm. Cô đã công khai nói rằng các công cụ có sức mạnh như vậy phải phục vụ con người, chứ không chỉ phục vụ lợi ích của các tập đoàn.

Trong khi đó, Meta thường bị chỉ trích vì các vấn đề về quyền riêng tư và đạo đức. Có lẽ Mira Murati chỉ đơn giản là không muốn làm việc trong một công ty mà các giá trị của họ trái ngược với niềm tin của cô. Nghe có vẻ lạ lùng trong một thế giới mà ai cũng lao theo khoản thu nhập tối đa, nhưng chính ở điểm này, lập trường của cô lại nổi bật.

Điều đó có nghĩa là gì? Trước hết, đó là việc trong công nghệ bắt đầu hình thành một kiểu lãnh đạo mới — khi con người chọn sứ mệnh hơn là chọn tiền bạc. Mira Murati đã trở thành biểu tượng cho sự thay đổi đó. Quyết định ở lại và trung thành với các nguyên tắc của mình đã tạo ra làn sóng thảo luận về kiểu lãnh đạo trong ngành AI cần phải như thế nào.

Hiện tại, cô ấy đã không còn ở OpenAI nữa, nhưng vẫn là một tiếng nói có ảnh hưởng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Dù là dự án riêng, tư vấn, hay một vai trò lãnh đạo mới — quan điểm của cô về đạo đức và trách nhiệm sẽ không thay đổi.

Trong thời đại khi AI ngày càng trở thành một công cụ mạnh mẽ hơn, chúng ta cần những nhà lãnh đạo không chỉ nghĩ về việc xây dựng cái gì, mà còn nghĩ về lý do và cách thức thực hiện. Mira Murati đã nhắc nhở mọi người rằng những người như vậy vẫn tồn tại. Và điều đó quan trọng hơn nhiều so với những gì có thể tưởng.