Người sáng lập Muddy Waters cảnh báo: "Bên bán khống hãy nhanh chóng chuẩn bị đạn dược": Khủng hoảng bong bóng AI sẽ còn đáng sợ hơn cả cuộc khủng hoảng tài chính 2008

Nổi tiếng với việc thực hiện các thương vụ bán khống, quỹ Muddy Waters (Muddy Waters) của người sáng lập Carson Block sau khi dùng thử bản Claude mới nhất đã có bước ngoặt quan điểm 180 độ: ông cảnh báo rằng việc AI thay thế công việc tri thức sẽ kích hoạt một cú sụp đổ mang tính hệ thống, khiến “cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 trở nên tương đối nhỏ bé”, và ông đã bắt đầu triển khai các vị thế bán khống với ETF trái phiếu đầu tư cấp và trái phiếu lợi suất cao.
（Tóm tắt trước đó: Nghiên cứu của Đại học California về hiện tượng “AI sương não”: 14% người đi làm bị Agent và tự động hóa làm phát điên, ý định nghỉ việc cao hơn bốn phần mười）
（Bổ sung bối cảnh: Tác giả “Lịch sử loài người” : AI đang trở thành một mối đe dọa, nó tấn công hệ thống vận hành của nền văn minh loài người! Như vũ khí hạt nhân）

Mục lục bài viết

Toggle

• Một sản phẩm AI, đã lật ngược thế giới quan của các nhà quản lý quỹ
• Bán khống không phải cổ phiếu công nghệ, mà là thị trường tín dụng
• “Bên bán khống trở lại” vì sao lại là một tin tức?
• Hiệu ứng lan tỏa đối với thị trường crypto

Cách đây 6 tuần, Carson Block vẫn “hoàn toàn lạc quan” về thị trường chứng khoán Mỹ và nền kinh tế Mỹ. Cho đến khi ông khởi động bản Claude mới nhất, dùng thử được một khoảng thời gian, vị sáng lập Muddy Waters này—người khởi nghiệp từ các đợt bán khống cổ phiếu theo “khái niệm Trung Quốc”, khiến vô số doanh nghiệp khiếp sợ—đã lập tức bị năng lực AI làm cho choáng váng đến mức im lặng.

Trong loạt phỏng vấn với Bloomberg, ông nói thẳng: “Tôi cho rằng cuộc khủng hoảng này sẽ khiến cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu trở nên tương đối nhỏ bé (dwarf the global financial crisis). Nhìn từ trung và dài hạn, sẽ xuất hiện những hệ quả nghiêm trọng đối với kinh tế và thị trường, cũng như các vấn đề tài chính của chính phủ.”

Đối với ông, đây không phải lời cảnh báo hoảng sợ, mà là một sự mặc khải cho cơ hội bán khống: “Với tư cách là một kẻ đi bán khống, đây sẽ là thời điểm ra tay tuyệt vời như trúng vận may (wind at their backs).”

Một sản phẩm AI, đã lật ngược thế giới quan của các nhà quản lý quỹ

Quan điểm của Block đảo chiều, và thời điểm thì rõ ràng đến mức bất thường. Ông nói trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg rằng, 6 tuần trước ông vẫn lạc quan về triển vọng của S&P 500 và toàn bộ nền kinh tế Mỹ, cho đến khi tự mình trải nghiệm bản Claude mới nhất, ông mới nhận ra năng lực của AI đã vượt xa ước tính ban đầu của ông.

Chính chi tiết này cũng đáng để dừng lại mà suy nghĩ: một “tay lão luyện” bán khống, nổi tiếng vì đào sâu báo cáo tài chính và phanh phui gian dối, người đã thay đổi thế giới quan—không phải bởi một báo cáo nghiên cứu nào đó, mà là bởi việc tự tay sử dụng một công cụ AI.

Luận điểm cốt lõi của Block xoay quanh sự đứt gãy mang tính cấu trúc của thị trường việc làm: “Trong 3 năm, 15% việc làm tri thức lương cao của Mỹ có thể biến mất (15% of knowledge worker jobs in 3 years are gone).” Ông nhấn mạnh rằng, nhóm mục tiêu ưu tiên của cú sốc AI này chính là dân văn phòng, người làm việc tri thức—không phải lao động phổ thông ở nhà máy—mà là luật sư, nhà phân tích, kỹ sư, phóng viên.

Bán khống không phải cổ phiếu công nghệ, mà là thị trường tín dụng

Chiến lược vận hành của Block còn chính xác hơn cả điều mà thị trường tưởng tượng—ông không bán khống trực tiếp Nvidia hay Meta như các cổ phiếu công nghệ lớn kiểu đó (ông nói rõ rằng đó là kiểu “widowmaker” mức tự sát liều chết đối đầu trực diện), mà nhắm vào sự lệch định giá trong thị trường tín dụng.

Cụ thể là: bán khống LQD (ETF tín dụng đầu tư cấp của iShares) và HYG (ETF trái phiếu lợi suất cao của iShares).

Lập luận của ông nói một câu đã toạc ra bản chất: “Chênh lệch lợi suất tín dụng hiện đang chặt đến khó tin, biến động tín dụng thì thấp đến khó tin (credit spreads are stupidly tight, credit volatility is stupidly low).” Thị trường căn bản chưa định giá cho cú sốc sắp tới.

Ông phác họa kịch bản sụp đổ như sau:

AI thay thế công việc tri thức của người lao động cổ trắng → nhóm người có thu nhập cao thất nghiệp, sức mua suy giảm → 401(k) nguồn đóng góp hưu trí bị đình trệ, người thất nghiệp rút ngược lại → dòng vốn thụ động dài hạn lớn nhất của thị trường chứng khoán Mỹ bị mất máu mang tính cấu trúc → chênh lệch lợi suất tín dụng bung rộng, thị trường trái phiếu lợi suất cao gặp sự cố đầu tiên → thị trường cổ phiếu liên động sụp đổ mang tính hệ thống

Điểm khởi đầu của chuỗi logic này là thị trường tín dụng—không phải bản thân thị trường cổ phiếu.

“Bên bán khống trở lại” vì sao lại là một tin tức?

Trong vài năm qua, xu hướng tăng của phe mua trên thị trường chứng khoán Mỹ vẫn tiếp diễn, và môi trường lãi suất dao động liên tục khiến các tổ chức chuyên đi bán khống gần như đều chịu thua. Danh sách những “tay đại bàng bán khống” rút lui đã gần như trở thành một danh sách liệt kê các “tử đạo”:

Jim Chanos, năm 2001 thành công bán khống Enron (Enron), được ca tụng là một trong những nhà bán khống xuất sắc nhất trong lịch sử; đến cuối năm 2023, ông chính thức đóng quỹ phòng hộ chủ lực, chấm dứt sự nghiệp bán khống hơn 40 năm. Nathan Anderson dẫn dắt Hindenburg Research đã từng bán khống Adani Group, Nikola, Block… và đầu năm 2025 tuyên bố giải tán.

Trong bối cảnh như vậy, Carson Block không những không dừng lại, mà còn công khai tuyên bố tái khởi động kế hoạch bán khống, và mục tiêu của ông lại hướng tới thị trường tín dụng có ý nghĩa mang tính hệ thống hơn cả từng cổ phiếu—đây mới chính là giá trị tin tức thực sự của lời cảnh báo lần này.

Hiệu ứng lan tỏa đối với thị trường crypto

Nếu dự đoán của Block trở thành sự thật, thì cú khủng hoảng trên thị trường tín dụng này đối với tài sản crypto sẽ không thể tránh khỏi. Trong lịch sử, mỗi khi chênh lệch lợi suất tín dụng mở rộng nhanh chóng, tài sản rủi ro thường chịu áp lực toàn diện—việc Bitcoin và Ethereum “đứt đôi” chỉ trong một ngày trong cuộc khủng hoảng thanh khoản tháng 3/2020 chính là ví dụ trước đó.

Một góc nhìn khác đáng chú ý là phản ứng của Cục Dự trữ Liên bang (Fed): nếu tỷ lệ thất nghiệp thực sự tăng do cú sốc từ AI, thì kỳ vọng về việc hạ lãi suất sẽ đến sớm hơn; điều này là con dao hai lưỡi đối với câu chuyện dài hạn của Bitcoin (chống lạm phát, chống tình trạng phát hành tiền quá mức)—thắt chặt thanh khoản trong ngắn hạn sẽ giết chết định giá, nhưng nới lỏng trong dài hạn lại có thể tạo ra động lực bật lại.

Nhưng có lẽ đáng chú ý hơn cả là chính cách Block lật ngược quan điểm: một công cụ AI, trong vài tuần đã thay đổi khung đánh giá toàn bộ thị trường của một nhà đầu tư kỳ cựu. Khi những “khoảnh khắc bừng tỉnh” tương tự bắt đầu xảy ra theo lô giữa các nhà đầu tư tổ chức, logic định giá của thị trường có thể sẽ tái cấu trúc nhanh chóng và mạnh mẽ hơn cả bất kỳ dự báo nào từ các mô hình.