Thời đại AI cũng không thoát khỏi nghịch lý Jevons

Có bạn tò mò, từ 60 đô la Mỹ cho mỗi triệu Token giảm xuống còn 0,3 đô la Mỹ, trong khi chi tiêu toàn cầu cho AI lại tăng hơn 3 lần, chuyện này rốt cuộc là sao?
Chỉ trong tuần trước, DeepSeek công bố giảm giá vĩnh viễn V4-Pro, mức giảm tối đa 99%; Xiaomi MiMo cũng nhanh chóng theo sau, gói Token có thể sử dụng tăng gấp 5-8 lần. Gần như cùng lúc đó, Alibaba Cloud, Tencent Cloud lại âm thầm nâng giá tính toán AI và dịch vụ, một số mức tăng vượt quá 400%.
Token càng rẻ, hóa đơn AI của doanh nghiệp lại càng đắt, câu chuyện của máy hơi nước đang được lặp lại trên Token
Năm 1865, nhà kinh tế Anh William Stanley Jevons phát hiện ra một hiện tượng phản trực giác: Sau khi Watt cải tiến máy hơi nước, hiệu suất nhiệt tăng mạnh, vốn dĩ nên giảm tiêu thụ than, nhưng kết quả là tiêu thụ than của toàn nước Anh lại bùng nổ.
Giải thích của Jevons rất đơn giản: Khi hiệu quả sử dụng của một nguồn tài nguyên tăng lên, chi phí giảm xuống, nó sẽ được sử dụng trong nhiều bối cảnh vốn dĩ “không đủ khả năng”. Tổng cầu tăng trưởng vượt xa những tiết kiệm do nâng cao hiệu quả mang lại.
Hôm nay, Token đang hoàn hảo tái hiện câu chuyện này.
Khi mỗi triệu Token vẫn bán với giá 60 đô la Mỹ cao ngất, AI chỉ có thể phục vụ các lĩnh vực cao cấp như định lượng tài chính, nghiên cứu thuốc mới, v.v., những “chỗ tiêu tiền” đắt đỏ. Khi giá giảm xuống còn vài xu hoặc thậm chí vài phần trăm đồng, hệ thống dịch vụ khách hàng, hỗ trợ lập trình, giảng dạy cá nhân hóa, sản xuất nội dung hàng loạt… hàng loạt các lĩnh vực vốn dĩ không đủ khả năng dùng AI giờ đây bùng nổ toàn diện.
Trong tương lai, tín hiệu giá của Token sẽ tiếp tục phân tách: các mô hình cơ bản tiếp tục cạnh tranh về giá, năng lực tính toán đám mây liên tục tăng giá, trí tuệ đỉnh cao vẫn duy trì mức giá cao. Nhưng bất kể giá cả bề mặt biến động thế nào, tổng chi tiêu liên tục tăng, xu hướng cung không đủ cầu về năng lực tính toán dài hạn, đã được Jevons dự đoán từ 160 năm trước.