#夏日创作营 SpaceX “cưa băng” lên 115, nhưng Starship mới là thứ đi đúng hướng! Giờ có thể mua vào lúc điều chỉnh không?

Một cảnh hơi kịch tính: Starship của SpaceX vừa hoàn tất chuyến bay thử nghiệm thứ 13 vào ngày 25/7. Các bộ tăng lực đáp xuống Vịnh Mexico, còn tàu tầng trên được điều khiển và thu hồi ở Ấn Độ Dương. Musk nói: “Starship còn nguyên vẹn, không hư hại. Nó đang nổi trên biển và truyền dữ liệu telemetry.”
Chỉ hai ngày trước đó, giá cổ phiếu SpaceX vừa chạm mức đóng cửa thấp nhất kể từ khi lên sàn. Một bên là tên lửa biến thành “nó đã hoạt động”, bên còn lại là cổ phiếu bị cắt đôi. Cách bố trí “twisted” kiểu này là điểm vào tốt nhất để hiểu công ty đang đứng ở đâu ngay lúc này.
Trước mắt là sổ cái trực tiếp (SPCX, Nasdaq)
Giá chào $135 (6/12) → Đỉnh $225,64 (6/16) → Đóng cửa 7/24 $115,07
Giảm khoảng 49% so với đỉnh, hiện thấp hơn giá chào; đáy trong ngày 7/23 là $110,85
Vốn hóa hiện tại khoảng $1,5 nghìn tỷ, với hơn $1 nghìn tỷ bị xóa sổ so với điểm cao nhất
Trong tuần này SpaceX giảm khoảng 7%, và khối tài sản cá nhân của Musk giảm khoảng $130 tỷ trong cả tuần
1. Vì sao tụt mạnh đến vậy
Không phải là tên lửa nổ tung. Thử nghiệm Starship ngày 16/7 bị hủy vì một động cơ không kích hoạt, tắt tự động—nhưng logic thực sự phía sau đợt giảm nằm ở nơi khác.
Bốn lý do chồng lên nhau:
1、Câu chuyện về AI bị định giá lại
Trong những ngày đầu sau khi niêm yết, thị trường định giá theo kiểu “hạ tầng điện toán AI”, khiến tỷ lệ giá trên doanh thu từng vọt lên 90-110 lần (Tesla chỉ khoảng 15 lần). Nhà phân tích Adam Jonas của Morgan Stanley gần đây nói thẳng: vòng bán ra này đã đẩy giá cổ phiếu tới mức mà thị trường “hầu như không còn định giá gì cho mảng kinh doanh AI”. Nói cách khác, phần được định giá trước đó là “premium cho câu chuyện”, và giờ câu chuyện đang phai—vì vậy premium rút đi trước.
2、Shorts đang gia tăng, không hề rút lui
Ortex, nhà cung cấp dữ liệu tài chính, cho biết vào ngày 24/7 rằng nhà đầu tư đang short SpaceX đã nắm lãi giấy là $15,5 tỷ; trong số cổ phiếu có sẵn để giao dịch, 56% (khoảng 360 triệu cổ phiếu) đã được mượn để short. Musk cảnh báo ngày 17/7 rằng các nhà short nặng dài hạn có “xác suất sống sót rất thấp”, nhưng phía short không đóng—thậm chí còn tiếp tục bổ sung thêm.
3、Giải tỏa (unlock) treo lơ lửng trên đầu như một lưỡi kiếm
Ngày 6/8, 911,5 triệu cổ phiếu bị hạn chế do người nội bộ nắm giữ sẽ được giải tỏa, tương ứng giá trị vốn hóa thị trường tối đa khoảng $116 tỷ; đến đầu tháng 12, số cổ phiếu lưu hành dự kiến tăng từ 639 triệu hiện tại lên 5,33 tỷ. Nguồn cung đột ngột nhân lên vài lần—đó cũng là lý do khiến phe short cảm thấy có thêm động lực để tiếp tục đặt cược.
4、Việc sáp nhập xAI khiến các khoản lỗ bị dàn trải ra
Trong năm nay, vào tháng 2, SpaceX sáp nhập xAI với khoảng $250 tỷ (bao gồm Grok và nền tảng X). Sau hợp nhất, doanh thu Q1/2026 là $4,69 tỷ (so với cùng kỳ năm trước +15%), nhưng lỗ ròng là $15k, và chi tiêu vốn là $10,1 tỷ—tương đương 2,15 lần doanh thu. Trên sổ sách, lần đầu tiên “những mảng kinh doanh tạo ra tiền” và “những mảng đốt tiền” được thể hiện cùng lúc.
2. Giá trị tương lai có đáng không? Nhìn 3 trụ cột
Dù cổ phiếu tăng hay giảm, cơ cấu kinh doanh của SpaceX có thể chia thành 3 phần. Khách quan là chất lượng khác nhau rất rõ:
Trụ cột một: Starlink (cỗ máy tạo tiền duy nhất)
Doanh thu Starlink trong Q1 là $3,26 tỷ, chiếm 69,4% cả nhóm. Cả năm 2025, mảng này đóng góp $11,4 tỷ doanh thu và $4,4 tỷ lợi nhuận hoạt động—đây là phân khúc duy nhất tạo dòng tiền dương trên toàn cầu. Có 10,3 triệu thuê bao. Nhưng nỗi lo nằm ở chi tiết: doanh thu trung bình trên mỗi người dùng (ARPU) giảm từ $99 năm 2023 xuống $66 trong Q1 năm nay, do cắt giảm giá để thu hút người dùng mới. Amazon Kuiper, OneWeb và chòm sao GW của Trung Quốc đều đang tăng tốc để giành thị phần.
Trụ cột hai: Starship (công cụ phá vỡ chi phí)
Trong chuyến bay thử nghiệm thứ 13 này, đầu tiên tàu đã triển khai 20 vệ tinh Starlink V3 bản thương mại (bao gồm 6 vệ tinh có camera giám sát tấm khiên nhiệt). Đây là một bước tiến gần hơn đến “các lần phóng thương mại được chuẩn hóa”. Mục tiêu của SpaceX là tái sử dụng hoàn toàn, và giảm chi phí lên $183 mỗi kg để đưa vào quỹ đạo vào năm 2030. Nhưng Falcon 9 đã bay 658 lần với tỷ lệ thành công trên 99%, cắt chi phí phóng hơn 85%. Tuy vậy, “khả năng tái sử dụng hoàn toàn nhờ thu hồi tầng trên” vẫn chưa được xác thực. Lịch trình giao hàng hóa tải trọng rất có khả năng bị trễ 12-18 tháng so với kế hoạch ban đầu.
Trụ cột ba: Điện toán AI (tiềm năng tăng giá lớn nhất, nhưng cũng đốt tiền nhiều nhất)
Sau khi hợp nhất xAI, SpaceX cũng giành được thỏa thuận dài hạn của Google (từ tháng 10/2026 đến tháng 6/2029: $92 triệu mỗi tháng để khóa khoảng 110k GPU NVIDIA) và cam kết tính toán từ Anthropic. Nếu tất cả được triển khai, có thể cộng thêm khoảng $26 tỷ doanh thu mỗi năm. Nhưng cái giá là dòng tiền tự do sẽ vẫn âm xuyên đến năm 2030; giai đoạn 2026-2030, SpaceX dự kiến huy động thêm khoảng $270 tỷ nợ.
3. Phán xét khách quan: giờ có phải quá đắt?
Làm phép tính thì kết luận không hẳn chỉ là đen hay trắng:
Định giá vẫn cao, nhưng không đến mức quá phi lý. Dùng vốn hóa thị trường khoảng $1,5 nghìn tỷ và ước tính doanh thu năm 2025 là $18,7 tỷ, tỷ lệ giá trên doanh thu (PS) vào khoảng 80 lần—vẫn cao hơn xa Tesla (khoảng 15 lần) và Nvidia (khoảng 32 lần).
Quan trọng hơn, hãy nhìn định giá theo tổng hợp các bộ phận (SOTP). Các tổ chức nghiên cứu ước tính rằng trong vốn hóa thị trường hiện nay, chỉ khoảng 35% tương ứng với các mảng đã được xác thực (Falcon 9 + băng thông truyền thống của Starlink). 65% còn lại, khoảng $1,3-1,4 nghìn tỷ, hoàn toàn là đặt cược vào ba mảng kinh doanh định hướng tương lai mà hiện vẫn chưa được chứng minh đầy đủ.
Phe bò cũng có lý do để tin. Goldman Sachs bắt đầu theo dõi vào đầu tháng 7 với khuyến nghị “Buy” và mục tiêu $205. Họ kỳ vọng doanh thu sẽ tăng lên $474,3 tỷ vào năm 2030 (CAGR 5 năm 91%). Giá mục tiêu trung bình trên 29-32 tổ chức là khoảng $232-243, và Morgan Stanley đưa ra $300. Cược đặt ra là cả ba phần tương lai đều có thể được giao cùng lúc.
Phe gấu tập trung vào những ràng buộc thực tế: tác động lên nguồn cung từ các đợt giải tỏa; nguy cơ sụp đổ định giá nếu câu chuyện về AI bị bác bỏ; và dòng tiền tự do âm kéo dài kèm nhu cầu tài trợ rất lớn trong dài hạn.
Với người bình thường muốn tự đánh giá xem có đáng hay không, bạn chỉ cần theo dõi 3 tín hiệu
1、Liệu Starship có thể triển khai ổn định hàng hóa thương mại hay không - V3 chuyển từ “chuyến bay thử nghiệm thành công” sang “các lần phóng hằng tháng” là nền tảng để câu chuyện chi phí giữ được;
2、Sau đợt giải tỏa ngày 6/8, liệu giá cổ phiếu có trụ vững hay không - hàng tỷ cổ phiếu tràn ra, và thị trường sẽ bình chọn bằng tiền thật;
3、Liệu các đơn hàng điện toán AI có mang về tiền mặt thực hay không - xác nhận từ thu nhập trên báo cáo tài chính, đừng chỉ nhìn các thỏa thuận trên giấy.
Cuối cùng, thứ mọi người đang mua vào ở SpaceX ngay lúc này là xác suất rằng “ba thứ tương lai này sẽ được giao cùng lúc.” Nếu chỉ một trong số đó không đạt, định giá sẽ phải được đặt lại. Nếu cả ba đều ổn, thì nhìn lại, mức $115 hiện tại có thể là sàn. Không cần vội kết luận—chỉ cần theo dõi ba tín hiệu đó lần lượt được kiểm chứng. $SPCX ‌