Các nhà sản xuất tấm pin mặt trời từ bỏ bạc đắt đỏ, chuyển sang đồng khi chi phí tăng vọt

Ngành công nghiệp pin mặt trời đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng bất ngờ. Giá bạc đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục là US$93.77 mỗi ounce—gần gấp đôi mức của tháng 9 và tăng khoảng 200 phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái. Đối với các nhà sản xuất pin mặt trời, điều này tạo ra một vấn đề cấp bách: bạc hiện chiếm khoảng 14 phần trăm tổng chi phí sản xuất pin mặt trời, một sự tăng đột biến rõ rệt so với chỉ 5 phần trăm vào năm 2023.

Phép tính này thật khắc nghiệt. Với số lượng lắp đặt pin mặt trời toàn cầu đạt mức kỷ lục, các nhà sản xuất đang bị mắc kẹt giữa nhu cầu tăng vọt và chi phí nguyên liệu không bền vững. Các nhà sản xuất hàng đầu của Trung Quốc đã quyết định hành động.

Sự chuyển đổi của ngành khỏi bạc

Trung Quốc chiếm hơn 80 phần trăm công suất sản xuất pin quang điện toàn cầu. Để đối phó với sự biến động của bạc, các nhà chơi lớn đang tích cực tìm kiếm các lựa chọn thay thế. LONGi Green Energy đã công bố kế hoạch bắt đầu sản xuất hàng loạt pin mặt trời sử dụng kim loại cơ bản thay vì bạc bắt đầu từ Quý 2 năm 2025. JinkoSolar Holding tuyên bố ý định tương tự vào tháng 12, cam kết sản xuất quy mô lớn mà không dùng bạc. Nhà cạnh tranh nhỏ hơn Shanghai Aiko Solar Energy đã sản xuất pin mặt trời 6.5 gigawatt loại loại bỏ hoàn toàn bạc.

Đây không phải là thử nghiệm đơn lẻ—đây là một sự chuyển đổi cấu trúc. Sự hội tụ của các nỗ lực này cho thấy ngành công nghiệp pin mặt trời đang thay đổi căn bản thiết kế và quy trình sản xuất để quản lý chi phí.

Tại sao đồng trở thành lựa chọn tự nhiên

Trong số các kim loại cơ bản, đồng đã nổi lên như là ứng viên hàng đầu để thay thế bạc trong tính toán giá pin mặt trời. Trong khi bạc giao dịch ở mức cao hơn khoảng 22.000 phần trăm mỗi ounce troy so với đồng, kim loại đỏ này mang lại những lợi thế hấp dẫn:

• Phong phú: Đồng có nguồn cung dồi dào hơn nhiều so với bạc
• Hiệu quả về chi phí: Rẻ hơn đáng kể trong chuỗi cung ứng
• Ổn định nguồn cung: Lợi thế từ mạng lưới cung ứng đa dạng và ổn định hơn

Tuy nhiên, đồng không phải là sự thay thế hoàn hảo. Độ dẫn điện của nó thấp hơn một chút so với bạc, và quá trình oxy hóa gây ra các thách thức về độ bền cho các hệ thống pin mặt trời lâu dài.

Thách thức kỹ thuật: Kiến trúc tế bào quan trọng

Con đường phía trước phụ thuộc nhiều vào công nghệ tế bào pin mặt trời nào chiếm ưu thế. Tế bào TOPCon (tunnel oxide passivated contact) hiện dẫn đầu thị trường và dự kiến sẽ chiếm 70 phần trăm sản lượng vào năm 2026. Việc thích nghi đồng với quy trình sản xuất TOPCon đòi hỏi nhiệt độ cực cao, khiến quá trình chuyển đổi này gặp nhiều thách thức về kỹ thuật.

Tế bào (BC) liên hệ lưng do các công ty như LONGi sản xuất, cung cấp một lộ trình tích hợp đồng đơn giản hơn. Quy trình sản xuất đã được điều chỉnh này ít phức tạp hơn nhiều, khiến tế bào BC trở thành một công nghệ hấp dẫn cho các giải pháp pin mặt trời dựa trên đồng.

Đáng chú ý, các tế bào BC đã thể hiện hiệu suất vượt trội—dữ liệu thực tế cho thấy chúng tạo ra nhiều năng lượng hơn tới 11 phần trăm trong suốt vòng đời so với các mô-đun TOPCon, biến chúng thành một chiến thắng kép: cả về giảm chi phí lẫn nâng cao hiệu quả.

Tiêu thụ bạc trong tương lai sẽ ra sao?

Hậu quả đã bắt đầu rõ ràng. Viện Bạc dự báo rằng nhu cầu bạc công nghiệp sẽ giảm 2 phần trăm vào năm 2025 xuống còn 665 triệu ounce, trong đó ngành năng lượng mặt trời chiếm khoảng 5 phần trăm của mức giảm đó—mặc dù các lắp đặt PV toàn cầu đạt mức cao kỷ lục. Sự giảm này xuất phát trực tiếp từ các nhà sản xuất sử dụng ít bạc hơn cho mỗi module.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này sẽ không xảy ra trong một sớm một chiều. Chi phí sản xuất cho tế bào BC sẽ chưa thể đạt ngang bằng với quy trình TOPCon đã được thiết lập cho đến cuối thập kỷ này. Các nhà quan sát thị trường dự đoán sẽ có một giai đoạn tồn tại song song từ 2028 đến 2030, khi cả hai công nghệ cùng hoạt động.

Sự chuyển hướng của ngành công nghiệp pin mặt trời khỏi bạc phản ánh các lực lượng thị trường rộng lớn hơn: nhu cầu mở rộng sản xuất một cách hiệu quả trong khi quản lý rủi ro từ biến động giá hàng hóa. Liệu đồng có thể trở thành câu trả lời lâu dài hay không còn phụ thuộc vào việc tiếp tục cải tiến công nghệ và đột phá trong sản xuất trong những năm tới.