Chứng khoán năm Ngọ tăng mạnh đầu tiên, cổ phiếu AI bán tháo điên cuồng

Cơn sốt AI trên thị trường cổ phiếu Hồng Kông đã cháy từ trước Tết đến sau Tết, và trong đợt ăn mừng này, MiniMax cùng Zhipu chắc chắn là những nhân vật nổi bật nhất.

Ngày 20 tháng 2, thị trường cổ phiếu Hồng Kông đón ngày giao dịch đầu tiên của năm Mã theo lịch âm, hai mã cổ phiếu của các mô hình AI lớn nội địa “Song Tử” đều tăng mạnh. Đến cuối ngày, Zhipu tăng 42,72%, đạt 725 HKD/cổ phiếu; MiniMax cũng tăng hơn 14%, đạt 970 HKD/cổ phiếu, giá trị vốn hóa của hai công ty cùng nhau vượt mốc 3000 tỷ HKD.

3000 tỷ HKD là gì? So sánh, giá trị vốn hóa hiện tại của JD.com khoảng 2945,84 tỷ HKD, điều này có nghĩa là hai công ty AI chưa đầy 10 năm thành lập đã âm thầm vượt qua các ông lớn internet lâu năm hơn 20 năm hoạt động.

Hiệu ứng giàu có từ AI thực sự đáng kinh ngạc.

Tăng hơn 400% trong hai tháng

Huyền thoại về cổ phiếu của MiniMax và Zhipu không bắt đầu từ Tết Nguyên Đán, mà đã được ấp ủ từ khi hai công ty niêm yết. Là những doanh nghiệp mô hình AI lớn nội địa đầu tiên niêm yết trên thị trường Hồng Kông, kể từ khi lên sàn, hai công ty đã trải qua một đợt tăng trưởng mạnh mẽ.

Đầu tiên là Zhipu, được mệnh danh là “Cổ phiếu mô hình lớn toàn cầu đầu tiên”, chính thức giao dịch trên HKEX vào ngày 8 tháng 1 năm 2026, giá phát hành là 116,2 HKD/cổ phiếu, ngày đầu tiên giao dịch đã “mở hàng” thành công, vốn hóa đạt 57,89 tỷ HKD. Đáng chú ý, trong giai đoạn phát hành công khai trước khi niêm yết, cổ phiếu đã được đặt mua vượt quá 1160 lần, cho thấy sự quan tâm lớn của thị trường.

Sau khi niêm yết, giá cổ phiếu Zhipu liên tục tăng trưởng ổn định. Đặc biệt là vào tháng 2, mô hình ẩn danh “Pony Alpha” bùng nổ trong cộng đồng quốc tế, có tin đồn cho rằng mô hình này chính là thế hệ mô hình lớn mới của Zhipu sắp ra mắt, GLM-5. Nhận được tin này, giá cổ phiếu Zhipu bắt đầu tăng như tên lửa, chỉ trong 4 ngày giao dịch từ 9 đến 12 tháng 2, mức tăng tối đa vượt quá 110%.

Ngày 12 tháng 2, Zhipu chính thức mở mã nguồn cho mô hình chủ lực thế hệ mới GLM-5, cùng ngày công bố tăng giá dịch vụ đăng ký GLM Coding Plan, mức tăng tổng thể bắt đầu từ 30%. Ngay ngày hôm sau, giá cổ phiếu tăng 20,65%. Đến ngày 20 tháng 2, ngày giao dịch đầu tiên của năm Mã, cổ phiếu Zhipu tăng 42,72%, vốn hóa tăng thêm 96,7 tỷ HKD trong một ngày, tương đương với việc “tăng lên” quy mô của một nền tảng Bilibili.

Chỉ sau 43 ngày niêm yết, cổ phiếu Zhipu đã tăng tổng cộng hơn 524%, vốn hóa đạt 323,24 tỷ HKD.

So với Zhipu, hiệu suất của MiniMax trong ngày đầu lên sàn còn ấn tượng hơn. Ngày 9 tháng 1, MiniMax chính thức giao dịch trên HKEX, ngày hôm đó tăng 109,09%, giá cổ phiếu đạt 345 HKD, vốn hóa trực tiếp vọt lên 1067 tỷ HKD.

Từ tháng 2 trở đi, giá cổ phiếu MiniMax theo sát đà tăng của ngành AI, từ 515 HKD/cổ phiếu ngày 9 tháng 2, tăng lên 970 HKD/cổ phiếu vào ngày mùng 4 Tết, trong chưa đầy 10 ngày, mức tăng gần 90%, gấp 4,88 lần so với giá phát hành 165 HKD, vốn hóa từ ngày đầu niêm yết tăng lên 3042,3 tỷ HKD.

Đáng chú ý, ngày 13 tháng 2, MiniMax chính thức công bố ra mắt mô hình văn bản thế hệ mới MiniMax M2.5, được thị trường xem là một trong những yếu tố thúc đẩy giá cổ phiếu tiếp tục tăng mạnh.

Từ “mở hàng” thành công ngày đầu, đến mức tăng hơn 4 lần, màn ra mắt của Zhipu và MiniMax trên thị trường vốn là hoàn hảo. Hiệu suất mạnh mẽ của hai công ty trên thị trường Hồng Kông không chỉ giúp các nhà đầu tư thị trường thứ cấp thu lợi lớn, mà còn giúp kế hoạch sở hữu cổ phần của nhân viên đạt được những thành quả vượt mong đợi.

Theo bản cáo bạch trước đó, cả hai công ty đều đã triển khai kế hoạch sở hữu cổ phần cho nhân viên trước khi niêm yết, trong đó Zhipu có tỷ lệ sở hữu của nhân viên lên tới 51,2%, còn MiniMax gần như toàn bộ nhân viên đều sở hữu cổ phần. Với giá trị vốn hóa hiện tại, nhiều nhân viên chủ chốt đã đạt được “tự do tài chính” nhờ sở hữu cổ phần.

Nhà đầu tư đón nhận “mở hàng” đầu năm

Tất nhiên, so với các nhà đầu tư cá nhân và nhân viên nắm giữ cổ phần trong thị trường thứ cấp, thì các tổ chức đầu tư cấp một từ thời kỳ khởi nghiệp của công ty mới chính là những người hưởng lợi lớn nhất trong bữa tiệc giàu có này.

Nói về Zhipu trước tiên. Zhipu xuất phát từ kết quả chuyển đổi công nghệ của Khoa học Máy tính tại Đại học Thanh Hoa, bắt nguồn từ Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Tri thức (KEG) của Đại học Thanh Hoa thành lập năm 1996. Nhân vật chủ chốt, nhà khoa học trưởng Tang Jie, đến từ viện này, đã dẫn dắt phát triển mô hình mở nguồn lớn đầu tiên của Trung Quốc “悟道 2.0”, đồng thời thiết kế kiến trúc mô hình dòng GLM, thúc đẩy công nghệ mô hình lớn nội địa tự chủ.

CEO của công ty, Zhang Peng, tốt nghiệp Khoa học Máy tính của Đại học Thanh Hoa, là tiến sĩ dẫn đầu sáng tạo của Thanh Hoa, Chủ tịch Liu Debing từng giữ chức Phó trưởng Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Dữ liệu và Big Data của Viện Nghiên cứu Khoa học Dữ liệu Thanh Hoa.

Với nền tảng “hệ sinh thái Thanh Hoa” và “nhà khoa học khởi nghiệp”, Zhipu từ khi thành lập đã thu hút sự chú ý của vốn đầu tư, nhanh chóng trở thành “dự án nổi bật” trong thị trường cấp một.

Theo dữ liệu của CVSource của iResearch, trước khi niêm yết, Zhipu đã nhận được đầu tư từ hơn 50 tổ chức. Trong đó có các quỹ VC/PE như Zhongke Chuangxing, Dacheng Caizhi, Junlian Capital, Qiming Venture Partners, Today Capital, Lightspeed, Shunwei Capital, Sequoia China, Hillhouse, Yunhui Capital, China Merchants Venture, cùng các tập đoàn công nghiệp như Meituan, Ant Group, Alibaba, Tencent, Xiaomi.

Hiện tại, các tổ chức chưa thoái vốn vẫn còn trong thời gian hạn chế bán ra, nhưng theo giá cổ phiếu hiện tại, lợi nhuận chưa thực hiện đã rất đáng kể.

Lợi nhuận của các nhà đầu tư giai đoạn đầu còn ấn tượng hơn. Năm 2019, khi mới thành lập, Zhipu đã nhận được khoản đầu tư hạt giống 40 triệu nhân dân tệ từ Zhongke Chuangxing, định giá sau đầu tư là 375 triệu nhân dân tệ. Tính đến nay, Zhongke Chuangxing vẫn nắm giữ khoảng 1,34% cổ phần của Zhipu, và khi vốn hóa công ty tăng lên 3232,4 tỷ HKD, giá trị cổ phần của họ đạt tới 43,3 tỷ HKD.

Nhìn sang MiniMax. Đầu năm 2022, cựu Phó Chủ tịch của SenseTime, Yan Junjie, đã từ bỏ quyền chọn cổ phiếu trước khi SenseTime lên sàn, để thành lập MiniMax, tập trung vào phát triển mô hình đa phương thức.

Trong 3 năm qua, công ty cũng đã quy tụ một đội ngũ đầu tư hàng đầu, gồm các nhà đầu tư lớn như Hillhouse, IDG, Sequoia, GGV, MingShi, China Life, cùng các nhà đầu tư công nghiệp như MiHoYo, Alibaba, Tencent, Xiaohongshu.

Trong đó, Hillhouse, MiHoYo, Yunqi Capital, IDG là các nhà đầu tư thiên thần sớm nhất của công ty, với định giá sau đầu tư ban đầu là 2 tỷ USD (khoảng 13,8 tỷ nhân dân tệ). Tính theo giá đóng cửa ngày 20 tháng 2, lợi nhuận của các tổ chức này đã vượt quá 100 lần.

Khi hai công ty hoàn tất thời gian khóa cổ phần, các tổ chức này sẽ đón nhận thời khắc thu hoạch thực sự.

Các mô hình AI lớn bắt đầu “hút tiền” toàn diện

Thực tế, sự tăng vọt của cổ phiếu MiniMax và Zhipu chỉ là một phần trong bức tranh về ngành mô hình AI lớn trong thị trường vốn gần đây, câu chuyện huy động vốn cấp một cũng rất đáng chú ý.

Thông tin ban đầu xuất phát từ “Mặt tối của mặt trăng”, ngày 31 tháng 12, “Mặt tối của mặt trăng” công bố hoàn thành vòng gọi vốn Series C trị giá 500 triệu USD, do IDG dẫn đầu, các cổ đông cũ như Alibaba, Tencent đều đặt mua vượt mức, định giá sau đầu tư đạt 4,3 tỷ USD.

Tiếp đó, ngày 26 tháng 1 năm 2026, Jiē Yuè Xīngchén (阶跃星辰) công bố hoàn thành vòng gọi vốn B+ trị giá hơn 5 tỷ nhân dân tệ, gồm các nhà đầu tư như Quỹ Đầu tư Trước của Quốc gia (National Leading Fund), Quỹ cổ phần của China Life, Quỹ sáng tạo Phù Đông, Xuhui Capital, Wuxi Liangxi Fund, Xiamen International Trade, Huajin Technology, cùng các nhà đầu tư cũ như Tencent, Qiming Venture Partners.

Vòng gọi vốn này đã phá vỡ kỷ lục gọi vốn cao nhất trong 12 tháng qua của ngành mô hình lớn Trung Quốc.

Sức hút chưa giảm. Ngay ngày 17 tháng 2, truyền thông đưa tin, vòng gọi vốn mới của “Mặt tối của mặt trăng” trị giá hơn 700 triệu USD sắp hoàn tất, do Alibaba, Tencent, Wuyuan, Jiuan đồng dẫn đầu, định giá mới vượt 100 tỷ USD.

Ngoài ra, một trong “Lục Hổ Mô hình AI lớn” là Baichuan Intelligence cũng đã phát tín hiệu về việc chuẩn bị IPO vào năm 2027.

Chỉ trong vòng ba tháng, các khoản huy động vốn khổng lồ liên tiếp xuất hiện, đằng sau đó là sự thúc đẩy của các đột phá công nghệ và triển vọng thương mại hóa, dẫn đến sự định giá lại của thị trường vốn.

Nhà đầu tư giai đoạn đầu của Zhipu, Zhongke Chuangxing, nhận định rằng khả năng của các mô hình lớn hiện đang có bước nhảy vọt chưa từng có trong lịch sử, trong các lĩnh vực như ngôn ngữ, đa phương thức, video, mã nguồn, gọi công cụ, đã lần lượt vượt qua ngưỡng “có thể dùng” thành “dễ dùng”, mở ra một cửa sổ lợi ích lớn cho các mô hình lớn.

Tuy nhiên, có thể dự đoán rằng, khi cạnh tranh ngày càng gay gắt, dòng vốn và nguồn lực trong tương lai sẽ tập trung nhanh chóng vào một số ít các công ty hàng đầu.