Nhà sáng lập Base xin lỗi: Chúng tôi đã đặt đúng vào nhà phát triển, nhưng lại đặt sai vào mạng lưới xã hội

作者：谷昱，ChainCatcher

Ngày 15 tháng 7, người sáng lập Base là Jesse Pollak đã đăng một bài viết dài, thông báo sẽ trao lại quyền lãnh đạo Base App cho Coinbase, còn bản thân thì dồn toàn bộ tâm sức vào chính blockchain Base, với mục tiêu biến Base thành “blockchain tài chính toàn cầu”. Jesse vẫn sẽ tiếp tục dẫn dắt mạng Base, nhưng không còn chịu trách nhiệm về Base App; Base App sẽ do Jordan Fish, tức Cobie mà cộng đồng crypto vẫn quen gọi, tiếp quản.

Điều đáng chú ý nhất của lần điều chỉnh này không phải việc Jesse rời khỏi Base App, mà là việc anh hiếm khi thừa nhận Base trong hai năm qua đã có phán đoán sai về chiến lược ở mảng xã hội.

Trước đây, Base từng cố gắng định vị mình như “điểm vào cấp tiêu dùng” trong thế giới crypto. Từ Farcaster đến Zora, từ creator coins đến miniapps, rồi đến Base App, Base muốn dùng “xã hội on-chain + kinh tế dành cho creator” để đưa nhiều người dùng phổ thông lên chain hơn.

Nhưng hiện tại, Pollak tự mình thừa nhận: Base cược đúng cho builder, nhưng lại cược sai cho xã hội. Câu này gần như có thể xem là bản án mang tính giai đoạn cho thử nghiệm xã hội của Base.

Xã hội on-chain đã không trở thành trung tâm của làn sóng áp dụng tiếp theo; thứ thực sự bùng lên lại là thị trường dự đoán, hợp đồng vĩnh cửu, stablecoin và tài sản được token hóa. Người dùng không phải không sẵn sàng lên chain, mà là không muốn lên chain chỉ vì bản thân “xã hội”.

Họ muốn lên chain nhiều hơn cho giao dịch, thanh toán, lợi suất và đầu cơ.

I. Jesse đã nói gì?

Trong bài viết dài, Jesse đã điểm lại chi tiết phần phản tư và điều chỉnh trong 6 tháng qua. Anh thẳng thắn: “Quý 1 năm 2026 là một cú đấm mạnh.” Trong hai năm qua, Base đã đặt cược theo hai hướng: một là tin rằng builder sẽ mở khóa làn sóng áp dụng crypto tiếp theo; hai là tin rằng việc áp dụng sẽ được thúc đẩy bởi “trải nghiệm xã hội on-chain gốc mới” (creator, nội dung, tin nhắn).

Kết quả là: “Chúng tôi cược đúng vào builder, nhưng đặt cược rõ ràng là sai cho mảng xã hội.” Builder đúng là đã dẫn dắt làn sóng áp dụng—thị trường dự đoán, hợp đồng vĩnh cửu và stablecoin trở thành động cơ tăng trưởng mạnh nhất—nhưng xã hội không ở vị trí trung tâm. Ngược lại, “toàn bộ mảng thị trường xã hội mà chúng tôi luôn cố gắng xây dựng—Farcaster, Zora, miniapps, và vâng, cả creator token—đã hoàn toàn sụp đổ.”

Anh thừa nhận: “Tôi sai. Dù là sai về thời điểm… hay hoàn toàn sai, chỉ có thời gian mới cho chúng ta biết, nhưng dù thế nào thì tôi cũng chắc chắn là sai.” Hậu quả kèm theo khá nghiêm trọng: Base tụt lại ở các lĩnh vực then chốt—hợp đồng vĩnh cửu (dù có Avantis v.v.), thị trường dự đoán (dù có Limitless v.v.) đều kém hơn các đối thủ đã trưởng thành; đồng thời còn nhiều dư địa cải thiện trong token hóa tài sản cấp doanh nghiệp và các mảng thanh toán. Mọi người mất niềm tin, và CT mỗi tuần đều nhắc lại lỗi sai của anh.

Jesse cho biết năm nay là một bài tập “ăn shit”. Nhưng bài học anh rút ra là: khi mọi thứ cảm giác tệ nhất, cách tốt nhất là cúi đầu xây dựng. Anh đã chuyển sự chú ý từ App trở lại blockchain, bắt đầu viết lại code, ra mắt các tính năng như Azul, Beryl, B20, quyền riêng tư, sổ cái… và xem xét lại giả định: Crypto có cần xã hội để tăng trưởng không? Base có cần một App không? Base có thể lớn hơn Coinbase không?

Kết luận chuyển sang rõ ràng: “Tiền tốt hơn là đủ—chúng tôi đang thấy điều đó qua stablecoin, dự đoán, vĩnh cửu, tài sản token hóa theo thời gian thực… Tôi hiện tập trung đưa một tỷ người lên chain bằng cách khiến tài chính toàn cầu thực sự vận hành.” Cụ thể 3 trụ cột lớn của 2026: giành chiến thắng trong giao dịch (mọi loại tài sản, bao gồm cổ phiếu token hóa, meme, App coin…), thanh toán (stablecoin toàn cầu, hiệu quả với cả cá nhân lẫn doanh nghiệp), và tác nhân/đại lý (AI agents tăng tốc mọi thứ, vì crypto là tiền tệ nguyên sinh của máy tính, AI sẽ tạo ra hàng nghìn tỷ người tham gia kinh tế mới).

Anh đã bàn giao Base App cho Coinbase, do Cobie dẫn dắt, và cho phép nó mở rộng ra ngoài hệ sinh thái Base (điểm này, với tư cách lãnh đạo Base, anh nói rằng “chắc là không thích”). Anh nhấn mạnh rằng builder vẫn là nền tảng, và Base sẽ tiếp tục hỗ trợ họ thông qua Base Layer, Batches, quỹ hệ sinh thái…

II. Vì sao “giấc mơ xã hội” của Base tan vỡ?

Cược vào xã hội không phải là không có logic.

Jesse là nhân vật linh hồn của Base và cũng là người định hình văn hóa cộng đồng Base quan trọng nhất. Vài năm trước, friend.tech bùng nổ trên Base, khiến thị trường từng tin rằng Jesse và Base có thể trở thành “mặt trận chính” cho xã hội on-chain và kinh tế dành cho creator. friend.tech chứng minh được một điều: khi các quan hệ xã hội được tài chính hóa, sản phẩm on-chain có thể giành được lượng chú ý khổng lồ trong thời gian rất ngắn.

Điều này cũng củng cố sự ưu tiên của Base dành cho xã hội; việc friend.tech nhanh chóng tàn đi không ảnh hưởng đến phán đoán của Base.

Farcaster, Zora, creator coins, miniapps, Base App—thực chất, phía sau những hạng mục này là một bộ hình dung hoàn chỉnh: nếu Coinbase cung cấp lối vào tuân thủ, Base cung cấp môi trường on-chain chi phí thấp, Farcaster cung cấp biểu đồ xã hội, Zora cung cấp công cụ token hóa nội dung và tài sản của creator, thì Base có cơ hội xây dựng một hệ sinh thái on-chain dành cho tiêu dùng khác với DeFi truyền thống.

Nhưng bộ logic này cuối cùng đã không chạy thông. Vấn đề nằm ở chỗ: xã hội on-chain quá dễ biến thành đầu cơ on-chain.

Sự bùng nổ của friend.tech về bản chất không phải vì người dùng tìm thấy trải nghiệm xã hội tốt hơn, mà vì họ nhận ra rằng các quan hệ xã hội có thể được giao dịch. Creator token cũng tương tự: nó biến nội dung, sức ảnh hưởng và quan hệ cộng đồng thành tài sản, nhưng trong nhiều trường hợp, giao dịch tài sản lại quan trọng hơn nhiều so với việc tiêu thụ nội dung.

Khi cơn sốt đầu cơ hạ nhiệt, các quan hệ xã hội sẽ không tự nhiên ở lại.

Farcaster vướng “vấn đề khởi động lạnh” của mạng xã hội; Zora đối mặt với sự giằng co giữa tiêu thụ nội dung và phát hành tài sản; creator coins thì rất dễ biến thành activity trade theo chu kỳ ngắn. Base đã đổ vào rất nhiều nguồn lực với kỳ vọng các sản phẩm này đem lại người dùng mainstream, nhưng cuối cùng lại để lại nhiều hơn là người dùng native crypto, thợ săn air drop, người giao dịch ngắn hạn và người chơi creator token.

Đây cũng là lý do Jesse nói rằng toàn bộ “thị trường mảng xã hội” “hoàn toàn sụp đổ”. Nó không phải không có nhiệt, mà là không hình thành được mức độ áp dụng bền vững.

So với đó, nhu cầu về stablecoin, thị trường dự đoán, hợp đồng vĩnh cửu và tài sản token hóa trực tiếp hơn nhiều. Người dùng lên chain không phải để “sở hữu các quan hệ xã hội”, mà để giao dịch nhanh hơn, thanh toán chi phí thấp hơn, lợi suất cao hơn, cơ hội đầu cơ mạnh hơn, hoặc để bước vào những thị trường mà tài chính truyền thống không thể cung cấp.

Đó là một lần chỉnh sai vừa tàn nhẫn vừa cần thiết đối với Base. Xã hội có thể là một phần của ứng dụng on-chain, nhưng rất khó trở thành trung tâm tăng trưởng giai đoạn tiếp theo của Base.

III. Áp lực tích cực từ Robinhood Chain

Nếu chỉ là thử nghiệm xã hội thất bại, Base vẫn còn đủ thời gian để điều chỉnh từ từ.

Nhưng việc Robinhood Chain bùng phát đột ngột đã khiến mức độ khủng hoảng của Base bị khuếch đại nhanh chóng.

Đầu tháng 7, Robinhood Chain ra mắt rồi nhanh chóng tích lũy hoạt động giao dịch. Theo dữ liệu của Token Terminal, sau 11 ngày ra mắt trên mainnet, Robinhood Chain đạt khối lượng giao dịch xử lý trong ngày là 7,6 triệu lệnh; trong khi Base trong cùng giai đoạn là 9,2 triệu lệnh, tức là chênh lệch giữa hai bên nhỏ hơn nhiều so với kỳ vọng trước đó của thị trường.

Quan trọng hơn, tăng trưởng của Robinhood Chain không phải là “on-chain chỉ chạy cho có”. Nó gắn với nền tảng cổ phiếu được token hóa của Robinhood, hướng đến việc triển khai sản phẩm token hóa cổ phiếu tới hơn 120 quốc gia, và có khoảng 23 triệu người dùng mảng môi giới của Robinhood như một điểm vào tiềm năng. Dữ liệu cũng cho thấy Robinhood Chain đã đạt khối lượng giao dịch hơn 500 triệu USD trong ngày trên các triển khai Uniswap, xếp ngay sau Ethereum mainnet và thậm chí có lúc vượt Base để trở thành triển khai hoạt động spot lớn thứ hai trên Uniswap.

Tất nhiên, dữ liệu giai đoạn đầu của Robinhood Chain có yếu tố trợ giá rõ ràng. Trước khi lên mainnet, trong 90 ngày đầu, Robinhood đã trả phí Gas cho người dùng; khoản trợ giá này dự kiến kéo dài đến cuối tháng 9 năm 2026. Tức là, liệu mức khối lượng giao dịch hiện tại có duy trì được sau khi kết thúc trợ giá hay không vẫn cần quan sát.

Nhưng với Base, thứ thực sự nguy hiểm không phải việc Robinhood Chain hiện có “phồng” hay không, mà là việc nó đại diện cho một mô hình cạnh tranh mới.

Ưu thế của Base trước đây là dòng tiền từ sàn Coinbase, thương hiệu tuân thủ tại Mỹ và hệ sinh thái nhà phát triển; còn Robinhood Chain có một lối vào trực tiếp hơn: cổ phiếu, ETF, quyền chọn, tài khoản bán lẻ và cổ phiếu Mỹ được token hóa. Nó không phải tranh giành lưu lượng từ người dùng crypto native, mà đưa thẳng người dùng chứng khoán truyền thống đến thế giới tài chính on-chain.

Nếu lý tưởng của Base trước đây là “biến xã hội on-chain thành điểm vào tiêu dùng”, thì câu trả lời của Robinhood Chain đơn giản và thẳng tay hơn: người dùng đã đang giao dịch, vậy hãy đưa tài sản giao dịch lên chain.

Điều đó tạo ra áp lực tích cực lên Base.

IV. Điểm khởi đầu mới của Base

Bước ngoặt lần này của Jesse về bản chất là đang tái định vị Base.

Trước đây, narrative của Base nghiêng về onchain consumer. Base muốn dùng chi phí thấp, phân phối mạnh và sản phẩm xã hội để đưa người dùng phổ thông lên chain. Nhưng hiện tại, narrative của Base đang chuyển thành onchain finance: giao dịch, thanh toán, stablecoin, AI agents, và lớp thanh toán/settlement.

Xu hướng này phù hợp hơn với bức tranh chung của cả ngành. Trong năm qua, nhu cầu on-chain thực sự bùng lên hầu như đều liên quan đến tài chính: thanh toán stablecoin, cổ phiếu token hóa, thị trường dự đoán, hợp đồng vĩnh cửu, RWA, cho vay on-chain, thanh toán qua AI agent. Xã hội có thể tạo ra câu chuyện, nhưng tài chính mới là thứ tạo ra giao dịch, doanh thu, phí và khả năng giữ chân.

Lợi thế của Base vẫn rất rõ. Base tựa vào Coinbase, có thương hiệu tuân thủ mạnh, điểm vào của sàn, cộng đồng nhà phát triển, các kịch bản stablecoin và nguồn lực khách hàng doanh nghiệp. Đồng thời, Base cũng không hề trắng tay ở mảng AI. Venice và Virtuals là hai “lá bài” tiêu biểu nhất trong hệ sinh thái Base: cái trước đại diện cho hướng ứng dụng AI và quyền riêng tư, mô hình mở; còn cái sau đại diện cho hướng token hóa tài sản của AI agent và kinh tế tác nhân/đại lý.

Nếu mệnh đề của Jesse “AI sẽ tạo ra hàng nghìn tỷ người tham gia kinh tế mới” là đúng, thì cơ hội của Base không chỉ dừng ở việc thu hút người giao dịch con người, mà còn thu hút cả các ví của AI agent, hoạt động thanh toán, settlement và giao dịch.

Đây cũng là phần giàu sức tưởng tượng nhất trong narrative mới của Base: stablecoin giải quyết phương tiện thanh toán giữa máy móc và con người; thị trường dự đoán và hợp đồng vĩnh cửu cung cấp bối cảnh giao dịch; tài sản token hóa cung cấp tài sản mục tiêu có thể giao dịch; còn AI agents có thể trở thành người dùng on-chain mới. Nếu Base có thể nối liền các module này với nhau, thì nó sẽ không còn chỉ là Layer2 của Coinbase, mà có thể trở thành lớp settlement chủ cho các hoạt động tài chính thế hệ tiếp theo trong hệ sinh thái Coinbase.

Lợi thế lớn nhất của Base từ trước đến nay không chỉ là người dùng đứng sau cánh cổng Coinbase, các yếu tố tuân thủ, stablecoin, quan hệ với tổ chức và năng lực cơ sở hạ tầng tài chính. Thử nghiệm xã hội có thể thất bại, nhưng nếu Base có thể xây dựng lại ưu thế trên giao dịch, thanh toán, stablecoin, AI agents và tài sản token hóa, thì nó vẫn là một trong những mạng có giá trị chiến lược cao nhất trong hệ Ethereum Layer2.

Vấn đề thật sự là thị trường sẽ không còn cho Base quá nhiều thời gian để kể câu chuyện. Robinhood Chain đã nhanh chóng tiến sát bằng cách dùng cổ phiếu token hóa và giao dịch được trợ giá; Stripe đang tái cấu trúc lối vào phía merchant bằng thanh toán stablecoin; còn Solana cùng Hyperliquid thì liên tục gây áp lực về trải nghiệm giao dịch và cấu trúc vi mô của thị trường.

Sự trỗi dậy của Robinhood Chain một lần nữa chứng minh: trong cuộc cạnh tranh Layer2, không ai có vị thế bất khả xâm phạm. Base từng trở thành “tay chơi số một” nhờ sự chứng thực của Coinbase, nhưng giờ lại phải đối mặt với cú đánh trực diện từ những đối thủ cũng được chống lưng bởi nền tảng mạnh mẽ như vậy.